19

nr 3 (415) |14­27.02.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (65)

IWAN BONDAREW

Czarodziej z ul. 8 marca

W okresie sowieckim ul. Ki-

sielewskiej nosila nazwę ul. 8

marca. W latach 1950. mieszkal

tu starszy, o zwyklym wyglą-

dzie mężczyzna, którego wszy-

scy w okolicy znali jako czaro-

dzieja. Za skromną oplatą mógl

rzucić urok, powróżyć, wyle-

czyć wszystkie choroby, a na-

wet ­ sprowadzić do grobu.

Wówczas ulicę zamieszki-

waly dwa klany, wrogie wobec

UL. KISIELEWSKIEJ ­ DAWNA 8 MARCA

siebie niczym rody Montecci

i Capuletti. I oto jedna ze stron

LOTNIK-LEJTNANT Z DZIEWCZYNAMI W PARKU. POCZĄTEK LAT 50

poprosila czarownika, by rzu-

XX W.

cil urok na któregoś z wrogów.

zwykla piwniczka, która slu-

,,Maly" prawie się zalamal,

Dziadek się zgodzil i niebawem

ale się przemógl i postanowil

żyla restauracji za lodówkę.

zmarla matka przywódcy tego

klanu. Czy wiedźmin przedo-

dzialać. W stolarce wystrugal

Sztuka uliczna na

brzyl, czy też byl to nieszczę-

sobie 30. centymetrową replikę

parowozach

śliwy zbieg okoliczności ­ nie

(wiadomo czego) i wsadzil ją do

spodni. Z dumą przechadzal się

dowiemy się nigdy. Zemsta na-

Jeżeli wcześniej niecenzural-

po korytarzach sztabu. Ale żad-

stąpila natychmiast. Tegoż wie-

ny napis na murze uważany byl

na nie zwracala na niego uwagi.

czoru do mieszkania starego

za chuligaństwo, to dziś uważa-

wdarl się nieutulony w żalu syn

Nadszedl 8 marca. Po uro-

ny jest prawie za sztukę. W jed-

ofiary i zabil dziadka siekierą.

czystym koncercie w klubie

nym z artykulów podano ory-

Starsi mieszkańcy ulicy do

świętowanie  kontynuowano

ginalne wyjaśnienie terminu

BUNKIER Z RESTAURACYJNĄ PRZESZLOŚCIĄ

dziś pamiętają ten wieczór.

w pokojach. Po paru kielisz-

,,Street-Art": ,,Kierunek sztuki,

znalezisko i poszli na sąsiedni

kach w towarzystwie pięknych

Wówczas, nie wiadomo dlacze-

Pewnego razu starsi chlop-

wyróżniający się urbanistycz-

cmentarz wypróbować broń. Na

kobiet, przyjaciele wyszli na

cy znaleźli (lub skradli) olbrzy-

go, zaczęly pękać lampy ulicz-

nym ukierunkowaniem. Nale-

zewnątrz na papierosa... a przy

mią drewniana szpulę po kablu

odglos strzalów przybyla mili-

nych latarni ­ obsypane iskrami

żą do niego graffiti, trafarety,

cja, chlopakom dano dobrą na-

okazji za ,,malą potrzebą".

wylączaly się jedna po drugiej.

i zrobili z niej tratwę. Nieba-

postery, murale, instalacje fi-

uczkę, a broń odebrano.

,,Maly" wydobyl swoją ,,imi-

wem szybko skompletowana

Powiadają, że po śmierci cza-

guralne itp. Zadanie Street-Ar-

tację", by mu nie przeszkadza-

zaloga wyruszyla w nieznane

rownika nastąpil tak olbrzymi

tu nie polega na zawlaszczeniu

Mali też pragną milości

la, a gdy ją chowal, uderzyl nią

tzn. na środek jeziora. Zmęcze-

wybuch energii, że żadne elek-

powierzchni, lecz na przedsta-

niechcący w ścianę tak, że od-

ni sterowaniem tratwą, chlop-

W latach 1950 na stanisla-

tryczne przyrządy tego nie wy-

wieniu widzowi zamyslu autora

bil kawalek tynku. Któraś z pań

cy dotarli do pręta i wyciągnęli

wowskim lotnisku bazowa-

trzymaly. Dobrze, że nie bylo

i wlączenie go do dialogu.

z pewnością to zauważyla, bo

skrzynię na brzeg. Byla herme-

lo kilka jednostek lotniczych.

jeszcze lodówek i telewizorów.

Uliczne malarstwo pojawi-

,,malego" już następnego dnia

tycznie zamknięta, z napisami

W jednej z nich slużyli dwaj

lo się już w czasach antycznych,

Towarka

zaproszono na randkę.

w obcym języku po bokach. Ktoś

przyjaciele ­ mlodsi lejtnanci.

a rysunki naskalne można uwa-

przyniósl z domu narzędzia i po

Na starej niemieckiej kolonii

Ta parka przypominala zna-

żać za jego początki (wcale nie

Zagadkowy bunkier

kilku minutach skrzynia sta-

jest ul. Towarowa. Swą nazwę

nych  wówczas  satyryków

najpiękniejsze). Ojczyzną wspól-

otrzymala od pobliskiej towa-

nęla otworem. Wewnątrz, za-

Sztepsela i Tarapuńkę: jeden

W dalekim zakątku par-

czesnego Street-Artu są Stany

konserwowane towotem, leżaly

ku im. Szewczenki przyczaila

rowej stacji kolejowej. Obok jest

mial ze dwa metry wzrostu,

Zjednoczone. To tu w latach 1930.

niemieckie szmajsery i jeden

się jakaś dziwna konstrukcja.

niewielkie jeziorko, nazywane

a drugi ­ jak to się mówi ­ metr

na ścianach i wagonach pojawily

popularnie ,,Towarka". W latach

automat MG-42. W komplecie

w kapeluszu. Ten wysoki sly-

Przypomina wejście do bunkra,

się pierwsze graffiti".

byla też amunicja. Prawdopo-

1950. w tych okolicach miesz-

nąl ze swoich podbojów milo-

ale wejście jest zamurowane. Co

No dobrze, to Ameryka, ale

kal znany malarz Wolody-

dobnie byl to niemiecki pojem-

snych ­ wszystkie telegrafist-

to takiego?

chcialoby się wiedzieć, kiedy

myr  Czerniawski.  Wpraw-

nik, zrzucony dla kogoś z sa-

ki, telefonistki i sztabistki po

Są różne wersje: jest to

pierwsze graffiti pojawilo się

molotu podczas wojny. Dla kogo

prostu rzucaly mu się na szyję.

opuszczony sowiecki schron

dzie wówczas jeszcze nie byl

w naszym mieście? Okazuje się,

byla przeznaczona ta broń, nie

znanym artystą ­ mial 10 lat

Natomiast ten drugi nie mial

lub tajne wejście, prowadzące

że jesteśmy lepsi od USA, bo ten

wiadomo. Interesujące jest to,

i calymi dniami gonil po ulicy

szczęścia do milości, dziew-

do więzienia ,,Dąbrowa". Naj-

rodzaj sztuki pojawil się u nas

z kolegami. Chlopcy najczęściej

że Stanislawów nigdy nie byl

czyny patrzyly na niego, jak

bardziej egzotyczna wersja ­

na... parowozach.

biegali na Towarkę, aby poopa-

okrążony przez Armię Czer-

na ,,male piwo" i nie traktowaly

awaryjna śluza miejskiego je-

W książce ,,Iwanofrankiwska

lać się czy nawet powędkować.

woną i zrzucać broni Niemcy

poważnie.

ziora. Ale prawda jest o wiele

fabryka naprawy lokomotyw"

nie potrzebowali. Może prze-

bardziej prozaiczna.

Jeziorko posiadalo jeden szcze-

Pewnego razu ,,maly" zapytal

odnotowano pierwszy znany

znaczona byla dla podziemia,

przyjaciela, w czym kryje się

Od  dawna  mieszkający

gól, przyciągający ciekaw-

przypadek Street-Artu w Stani-

a może ­ dla grup dywersyj-

skich. W samym jego środku

tajemnica jego powodzenia.

w Stanislawowie Wolodymyr

slawowie. W latach 1950. pra-

nych w 1941 r. Potem o niej

sterczal wysoko zardzewialy

- Wiesz, kolego, one myślą,

Baran wspomina, że w latach

cownik tej fabryki niejaki W. P.

pręt z jakiejś zatopionej skrzy-

zapomniano.

że jak jestem wysoki to i przy-

50. XX w. w parku dzialala po-

podczas czyszczenia parowozu

Ale te pytania chlopaków

rodzenie mam duże. Nie jest to

pularna restauracja ,,Lato". Le-

ni. Wszyscy byli do tego wido-

napisal na nim tradycyjny, zna-

ku przyzwyczajeni i traktowali

interesowaly najmniej. Szyb-

wprawdzie dalekie od rzeczy-

żala dokladnie naprzeciwko

ny wszystkim ze ścian i plotów,

ko podzielili między siebie

pręt, jako staly element pejzażu.

wistości ­ zwierzyl się ,,wysoki".

popiersia Szewczenki i byla

wyraz. Szef fabryki nie docenil

otwarta tylko latem, gdyż sto-

artystycznych zdolności swego

liki staly pod otwartym nie-

pracownika i rozkazal wsadzić

bem. Dla okrąglego ksztaltu lo-

go na dwie doby do aresztu.

kalu nazywano go ,,Podkową".

No cóż ­ artystę obrazić

Wspomniany ,,bunkier" ­ to

może każdy.

BRYGADA ROBOTNIKÓW IWANOFRANKIWSKIEJ FABRYKI

JEZIORO TOWARKA OBECNIE

NAPRAWY LOKOMOTYW W STANISLAWOWIE, 1949 R.