22

nr 3 (415) |14­27.02.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Architekci naszego miasta  (cz. 1)

STANISLAW POTOCKI 1698­1760

WLADYSLAW MÜLN 1831-1907

Pomimo usilowań

dopuścil się szeregu blędów. Po

ponad dwudziestu latach ko-

firm budowlanych

ściól pokryly spękania, co gro-

i wladzy, która mialaby

zilo zawaleniem. Potrzeba bylo

je kontrolować, we

ANASTAZY PRZYBYLOWSKI,

caly budynek przerabiać.

1871

Frankiwsku istnieją

Do dziela zabral się sam

jeszcze zabytki

wlaściciel miasta ­ Stanislaw

zbudowali fortecę pomiędzy

architektury. Jednak tym

dwoma Bystrzycami: byli to

Potocki, wojewoda kijowski,

razem opowieść będzie

starosta halicki, śniatyński

François Corassini i jego na-

i kolomyjski. Okazuje się, że byl

stępca Charles Benoît. Nie za-

nie o nich. Opowiem

nie tylko żolnierzem, ale też ar-

trzymamy się na nich, bo ich

o architektach, którzy

portrety nie zachowaly się, lecz

chitektem-fortyfikatorem i bral

stworzyli oblicze starego

przeniesiemy się od razu do

udzial w umocnieniu fortyfika-

Stanislawowa. Nie będzie

cji Kamieńca Podolskiego i Czę-

wieku XVIII.

to jedynie opowieść

stochowy. W latach 1752-1763

Glówną świątynią miasta

o tych postaciach, ale też

trwala rekonstrukcja kościola

jest obecna katedra grecko-

STANISLAWOWSKI RATUSZ, 1871

jezuitów ­ faktycznie zostal on

katolicka Zmartwychwstania

je zobaczymy, bowiem

rozebrany calkowicie i wybu-

Pańskiego, nazywana popular-

zachowalo się wiele zdjęć

dowany od nowa. Od wspólcze-

nie ­ katedrą. Ksztaltem swym

slynnych budowniczych

snego różnil się jedynie ksztal-

malo jest podobna do cerkwi

z przeszlości.

tem kopul, które zmieniono na

prawoslawnej, ponieważ budo-

początku lat 1920.

wana byla jako świątynia ka-

Stanislaw Potocki nie uj-

tolicka. Ponadto budowano ją

IWAN BONDAREW

rzal swego dziela, bowiem od-

z przygodami.

Szwed, magnat i jezuici

dal ducha w 1760 r., budowę zaś

Józef Potocki zaprosil do

ukończyl jego towarzysz walk

Każdy historyk bez zastano-

miasta zakon jezuitów, któ-

Krystian Dalke. Ten wojskowy

wienia nazwie imiona dwóch

ry w 1729 roku wybudowal tu

architekt dzialal wspólnie z Po-

pierwszych architektów Sta-

swój murowany kościól. Nie

tockim w Kamieńcu i w Stanisla-

nislawowa, którzy faktycznie

wiemy, kto byl architektem, ale

wowie. Swą karierę rozpocząl od

stopnia majora artylerii koron-

nej i komendanta fortecy kamie-

nieckiej. Możliwe, że to wlaści-

SZKOLA REALNA, 1872

wie on jest architektem kościola

jezuitów,... ale nie mając jego por-

kuranty, zawalila wieża i pozo-

W 1863 r. na polskich terenach

tretu, przedstawiamy tu woje-

stal jedynie okopcony szkielet

imperium rosyjskiego wybuchlo

wodę Stanislawa Potockiego.

budynku.

potężne powstanie styczniowe.

Zadaniem nr1 wladz miasta

Aktywny udzial wziąl w nim

Powstańczy ratusz

bylo odnowienie magistrackiej

22-letni warszawiak Anas-

z lwowskimi poprawkami

budowli. 6 lipca 1870 r. wmu-

tazy Przybylowski. Po upad-

Z informacją o architektach

rowano kamień węgielny pod

ku powstania wyemigrowal

XVIII wieku nie jest najlepiej,

nowy ratusz i budowę zakoń-

do Austrii i osiedlil się w Sta-

dlatego przechodzimy do na-

czono już w roku następnym.

nislawowie. Następnie udaje

stępnego. Gdy w 1868 r. Chana

W literaturze wspominamy

się na studia architektoniczne

Dwoira Wermut smażyla konfi-

dwóch budowniczych tej bu-

do Paryża. Wraca pod koniec

tury, w pożarze splonęla polowa

dowli: Anastazego Przybylow-

1868 i widzi... opalone ruiny.

miasta. Centrum Stanislawowa

skiego i Filipa Pokutyńskiego.

Proponuje miejskim urzędni-

zamienil się w stos opalonych

Kto z nich za co odpowiadal?

kom swój projekt ratusza i ci go

ruin, szczególnie ucierpial ra-

Historyk Żanna Komar grun-

akceptują.

tusz. W ogniu stopily się jego

townie przebadala tę kwestię.

10 kwietnia 1970 r. miasto

podpisuje kontrakt z lwowskim

Towarzystwem wyrobów cegly

maszynowej i budownictwa.

Glównym architektem Towa-

rzystwa byl prof. Filip Poku-

tyński, który dopiero objąl swo-

ją posadę i byl to jego pierwszy

poważny projekt. Kosztorys

opiewal na sumę 71 197 zlotych

reńskich. Wobec tego pan Po-

kutyński musial napocić się nad

rysunkami Przybylowskiego.

Ówczesna prasa pisala, że sza-

nownemu profesorowi ,,pole-

cono opracować je zgodnie ze

zmianami w stylu i architek-

turze z utrzymaniem glównych

DZISIEJSZA KATEDRA GRECKOKATOLICKA, DAWNY KOŚCIÓL

rysunków".

SZKOLA IM. KRÓLOWEJ JADWIGI, 1877

JEZUITÓW Z 1763 R.