24

nr 3 (415) |14­27.02.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Tajemnice i legendy Cmentarza Lyczakowskiego

Miejscem, w którym roi

się od tajemnic i sekretów,

jest we Lwowie Cmentarz

Lyczakowski. Jego historia

liczy już ponad 230 lat,

zajmuje obszar ponad 42

hektary, a pochowano na

nim ponad 350 tys. osób.

Każdy zaś rok przynosi

nowe legendy i mnoży

sekrety. Są tajemnice

mistyczne, w które można

uwierzyć tylko z wielkim

trudem.

TEKST I ZDJĘCIA

,,Na cmentarzu wrzaski,

poszla najprostszą drogą, chwy-

JURIJ SMIRNOW

O

krzyki,

tając ,,na prawo i na lewo podej-

powiadają o kamiennych

Tam balują nieboszczyki...".

rzanych o kradzież broni". Ale

figurach, które po no-

Cmentarz przyciągal też sa-

to do niczego nie doprowadzilo.

cach samodzielnie koczują

mobójców i kilka takich historii

Wtedy sprawdzono, co Kornella

z jednego grobu na drugi. Opo-

trafilo na lamy gazet lwowskich.

robil w dniu śmierci i w czyim

wiadają też, że w niektórych

Oto jedna z takich niewyjaśnio-

przebywal towarzystwie. W ten

grobowcach obok gospodarzy

nych do końca opowieści. Otóż

sposób ujawniono postać jego

pochowano ich ulubione zwie-

21 stycznia 1925 roku ,,Slowo

przyjaciela Romana Filasiewi-

rzęta. Na przyklad, na grobie Jó-

Polskie" donosilo, że przy glów-

cza,  dwudziestodwuletniego

zefa Iwanowicza, obok jego por-

nej alejce Cmentarza Lyczakow-

mlodego czlowieka, ,,syna sza-

tretowego popiersia ustawiono

skiego na polu nr 30 na law-

nowanych w mieście rodziców".

kamienne rzeźby dwóch psów.

ce odnaleziono zwloki mlodego

Śledztwo w tej sprawie trwalo

Historia doniosla nam nawet ich

czlowieka, jak później wyjaśnio-

dziewięć miesięcy i zakończylo

imiona ­ jeden wabil się Pluto,

no ­ o nazwisku Stefan Roman

się procesem sądowym, na któ-

po dwa kieliszki alaszu. Filasie-

slowach mial wyrazić radość

drugi Nero. Wiemy też na pew-

Kornella. Najpierw sądzono, że

ry powolano do rozprawy aż 64

wicz powiedzial, że chce skoń-

z powodu silnych emocji, jakich

no, że kiedy rodzina wystawila

bylo to samobójstwo, a rewol-

świadków. Jednak nie udalo się

czyć życie samobójczym strza-

dozna przypatrując się samo-

ten pomnik, zamówiony u zna-

wer skradl ktoś z pracowników

do końca wyjaśnić wszystkich

lem i pokazal Kornelli rewolwer

bójstwu. Na to Filasiewicz nie

nego rzeźbiarza Pawla Eutele-

cmentarza. Stefan Roman Kor-

okoliczności tragedii na Cmen-

swego ojca. Wybral na ten cel

wytrzymal moralnie i z krzy-

go, wybuchl skandal. Tak mocno

nella byl dobrze znany w kręgach

tarzu Lyczakowskim. Omówiono

Park Kilińskiego (Stryjski), ale

kiem: ,,Będzie to twoja najsil-

wyeksponowane postacie psów

tzw. ,,lwowskiej zlotej mlodzie-

kilka wersji wydarzenia i żadna

Kornella radzil entourage Cmen-

niejsza emocja w życiu!" strzelil

budzily u niektórych zwiedzają-

ży". Wedlug relacji dziennikarzy

nie byla bez zarzutu. Publicz-

tarza Lyczakowskiego. Też chcial

mu w skroń, kladąc go trupem

cych cmentarz niesmak, a histo-

,,Slowa Polskiego" do wypadku

ność zaś tlumnie przychodzila

być świadkiem samobójstwa,

na miejscu.

ryk sztuki Wladyslaw Ciesielski

doprowadzil tryb życia denata,

na wszystkie rozprawy sądowe,

,,bo to musi być kolosalną emo-

Sąd przysięglych orzekl, że

napisal w książce o Lyczakowie,

,,który spędzal czas w modnych

,,w gmachu sądu robilo się ja-

cją". Przyjaciele pospacerowali

Filasiewicz jest winien zbrod-

że taką symbolikę ,,...niepodobno

cukierniach, na dancingach,

kieś widowisko sceniczne, gdzie

po ciemnych alejkach cmentar-

ni skrytobójczego morderstwa.

inaczej tlumaczyć jak tylko ka-

corsach i flirtach. Celem i ide-

rozmaici ludzie, mający dużo

nych, weszli na Cmentarz Orląt,

Zostal skazany ,,na 4 lata cięż-

prysem lub pogardą ludzi".

alem takiej mlodzieży są uciecha

czasu wolnego, szukali emocji".

wrócili na glówną aleję, usiedli

kiego więzienia, obostrzone-

Trudno to zrozumieć, sko-

i zabawa. Lektura ich ­ modne

Wlaśnie wedlug zeznań Roma-

na lawce. Filasiewicz wyciągnąl

go postem i odosobnieniem co

ro takie postacie psów ­ to

erotyczne powieści". Wypadek,

na Filasiewicza, brakowalo mu

z kieszeni rewolwer, by wykonać

kwartal oraz ciemnicą w każ-

w pierwszej kolejności alegoria

który rozegral się wśród nie-

w życiu emocji, podobnie jak

zaplanowany zamiar, ale Kornel-

dą rocznicę zabójstwa". Prasa

wierności. Z czasem dooko-

mych grobowców cmentarnych

jego koledze Stefanowi Kornelli.

la nie wytrzymal, ,,...chwycil go

podawala, że ani powody, ani

la tego pomnika, który znaj-

byl ,,przykladem upadku etyki

W tragicznym dniu 20 stycznia

za rękę, wtedy brauning przy-

okoliczności zbrodni nie byly

duje się przy wielkim rondzie,

i oslabienia uczuć moralnych,

1925 roku spotkali się w cukierni

padkiem wypalil i kula ugodzila

wyjaśnione, pomimo, że śledz-

niedaleko wejścia glównego,

gonitwy za życiem latwym,

Zalewskiego przy ul. Akademic-

w skroń nieszczęśliwego".

two prowadzili znani komisa-

powstaly legendy o wiernych

niefrasobliwym, pociągnąl za

kiej, później udali się do pokoju

W taki tok wydarzeń nie

rze policji Franciszek Batorski

psach, które zostaly w domu

sobą szarganie czcią i dobrą sla-

śniadankowego Musialowicza

uwierzylo śledztwo i Filasie-

i Tadeusz Konarski.

podczas pogrzebu ich pana,

wą wielu szanowanych rodzin

przy tejże ulicy (byly to najmod-

wicz wymyślil następną wersję.

Po II wojnie światowej, kiedy

ale w nocy uciekly i przez caly

w mieście". Policja najpierw

niejsze lokale lwowskie). Wypili

Otóż, Kornella w podnioslych

Lwów znalazl się pod rządami

nocny Lwów pędzily w stronę

sowieckimi, Cmentarz Lycza-

cmentarza. Pierwszy dobiegl

kowski byl stopniowo dewa-

Pluto, zobaczyl grób, w m jego

stowany. Zabraklo opieki nad

oku pojawila się lza i umarl. Do-

grobami i grobowcami, znacz-

tarl Nero, zobaczyl tak wstrzą-

na część przedwojennej ludno-

sający obraz, lzy splynęly z obu

ści wyjechala do Polski. W ten

oczu i ten też zdechl obok.

sposób na cmentarzu w latach

Nie zważając na popularność

50­60. XX wieku zjawily się

tego grobu i opowieści o wier-

szajki zlodziei, którzy wykra-

nych psach, nikt nigdy nie

dali cenne rzeźby, kolorowe

sprawdzil czy są one naprawdę

metale, wlamywali się do oka-

pochowane w grobowcu obok

zalych grobowców. To, co dzialo

swego pana. Zaś w księgach

się po nocach na terenie nekro-

cmentarnych są zapisy doty-

polii już nigdy nikt nie opisze.

czące wylącznie pochowanych

Byly to naprawdę przerażające,

ludzi. Zwierząt nie rejestrowa-

mroczne tajemnice, a świadko-

no nawet w czasach pedantycz-

wie od dawna już nie żyją.

nych, przesadnie dokladnych

Są też inne bardziej intere-

urzędników austriackich.

sujące tajemnice Cmentarza Ly-

W latach 20­30. XX wieku

czakowskiego. Cmentarz powoli

teren Cmentarza Lyczakow-

odkrywa się krajoznawcom, ba-

skiego stal się popularny wśród

daczom historii Lwowa. Na tym

,,zlotej mlodzieży". Mlodzi lu-

cmentarzu pochowano niema-

dzie umawiali się tu na ro-

lo znanych i zaslużonych ludzi,

mantyczne randki, spotkania

którzy wnieśli duży wklad w hi-

koleżeńskie przy dobrym alko-

storię, kulturę, literaturę, naukę

holu. Więc nie dziw, że niejeden

polską i ukraińską. Z czasem jed-

taki zobaczyl między grobami

nak zapomniano o ich czynach,

prawdziwe duchy, a batiarzy

wynalazkach, dzielach. Odkry-

lwowscy ulożyli nawet wesolą

wamy na nowo ich życiorysy,

piosenkę:

zaslugi oraz ich groby.