17

nr 4 (416) |28.02.­16.03.2023

Z pamiętnika podróżnika

www.kuriergalicyjski.com

szkielety. Innych szczególów

kopacz-amator nie zapamię-

tal. Prawdopodobnie, to ludzie,

którzy tam się ukryli, zginęli

z braku powietrza lub zacza-

dzili się od plomienia świecy.

O czasie, w którym moglo się

to stać, dziś możemy jedynie

snuć przypuszczenia. Moglo to

nastąpić zarówno w XIX wie-

ku, gdy w podziemiach ukry-

wali się kryminaliści jak też

w czasie II wojny światowej,

gdy schronili się tu Żydzi.

Stary budowlaniec jest pe-

wien że wszystkie problemy

domu towarowego związane są

wlaśnie z tym odkryciem.

­Należalo  pochować  te

OBMUROWANY KORYTARZ PODZIEMNY, ODSLONIĘTY PODCZAS

szczątki po ludzku ­ mówi. ­

PRAC W 2008 R.

Jednak majster kazal to wszyst-

w innych miastach Ukrainy.

Gródek byl niegdyś uważany za

ko szybko zasypać, bo zaraz

Podobne podziemne korytarze

centrum garncarskie. Stąd sta-

milicja, prokuratura, i robota

znane są w Zińkowcach, Kupi-

je się zrozumiale pochodzenie

stanie. A tu normy, plany. Leżą

nie Sokolówce (obw. chmielnic-

nisz w korytarzach ­ stawia-

sobie tam te szkielety, leżaly

ki), Opiszni ­ Poltawa i innych

no w nich kosze z wykopaną

tam od dawna i niech leżą da-

miejscowościach.

gliną, potem wykorzystywa-

lej. Tym bardziej, że nie bylo to

Rzuca to światlo również na

no je do przechowywania za-

morderstwo, bo drzwi byly za-

te zabytki w Gródku, które ni-

pasów, wstawiając pólki. Tezę

mknięte od wewnątrz.

czym nie różnią się od innych.

tę potwierdza fakt znalezienia

Jak twierdzi anonimowy roz-

BADANIA PODZIEMI PO ZAWALENIU SIĘ 2006 R

Odpowiednio, czas pojawienia

podobnych wykopów w miej-

mówca, klopoty domu towaro-

się gródeckiego ,,metro", może-

scowościach, gdzie rozwijalo

krąg do garnka, postawil na

Nie wiadomo dokladnie, czy

wego - to zemsta niepochowa-

my datować na XVII w., a roz-

się garncarstwo ­ w sąsiednich

nych dusz...

ogień, żeby stopić. I tu okaza-

w wosku byly srebrne monety.

wój ­ na XVIII ­ XIX w. Wy-

Kupiniu, Adamówce, Zińkowie.

lo się, że nie jest to zwyczajny

Pewne jest to, że w podziemiach

Podziemne skarby

korzystywano je intensywnie

Podobne podziemia są w znanej

wosk. W kręgu bylo okolo 1/3

Gródka może jeszcze leżeć taki

w I polowie XX w. Odnalezione

Opiszni, a to już obw. poltawski.

Znany jest mi również przy-

wosku, a reszta... srebrne car-

srebrny czy nawet zloty wosk.

w 2008 r. wielkie fragmenty

W 2018 r. ekspedycja arche-

padek odkrycia podziemnego

skie ruble. Zacząl topić dru-

Leży i czeka na swój czas...

obmurowanych carską ceglą

ologów, kierowana przez na-

skarbu.

gi krąg ­ tam to samo, srebrne

Po co kopano korytarze

korytarzy  wykorzystywano

ukowca z Kamieńca Podolskie-

Pod koniec lat 1970. w cen-

ruble.

do lat 1960. Kierownik Wy-

go Pawla Neczytajla zbadala

Podziemia, w rodzaju gró-

trum miasta znów zapadla się

Poszedl do sąsiada.

dzialu kultury Rady miejskiej

system podobnych podziemi

deckich,  poprawniej  bylo-

ziemia. Wyglądalo to trady-

­ Gdzie ten wosk, który ci

i krajoznawca Oleh Fedorow,

w Humaniu. Wyczyszczono

by  nazwać  katakumbami,

cyjnie ­ olbrzymia, podob-

dalem?

który kiedyś badal te kory-

siedem galerii o lącznej dlugo-

mają bowiem wiele wspólne-

na do studni dziura z widocz-

A ten: ­ Dawno z niego na-

tarze, odnalazl tu kilka typo-

ści 100 m. Humańskie kata-

go z odesskimi. Te ostatnie

ną w dole częścią chodnika.

robilem świeczek - i zaklina się

wych naczyń aptekarskich z lat

kumby okazaly się identycz-

­ przypomnę ­ pojawily się

Ktoś zainteresowal się: co tam?

sąsiad, że nic tam oprócz wosku

1950­1960.

ne z tymi z Gródka. Gdy po raz

podczas  wydobycia  budul-

Wszedl i zobaczyl podobny ryty

nie bylo. Klamal, swolocz, ale

W prywatnych zabudowa-

pierwszy zobaczylem zdjęcia

ca. Gródeckie prawdopodobnie

w glinie korytarz z niszami po

cóż bylo począć.

niach niewielkie fragmenty

stamtąd, bylem pewny, że to

też tak powstaly. Kiedyś mia-

bokach, a w nich zlożone krę-

W tamtych czasach za srebr-

dawnych korytarzy nadal są

Gródek. Podziemia w Humaniu

sto budowalo się przeważnie

gi wosku. Wosk stary, zetla-

ny carski rubel dawano 18 so-

wykorzystywane do przecho-

historycy datowali na XVIII­

z gliny. Aby wybudować domy,

ly z wierzchu, ale pod ciemną

wieckich. A byly do dobre

wywania ziemniaków, bura-

XVIII ww., część z nich ­ z XIX

stodoly, chlewy, stajnie trzeba

skórką - dobry.

pieniądze. Dlugo jeszcze męż-

ków czy marchwi. Niestety

bylo jej wiele. Brać ją w kopalni

w., bylo obmurowanych ceglą.

- Przyda się w domu ­ po-

czyzna żalowal, że nie wycią-

większe fragmenty korytarzy

bylo niewygodnie ­ drogo trze-

Wykorzystywano je na maga-

myślal mężczyzna i zabral trzy

gnąl z podziemi calego wosku,

są zamurowane. Odwiedzilem

zyny kramów handlowych. Ta-

ba bylo placić wlaścicielowi

kręgi. Byly ciężkie, więcej nie

że jeden krąg dal sąsiadowi.

kie, obmurowane, są równieżw

kilku gospodarzy, ale żaden nie

i wieźć kilka kilometrów, co też

dal rady i ledwo te do domu do-

A kto wie, co moglo być w in-

Gródku, jak te zasypane w 2008

zgodzil się na rozebranie ścia-

kosztowalo. Najtaniej bylo wy-

niósl. Wrzucil do komórki, aby

nych kręgach ­ srebro czy może

ny, żeby dotrzeć do dalszych

r.

dobywać ją pod domem. Wy-

potem ulać z nich świeczki. Je-

coś żólciutkiego?

części podziemi.

godne to, bo od razu masz loch,

Oto, co powiedzial Pawlo Ne-

den krąg ­ najbrudniejszy ­ po-

Najprawdopodobniej

byl

Mamy jednak nadzieje, że

czytajlo dla Czytelników ,,No-

a w razie potrzeby można tam

darowal sąsiadowi.

to skarb ukryty przez jakie-

kiedyś w końcu państwo za-

wego Kuriera Galicyjskiego":

się ukryć.

Wosk przeleżal w komórce

goś kramarza w czasie I wojny

­ Podziemia w Humaniu są

cznie finansować prace arche-

Wśród mieszkańców Gród-

kilka lat. W latach 1980. nad

światowej, gdy masowo zaczęto

ologiczne na poziomie Polski

jednymi z niewielu na Ukra-

ka nie braklo rzemieślników,

miastem przewalila się strasz-

ukrywać srebrne i zlote mone-

i że badacze trafią do ,,podziem-

w tym i garncarzy, co kopali

inie, które zostaly zbadane

na burza i miasteczko na kilka

ty. Akurat w tym miejscu daw-

nej Ukrainy", dowiadując się

kompleksowo ­ mówi historyk.

pod swoim domem material dla

dni zostalo pozbawione prądu.

niej staly wzniesione w XVIII

o niej więcej niż ja podczas

­ Dzięki temu można wnio-

swych mis i dzbanków, poglę-

Wówczas mężczyzna przypo-

w., a zniszczone w latach 30. XX

skować o zabytkach również

swoich amatorskich badań.

biając podziemne korytarze.

mnial sobie o wosku. Wrzucil

w. kramy handlowe.

Polscy strażacy-ochotnicy przekazują swoje doświadczenia

Przedstawiciele pięciu

Pożarnych w gminach Bol-

Ruch OSP w gminach Przy-

gmin z Przykarpacia ze

szowce, Bukaczów, Dubowiec

karpacia rozwija się intensyw-

Stowarzyszenia ,,Asocjacja

ne, tworzą się nowe jednostki,

i Jezupol. Polscy partnerzy za-

miast Ukrainy" podpisali

które gotowe są do dzialalności

chęcali do stworzenia jednostek

umowę o wspólpracy

ratowniczej, gdy zagrożone jest

OSP w każdej z tych miejsco-

z Ochotniczą Strażą Pożarną

wości. Ważne jest, by czlon-

życie i mienie mieszkańców

(OSP) z miejscowości Kadlub

kowie tych OSP jako pierwsi

­ podkreśla Jurij Stefanczuk. ­

Turawski w woj. opolskim.

Wspólpraca międzynarodowa

nadawali pomoc w razie wybu-

chu pożaru, w nadzwyczajnych

jest niezwykle aktualna w czasie

wojny, gdy trzeba być przygoto-

sytuacjach czy likwidacji klęsk

SABINA RÓŻYCKA

żywiolowych, a także prowa-

wanych do różnych wyzwań.

dzili dzialalność informacyjną

Naszymi pewnymi partnera-

Jak twierdzi Jurij Stefan-

mi są tu przyjaciele z polskich

czuk, dyrektor wykonawczy

wśród ludności.

regionalnego oddzialu Sto-

Do ważnych aspektów wspól-

gmin, ponieważ posiadają wie-

loletnie doświadczenia tworze-

warzyszenia w Iwano-Fran-

pracy odniesiono wymianę do-

kiwsku, partnerzy uzgodnili

świadczeń w kwestii ochrony

nia i dzialalności jednostek OSP.

ludności cywilnej i podleglych

Wspólnie z polskimi kolegami

Będą organizowane wspólne za-

stalą wspólpracę przy obronie

ZDJĘCIE ARCHIWUM

cywilnej. Szczególną uwagę

terenów od sytuacji nadzwy-

przedstawiciele gmin będą pro-

wody, wystawy i inne impre-

IWANO-FRANKIWSKIEGO ODDZIALU

zwrócono na rozwój sieci jed-

czajnej, ratownictwa, gasze-

wadzić konferencje praktyczne

zy oraz przedstawiane wspólne

STOWARZYSZENIA ,,ASOCJACJA MIAST

nia pożarów i dzialalności OSP.

i szkolenia, seminaria i odczyty.

projekty grantowe.

nostek Ochotniczych Straży

UKRAINY"