21
nr 4 (416) |28.02.16.03.2023
Okruchy historii
www.kuriergalicyjski.com
Edmund Malinowski: przywrócony z zapomnienia
Bohater Powstania
Warszawskiego, dowódca
oddzialu gluchoniemych
podporucznik Edmund
Malinowski, pseudonim
,,Mundek", dobrze znany
jest w Polsce. Na Ukrainie
jego imię do niedawna
nie bylo znane. Nie udalo
mi się znaleźć nic o nim
w ukraińskiej wersji
Wikipedii, pomimo, że
polski bohater urodzil
się w miasteczku
Kiwerce. Dzięki osobom
nieobojętnym jego imię
udalo się przywrócić
FRAGMENT EKSPOZYCJI
RZEŹBIARZ STANISLAW BRACH WYKONUJE POPIERSIE EDMUNDA
pamięci historycznej.
Niektóre nagrobki rozpada-
udzial w potyczkach z bolsze-
MALINOWSKIEGO DLA MUZEUM W KIWERCACH
ją się ze starości. Na ich odno-
wikami pod Lwowem, Kijowem
Dzięki aktywnej pracy
wienie potrzebne byly fundu-
przemianowanego z czasem
i Żytomierzem. Razem z nim
LUDMILA PRYJMACZUK
poszukiwawczej
sze. Stalo to się możliwe dzięki
w Armię Krajową opowiada
walczyl mlodszy brat Stanislaw.
Bez przeszlości nie ma
Bartosz Niewiadomski. Jego
lubelskiemu Stowarzyszeniu
W 1920 r. bracia dowiedzie-
Stowarzyszenie
przyszlości
,,Anthill" organizacji, której
praca w Instytucie pozwala-
li się, że ojciec wraz z innymi
,,Anthill" i przy wsparciu
Ksiądz Krzysztof Pawel Or-
glównym zadaniem jest troska
la na prowadzenie dzialalności
kolejarzami zostal rozstrzelany
Ministerstwa Kultury
licki pochodzi z Oświęcimia.
konspiracyjnej.
o pamięć historyczną. W czasie
przez bolszewików w Kowlu.
i Dziedzictwa Narodowego
Od pięciu lat jest proboszczem
kolejnego wyjazdu przedsta-
RP przygotowano
Po wojnie Edmund
Przyjąwszy pseudonim
w parafii Najświętszego Serca
wiciele Stowarzyszenia zwró-
projekt, skierowany
wraca na Wolyń,
,,Mundek", Malinowski
Jezusowego i sanktuarium Bo-
cili uwagę, że na kiwereckim
żego Milosierdzia w Kiercach.
cmentarzu są pochówki rodzi-
na przywrócenie
kończy kurs
wciągnąl do konspiracji
Jest w mieście osobą znaną
ny Malinowskich. Dzięki po-
z zapomnienia postaci
nauczycielski i uczy
swoich wychowanków.
i poważaną. Jako mlody dusz-
szukiwaniu w archiwach oka-
Edmunda Malinowskiego
w szkolach powiatu
Dzięki temu, że Niemcy
pasterz diecezji luckiej zapo-
zalo się, że te pochówki należą
opowiada Oksana
luckiego. Z czasem
nie reagowali na
czątkowal szereg akcji, mają-
do rodziny bohatera Powsta-
Suszczuk, dyrektor
wyjechal do Warszawy
gluchoniemą mlodzież,
cych na celu szerzenie wiary
nia Warszawskiego, żolnierza
Muzeum krajoznawczego
i pracowal w Instytucie
przewozili oni prasę
i wartości chrześcijańskich
I i II wojen światowych, którego
w Kiwiercach.
wśród mlodzieży. Od pierw-
imię zna cala Polska.
Gluchoniemych
podziemną i broń. Ich
szych chwil objęcia parafii or-
Edmund Malinowski uro-
i Niewidomych. Uczyl
organizacja liczyla
ganizuje sprzątanie mogil na
dzil się 8 listopada 1898 r w Ki-
Odnowiono nagrobki rodzi-
swoich wychowanków
okolo dwustu osób.
starym cmentarzu.
wercach twierdzi prezes ,,An-
ny Malinowskich na kiwerec-
rzemiosla
Po opanowaniu nawyków
thill", Bartosz Niewiadomski
kim cmentarzu, a z zebranych
i opanowywania mowy
Przed tym, jak zostalem
wojskowych wychowankowie
Ojciec Edmunda, Ludwik, byl
materialów wydano książkę:
gestów. Te wiadomości
kaplanem, ukończylem
Instytutu wzięli udzial w Po-
starszym mechanikiem sygna-
,,Gdy serce bije glośniej od bomb.
przydaly mu się, gdy
wstaniu Warszawskim w wal-
lizacji na kolei. Oprócz Edmun-
Historia podporucznika Edmun-
wydzial historii na
ce z niemieckim okupantem.
da w rodzinie jeszcze trzech
da Malinowskiego ,,Mundka".
Polska po raz kolejny
uniwersytecie opowiada
Historycy twierdzą, że oddzial
synów: Stanislaw, Piotr i Ma-
znalazla się w centrum
ks. Krzysztof. Zawsze
W ramach projektu
gluchoniemych pod dowódz-
rian oraz córka Waclawa. Każ-
wydarzeń II wojny
interesowaly mnie
powstalo popiersie
twem ,,Mundka", nie mial rów-
de z dzieci dolączylo do walki
światowej.
stare cmentarze, bo bez
nych w II wojnie światowej.
o niepodleglość Polski.
bohatera (autor
pamięci o przeszlości
W czasie I wojny światowej
Stanislaw Brach)
O bohaterze ukazala się
W czasie okupacji Warsza-
Edmund zostal powolany do
nie ma przyszlości.
i przygotowano
książka i wystawa
wy Edmund Malinowski wstę-
Wojska Polskiego. Jego I Oddzial
Na przykladzie tych
dwujęzyczną
puje do Związku Walki Zbrojnej,
Za zaslugi w walce o wolność
Samochodów Pancernych bral
cmentarzy możemy
wystawę, która
ojczyzny Edmund Malinowski
uczyć się historii. Gdy po
zostala przedstawiona
zostal udekorowany Krzyżem
raz pierwszy trafilem
Walecznych, Medalem za Zwy-
publiczności
na stary cmentarz
cięstwo, Odznaką Grunwaldz-
w kiwereckim Muzeum
w Kiwercach, który
ką, Medalem za Warszawę
krajoznawczym.
i Medalem Zwycięstwa i Wol-
miejscowa ludność
ności. Przeżywszy dlugie życie
Bardzo nam milo, że w tym
nazywa ,,polskim", bylem
Edmund Malinowski odszedl
trudnym okresie nie zapomina-
pod wrażeniem. Poza
do wieczności w Gdyni-Redlo-
my o naszych rodakach z Polski,
śmieciem i krzakami nie
wie w 1980 r.
urodzonych w Kiwercach. Dziś
widać bylo grobów.
O życiu wybitnego rodaka,
Polska jest naszym adwokatem
który zostal bohaterem Pol-
w Unii Europejskiej i wspoma-
ski, niedawno dowiedziano się
W przekonaniu, że tak nie
ga nas w wojnie z Rosją. Bar-
w jego rodzinnych Kiwercach.
powinno być, mlody kaplan
dzo ważne jest, by oddalać się
zaproponowal
parafianom
od narzuconej nam przez Rosję
oczyszczenie cmentarza. Chęt-
wizji przeszlości i budować na-
nych znalazlo się wielu. Od tego
szą przyszlość wspólnie z kole-
czasu na starym cmentarzu,
gami ze wspólnoty europejskiej
gdzie polskie nagrobki sto-
podkreślil obecny na otwarciu
ją obok ukraińskich, w Dzień
wystawy wicemer Kiwerc Wik-
Wszystkich Świętych po raz
tor Lysiuk.
pierwszy od dlugiego czasu
Podczas otwarcia wystawy
zaplonęly znicze i zabrzmiala
proboszcz parafii Najświęt-
modlitwa. Obecnie parafianie
szego Serca Jezusowego ks.
wspólnie ze swym proboszczem
Krzysztof Orlicki odmówil mo-
sprzątają co roku groby, o które
dlitwę za poleglych w tej wojnie,
od lat już nikt nie dba.
po której zabrzmiala wspólna
modlitwa ,,Ojcze nasz".
Bohater Polski urodzil się
ZDJĘCIA Z ARCHIWUM
na Wolyniu
LUDMILY PRYJMACZUK,
Opuszczonych grobów na
KS. KRZYSZTOFA PAWLA ORLICKIEGO,
cmentarzu w Kiwercach, we-
BARTOSZA NIEWIADOMSKIEGO
dlug ks. Krzysztofa, jest wiele.
I OKSANY SUSZCZUK
ODNOWIONY NAGROBEK HIERONIMA MALINOWSKIEGO
KS. KRZYSZTOF PAWEL ORLICKI
