22

nr 4 (416) |28.02.­16.03.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Lwowskie zegary wieżowe  (cz II)

Drugi najstarszy zegar

Sztaba żelazna przy zegarze

lwowski znajdowal się na

ma wyryty rok 1753. Dzwon zaś

zegarowy większy i mniejszy

wieży Bramy Halickiej.

prawdopodobnie nie slużyl do

Pierwszą wzmiankę o nim

wybijania godzin, ale do dzwo-

znajdujemy w kronice

nienia. W roku 1827 magistrat

Bartlomieja Zimorowicza

miasta Lwowa polecil zarządo-

pod rokiem 1430. Przy

wi klasztornemu, aby zegar swój

bramie znajdowal się

w pilności utrzymywal. Wy-

dano to zarządzenie, gdyż in-

też trębacz, który co

nego zegara w mieście nie bylo,

godziny podawal sygnal.

a ratusz wraz z zegarem się za-

Wynika z tego, że dzwonu

walil (14 lipca 1826 roku o 6,30

przy tym zegarze nie

wieczorem).

bylo. W 1549 roku na

W dawnych aktach lwow-

polecenie wladz miejskich

skich często jest wzmianka

sporządzono nowy zegar.

o zegarze mniejszym. Nie zna-

czy to, że we Lwowie byly ze-

Mechanizm zegara

gary większe i mniejsze. Ze-

wykonany byl w klasztorze

gar mniejszy byl podzielony na

lwowskich ojców

dwanaście godzin. Natomast

TARCZA ZEGARA NA DOMU

bernardynów. Lecz już

np. we Wloszech, zegary byly

INWALIDÓW

w1564 roku postanowiono

podzielone na 24 godziny. Takie

osadzić na wieży nowy

zegary zwano większymi.

W 1880 roku bernardyński

zegar, wykonany przez

zegar trzeba bylo odrestauro-

majstra Baltazara

wać na nowo. Wedlug zegar-

Slowika z Przemyśla.

mistrza Józefa Weissa, byl ów

W latach 1638­1639

zegar bardzo starej konstruk-

mechanizm zegara zostal

cji i żaden z lwowskich zegar-

wyremontowany, lecz za

mistrzów nie chcial się podjąć

tej roboty. Wyslano więc zegar

kilka lat zegar znów się

do Pragi, skąd powrócil dobrze

zepsul.

wyregulowany. Opiekowal się

GMACH DYREKCJI KOLEI

nim stary braciszek z zakonu

JURIJ SMIRNOW

J

bernardynów, który zegar po-

w Pradze i zamontowano na

obok stosownej tablicy, lecz do

uż w 1644 roku zegarmistrz

kochal do tego stopnia, że nawet

prawej wieży kościelnej. Ze-

realizacji tego projektu nigdy

miejski otrzymal zadanie

strzępami wlasnego habitu za-

gar mial trzy tarcze i jak pisa-

nie doszlo. Niestety, mecha-

,,zegar na Bramie Halickiej

tykal dziury i szpary na wieży,

la ,,Gazeta lwowska", ,,przez to

nizm zegara zostal zniszczo-

rozebrać i naprawić". Z mecha-

aby najmniejszy nawet powiew

przybyla miastu jedna ozdoba

ny w latach powojennych, zaś

WIEŻA KOŚCIOLA BERNARDYNÓW

nizmem zegara bylo coś nie cal-

wiatru mu nie zaszkodzil. Jed-

więcej". Obok wschodniej tar-

kula armatnia ocalala i znajduje

kiem w porządku i w 1666 roku

nak po I wojnie światowej ze-

czy zegara w latach 20. zawie-

się na swoim miejscu po dzień

duchownego w 1786 roku po ka-

,,komisarze miejscy, którzy do-

gar bernardyński znajdowal się

szono kulę armatnią na lańcu-

dzisiejszy.

sacie slynnego monasteru pra-

konali rewizji baszt miejskich,

w stanie bardzo zaniedbanym.

chu ,,na pamiątkę ostrzeliwania

Kolejny zegar kościelny znaj-

woslawnego w Skicie Maniaw-

nie mogli znaleźć nawet klu-

W sierpniu 1923 roku ,,Slo-

kościola św. Marii Magdaleny

duje się na wieży dawnej cer-

skim. Wedlug legendy zegar do

czy do komory zegarowej", zaś

wo Polskie" pisalo, że rozpo-

w czasach walk polsko-ukraiń-

kwi seminaryjnej pw. św. Du-

Skitu Maniawskiego podarowal

w samej komorze osiedlily się

częto remont i renowację za-

skich w listopadzie 1918 roku".

cha przy ulicy Kopernika. Zegar

hetman Iwan Wyhowski. Pod-

ptaki.

slużonego dla miasta zegara.

W 1927 roku powstal projekt

ten mial ciekawą historię i byl

czas bombardowań Lwowa we

Zegar wieżowy znajdowal się

,,Ojcowie bernardyni zdecydo-

przeniesienia owej kuli na fa-

zakupiony przez wladze grec-

wrześniu 1939 roku cerkiew św.

również na gmachu Domu In-

wali się odnowić tarczę zega-

sadę kościola i umieszczenia

kokatolickiego  seminarium

Ducha zostala zburzona, jednak

walidów Wojskowych przy uli-

ra, grubo zniszczoną już zębem

wieża z zegarem ocalala.

cy Kleparowskiej. Byl to już ze-

czasu. Ludzie, przyzwyczajeni

W 1752 roku cenny tzw. ,,nie-

gar XIX-wieczny sprowadzony

żyć wedlug czasu ,,Bernardy-

miecki" zegar do kościola oo. je-

z Austrii i zamontowany w czę-

na" irytowali się, bo wskazó-

zuitów sprowadzono z Gdańska.

ści centralnej monumentalnej

wek zardzewialych nie bylo

Jednak okazalo się, że mecha-

budowli Domu Inwalidów Woj-

widać, a cyfry calkiem znik-

nizm jego nie mieścil się na gór-

skowych, który zostal zbudo-

nęly. Aż oto 10 sierpnia ujrzeli

nej kondygnacji 100-metrowej,

wany w latach 1855­1860 we-

z radością jakiegoś pracowi-

najwyższej we Lwowie, wieży je-

dlug projektu architekta Teofila

tego jegomościa, który zlocil

zuickiej. Dopiero cztery lata póź-

Hansena. O tym zegarze nie ma

wskazówki i odnowil już kil-

niej, w 1756 roku sprowadzono

bliższej informacji, mechanizm

ka cyfr tarczy od strony placu

do Lwowa i zamontowano nowy

zostal zniszczony w latach po II

Bernardyńskiego".

zegar, który sprawnie wska-

wojnie światowej. Zachowala

Sześć lat później, w maju

zywal czas do roku 1788, kiedy

się jedynie tarcza zegarowa.

1929 roku przystąpiono do re-

po kasacie zakonu jezuitów, ze-

montu wieży kościelnej i oczy-

gar odkupilo miasto. Magistrat

Kościelne zegary

wiście zegara. ,,Dziennik Pol-

postanowil osadzić go na wie-

wieżowe stanowily

ski" umieścil reportaż swojego

ży ratuszowej w miejsce starego

sprawozdawcy, w którym m.in.

zegara, który naprawić bylo już

chlubę każdej

czytamy: ,,Po odnowieniu ca-

niemożliwe. W 1830 na rozkaz

świątyni i zostawily

lego kościola oo. bernardynów

wladz austriackich zostaly roze-

trwaly ślad w historii

przyszla wreszcie kolej na re-

brane również trzy górne kondy-

Lwowa. W czasach

staurację wieży. Ponieważ wie-

gnacje wieży kościelnej.

powojennych większość

ża ze wszystkich stron jest oto-

Najbardziej znanym,

z nich niestety zostala

czona zabudowaniami, przeto,

owianym legendami, byl

aby się do niej dostać, musiano

zniszczona.

zrobić specjalne rusztowanie

zegar na wieży kościola

przez dach wschodniego skrzy-

Najstarszy z nich byl zamon-

ojców bernardynów.

dla klasztoru. Plan pierwot-

towany na wieży kościola oj-

Wedlug o. Norberta

ny przewidywal bardzo daleko

ców bernardynów pw. św. An-

Golichowskiego ,,kiedy

idącą reformę: chciano w miej-

drzeja Apostola. W 1862 roku

sprawiono zegar,

sce starego zegara Bernardyna

ustawiono zegar na dzwonnicy

wstawić nowoczesny zegar, za-

kościola św. Anny. W 1899 roku

wybijający godziny

opatrzony w oświetlenie elek-

zamontowano zegar na wieży

i kwadranse i czyjej

tryczne. Koszta konstrukcji zu-

kościola św. Marii Magdaleny.

firmy jest zegar, nie

pelnie nie staly na przeszkodzie,

Mechanizm zegara sprowadzo-

można dociec".

a nawet komisja konserwatorska

no z firmy Waclawa Krecmera

KOŚCIÓL ŚW. ANNY