19

nr 5 (417) |17­30.03.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Tajemnice i legendy Cmentarza Lyczakowskiego  (cz. 3)

Pan Antoni Kurkowski

25-35 i 71-53) urządza pogrze-

by od najwspanialszych do naj-

to nie wymyślona

skromniejszych, przeprowadza

literacka postać,

ekshumację i przewóz zwlok po

tylko realny obywatel

cenach najniższych i na dogod-

lwowski, który wprost

nych warunkach".

z życia wszedl na lamy

Witold

Szolginia

pisze

utworów i wspomnień

w ,,Tamtym Lwowie", że w latach

popularnych lwowskich

30. XX wieku pogrzeby byly już

znacznie skromniejsze. Zupelnie

powieściopisarzy (np.

zniknęli halabardnicy, placzki

Henryka Zbierzchowskiego

i hiszpańskie kostiumy. Zacho-

i Jana Frylinga) i piosenek

waly się paradne karawany-ka-

batiarskich. Dzialalność

roce, jednak już z jedną parą koni.

jego byla znana

Wyjątek stanowily tylko po-

każdemu mieszkańcowi

grzeby wojskowych, zwlaszcza

ulanów 14 pulku Ulanów Jazlo-

przedwojennego Lwowa,

ZAKLAD POGRZEBOWY CONCORDIA

REKLAMA FIRMY KURKOWSKIEGO

wieckich, który stacjonowal na

ale budzila nie zazdrość

grobowcu na Cmentarzu Ly-

Krysztalowe drzwiczki karocy

szpicrutami w rękach [...] Praw-

Górnym Lyczakowie. ,,Zmarle-

z powodu jego sukcesów

czakowskim.  Kurkowskiego

otwierano zlotym kluczykiem.

dziwą sensacją byl woźnica,

mu oficerowi polskiej kawalerii

i wysokich zarobków, lecz

nazywano ,,Lwowskim Charo-

Zlośliwcy mówili, że kluczyk nie

staruszek o twarzy slodkiej, do-

przyslugiwalo odprowadzenie

zabobonny lęk przed jego

nem" i jego domeną byla ,,lwow-

zloty, zaś tylko pozlacany ­ byl to

brej, siwiutki jak goląb, okutany

go na wieczny spoczynek przez

zawodem.

ska dzielnica za Styksem", czyli

kolejny sekret Antoniego Kur-

w bojarskie futro olbrzymich

caly szwadron ulanów, oczywi-

Cmentarz Lyczakowski. Wiodlo

kowskiego. Przed konduktem

rozmiarów". Dla tych wszyst-

ście w szyku konnym, z lancami,

się panu Kurkowskiemu cal-

pogrzebowym generalskim, czy

kich ,,konstablów śmierci" byly

poprzedzany tylko przez również

JURIJ SMIRNOW

O

kiem dobrze, otóż byl on jakby

też wysokich dostojników pań-

przygotowane szaty hiszpań-

konny pluton fanfarzystów". Za

tóż, Antoni Kurkowski,

uosobieniem radości życia. Wi-

stwowych kroczyl prawdziwy

skich grandów lub węgierskich

szwadronem ulanów niesio-

oczywiście batiar lycza-

told Szolginia, wybitny znawca

średniowieczny rycerz.

hajduków, lub ubrania z czasów

no na aksamitnych poduszkach

kowski, byl zalożycie-

Lwowa, jego ludzi, jego zwycza-

Kuriozalny wypadek zdarzyl

króla Stefana Batorego. Gdyby

wszystkie ordery i odznaczenia

lem i wlaścicielem najbardziej

jów i obyczajów, zostawil taki

się podczas pogrzebu na Cmen-

zabraklo rekwizytów, wynaj-

zmarlego oficera, a także wień-

renomowanego  we  Lwowie

opis Antoniego Kurkowskiego:

tarzu Lyczakowskim w 1893

mowano je w teatrze miejskim.

ce. Następnie kroczyl duchow-

i kwitnącego przedsiębiorstwa

,,Niski, krępy, okrąglutki, o pel-

roku feldmarszalka Ferdynanda

Prawdziwymi ,,gwiazdami"

ny i dopiero za nim toczyl się

­ pierwszorzędnego zakladu po-

nej różowej twarzy, ozdobionej

Bauera, austriackiego ministra

pogrzebów byli żalobnicy. Po-

powoli karawan z trumną. Na

grzebowego pod szyldem ,,Con-

wyplowialymi wąsikami, bly-

wojny i rodowitego lwowianina.

grzeby trwaly po kilka godzin,

trumnie spoczywala obnażo-

cordia". Jego fantazja w urządze-

skal malymi ślepkami, przy-

Otóż ,,w paradnym orszaku ża-

uczestniczylo w nich tysią-

na oficerska szabla i rogatyw-

niu pogrzebów nie znala granic.

pominając trochę wielkanoc-

lobnym tuż za trumną jechal na

ce ludzi, zaś zawodowe placz-

ka oficerska. Bezpośrednio za

Byl on prawdziwym reżyserem,

ne prosiątko [...] Na glowie mial

koniu w ciężkiej średniowiecz-

ki plakaly przez caly ten czas.

karawanem szedl koń oficera ­

tyle, że nie spektakli teatralnych,

jasnobrązowy ­ jak wówczas

nej zbroi z opuszczoną na twarz

Skąd tyle prawdziwych lez mo-

osiodlany i przykryty żalobną

lecz smutnych ceremonii poże-

mawiano w Galicji ­ ,,habig",

przylbicą rycerz. Bylo wczesne

gla wydusić z siebie taka kobie-

krepą. Dopiero za koniem podą-

gnalnych. Oczywiście tylko dla

zwany później melonikiem". Jan

lipcowe popoludnie. Jeździec

ta, zostaje jednym z sekretów

żali wszyscy żalobnicy z rodzi-

tych, kogo bylo stać nie tylko na

Fryling, lwowski prawnik, poli-

nie wytrzymal upalu, zemdlal

firmy ,,Concordia".

ną zmarlego. Przed Cmentarzem

wystawne życie, ale i na wy-

tyk i publicysta, wspominal, że

i zwalil się z trzaskiem na bruk".

Podczas takich wystawnych

Lyczakowskim wszyscy konni

stawny pogrzeb.

Kurkowski wyjeżdżal na miasto

Do  pogrzebów  ,,niewin-

pogrzebów na ulicach zbiera-

zsiadali ze swych wierzchow-

Batiary śpiewali o nim pio-

dwukonnym powozem, a cala

nych panienek i malych dzie-

ly się tlumy gapiów, na godzi-

ców i spiesznie ulani wchodzili

senki pelne pogardy, pewni, że

jego postać zdawala się mówić

ci" w ,,Concordii" byly przygo-

nę ustawal ruch tramwajów,

na cmentarz. Nad grobem prze-

ich z takimi honorami nigdy nie

przechodniom, wśród których

towane  bialo-blękitno-zlote

kobiety z zainteresowaniem

mawial dowódca pulku, zaś po

odprowadzą w ostatnią drogę.

obdarzal przyszlych klientów

karawany-karoce i siwe konie,

wyglądaly z okien, dzwonio-

ostatnich pogrzebowych egze-

Jedna z najbardziej popular-

życzliwymi uklonami: ,,Ta nie

zdobne strusimi piórami.

no w dzwony kościolów, obok

kwiach następowala ulańska

nych w tym temacie piosenka

bój si. Widzisz przeci, ży ja ni

Pan Kurkowski mial też

których przechodzil pochód. Po

salwa honorowa, a po niej fanfa-

brzmiala następująco:

taki straszny".

wielką garderobę kostiumów,

ustaleniu z rodziną zmarlego,

rzyści grali na swych trąbkach

Choć mi grabarz grób muruje,

Konie byly specjalną troską

często egzotycznych, w które

zamawiano też chór kościel-

marsza pulkowego.

Naj mni w d... pocaluji!

i dumą wlaściciela ,,Concordii",

ubieral swoich pracowników

ny lub teatralny. Przy pogrzebie

Legendarny ,,Lwowski Cha-

Choć Kurkowski robi trumny

który mial stajnie pelne karych

obslugujących paradne pogrze-

oficera ­ orkiestrę wojskową.

ron" oczywiście zadbal o miej-

To ja jemu g... umrym!

jak kir żalobny i bialych niby

by. Na czele konduktu kroczyl

Za czasów II Rzeczypospo-

sce również dla siebie na Cmen-

Ale byla to tylko fanfaro-

suknia ślubna rumaków. Byli

zazwyczaj mistrz ceremonii,

litej po przerwie związanej

tarzu Lyczakowskim. Okazaly

nada, bo i batiar ,,kiedyś będzie

tacy, którzy mówili, że konie

w  napoleońskim  dwurogim

z wojną, kierownictwo ,,Con-

rodzinny grobowiec zbudowa-

musial spuścić z tonu" i zająć

u Kurkowskiego farbowane lub

kapeluszu i z marszalkowską

cordią" przejąl syn Antoniego

no akurat naprzeciw najwięk-

swoje miejsce jak nie wśród

podfarbowane. Nie wiadomo, jak

lagą. Po obu stronach karawa-

Kurkowskiego - Julian. Fir-

szej kaplicy cmentarnej Bar-

klientów Kurkowskiego, to na

to bylo naprawdę, ale byl to jeden

nu sunęli latarnicy z plonącymi

ma zmienila również adres,

czewskich. Tablice świadczą,

zwyklym cmentarzu.

z zawodowych sekretów mistrza

szklanymi lampionami. Przed

ale nie uprzejmy stosunek do

że w nim pochowani są Anto-

Antoni Kurkowski (1859­

pogrzebów. Natomiast karawa-

konduktem szli halabardnicy

klientów. Reklama firmowa za-

ni Kurkowski i jego syn Julian

1920) rozpocząl swoją dzialal-

ny-karoce byly naprawdę kró-

z dlugimi halabardami, owi-

pewniala, że ,,Nowo otworzo-

oraz inni czlonkowie rodziny.

ność zawodową jeszcze w końcu

lewskie, zbudowane z drzewa

niętymi u szczytu krepą. Obok

ny Zaklad pogrzebowy Julia-

Wlaśnie inskrypcja ku pamięci

XIX wieku, za czasów Imperium

hebanowego, blyszczące lustra-

dobosz z bębnem spowitym

na Kurkowskiego we Lwowie

Juliana przypomina o ich zain-

Austriackiego i najjaśniejsze-

mi krysztalowych szyb, z plo-

w czarne sukno. Karawan byl

przy ulicy Sobieskiego 12 (tel.

teresowaniach zawodowych.

go cesarza Franciszka Józefa

nącymi na czterech rogach la-

zaprzężony w trzy pary koni.

I. Swoją firmę przekazal sy-

tarniami. Na szczycie żalobnego

,,Trzecią kategorię pracowników

nowi Julianowi (1885­1934),

rydwanu dla oficerów widniala

Kurkowskiego stanowili ża-

który kontynuowal szlachet-

czarna postać rycerza w zbroi

lobni dżokeje, dwaj prowadzą-

ną dzialalność ojca i byl pocho-

i helmie z opuszczoną przy-

cy za uzdy pierwszą parę koni

wany obok niego w rodzinnym

lbicą i czarnym pióropuszem.

i trzej wierchem, z czarnymi

POGRZEB, OKOLO ROKU 1910

GROBOWIEC RODZINY KURKOWSKICH