21

nr 5 (417) |17­30.03.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

tam dojeżdżal, jako pierwszy

duszpasterz.

W liście do abpa Sterniuka bp

Rafal Kiernicki pisal: ,,Na dniach

dowiedzieliśmy się, że od imie-

nia Waszej Ekscelencji do wladz

miejscowych nadeszla prośba

o przekazanie rzymskokato-

lickiego kościola w Winnikach

kolo Lwowa wspólnocie greko-

katolików. Ta wiadomość wy-

wolala w nas zrozumiale uczu-

cia bólu i niesprawiedliwości.

Od przeszlo dwóch lat rzym-

skokatolicy Winnik starają się

o zwrot ich wlasności. Nas już

nie dziwi wulgarna gra miej-

KOŚCIÓL W ROZDOLE

scowych wladz, która ma za cel

odwrócić i zniwelować sprawę

wskazanie, że zaklad zajmujący

Zaś świątynie w Kamionce Bu-

KOŚCIÓL PW. MATKI BOŻEJ RÓŻAŃCOWEJ WE LWOWIE

przekazania nam choćby tych

dawne pomieszczenia kościel-

skiej, św. Ducha i Magierowie

kościolów, które są nam nie-

ne nie może być przeniesiony

wystawiono na sprzedaż. Na

list miejscowego proboszcza

W powyższych konfliktach

zbędne i o które się staramy. Jako

lub też zlikwidowany ze wzglę-

temat ostatniego ze wspomnia-

ks. Marka Droździka z 12 maja

religijnych dochodzilo nieraz do

chrześcijanie nie chcielibyśmy,

du na jego ważne przeznaczenie.

nych należy stwierdzić, że miej-

1999 roku: ,,W kościele przy wej-

pewnych anormalnych zjawisk.

aby metody sily i politycznej

Jak się potem okazywalo, w naj-

scowa wspólnota przez wiele lat

ściu powinien być krzyż i woda

Kościól w Nyzach zostal oficjal-

konfrontacji mialy miejsce mię-

bliższych terminach świątynia

prowadzila starania o odzy-

święcona, a u nas pelno śmieci,

nie przekazany lacinnikom, któ-

dzy braćmi w Chrystusie.

lub plebania czy też klasztory

skanie swego kościola. Dopie-

sklada się karmę dla zwierząt lub

rzy go odnowili. Jednak w 1993

Zwracam się więc do Waszej

byly prywatyzowane lub prze-

ro po doprowadzeniu obiektu

chemikalia. Do tego wolny do-

roku miejscowe wladze nakaza-

Ekscelencji z prośbą o okazanie

kazywane innym wyznaniom

do skrajnej ruiny, w 2005 roku

stęp mają myszy i szczury. Tam,

ly niezwlocznie opuścić kościól,

chrześcijańskiego poczucia mi-

religijnym.

zwrócono go rzymskokato-

gdzie kiedyś staly oltarze, law-

a obiekt sakralny przekazać pra-

lości i sprawiedliwości i przy-

Prywatyzowanie odbywa-

likom, którzy tym razem nie

ki i konfesjonaly ­ teraz wanny

woslawnym, do czego po dlugich

woluję w imię pokoju i zgody

lo się wbrew przepisom pra-

przyjęli proponowanej ruiny,

dla kąpieli. Tam, gdzie udzielano

pertraktacjach nie doszlo.

nie zabiegać o naszą świątynię

wa, uchwalonego w 1996 roku,

zadowalając się kaplicą cmen-

komunii wiernym ­ suszarka na

Podobna sytuacja zaistnia-

w Winnikach".

które zabranialo dokonywa-

tarną. Wobec tego świątynia

bieliznę. Gdzie stal glówny oltarz,

la w Streptowie kolo Kamion-

W Czerwonogradzie (Krysty-

nia prywatyzacji ruchomości

zostala przez wladze świeckie

tabernakulum z Najświętszym

ki Buskiej, gdzie lacinnicy

nopolu) dawny kościól parafial-

i nieruchomości, należących

sprzedana. Przebudowie pod-

Sakramentem, kaplan sprawo-

w latach 1992­1993 przepro-

ny zostal przekazany grekoka-

do religijnych organizacji, zaś

dano również niektóre kościoly

wal mszę św. ­ rozmieszczono

wadzili generalny remont ka-

tolikom, którzy dokonali w nim

prywatyzację zawartą przed

na terenie miasta Lwowa.

kotlownię. Nasz kaplan odpra-

plicy pw. Milosierdzia Bożego.

szeregu przeróbek architekto-

przyjęciem niniejszej uchwa-

W tym czasie liczne cmen-

wia mszę św. na scenie, pod któ-

Rozpoczęto sprawowanie mszy

nicznych. W tej sytuacji wier-

ly, należalo uznać jako nieza-

tarze zostaly zniszczone przez

rą stoją kontenery z gorącą wodą.

św. W marcu 1993 roku, gdy

ni byli zmuszeni szukać miej-

istnialą. Pomimo istniejącego

zacieranie dawnych polskich

W kaplicy obok grobów obecnie

w niedzielę wierni zgromadzi-

sca dla sprawowania mszy św.

prawa nie zdarzyl się w archi-

napisów oraz nowe pochówki.

stoją pralki".

li się na mszę św., okazalo się,

Dopiero w 1992 roku zostala im

diecezji ani jeden przypadek,

Dla miejscowych wladz Kościól

Mimo usilnych starań nie

że kaplica zostala odebrana im

rzymskokatolicki na Ukrainie

przekazana kaplica cmentarna

aby wladze ustosunkowaly się

udalo się kardynalowi Maria-

przez wspólnotę prawoslawną.

pozostawal nadal jako polski

na terenie dawnej wsi Parchacz,

do tego przepisu.

nowi Jaworskiemu odzyskać

W drzwiach wstawiono nowe

i jako taki nie mial prawa funk-

gdzie byly sprawowane msze

Przeprowadzane prace re-

w pelni tego kościola, który

zamki, ,,nie zważając na to, że

cjonowania. Jeśli już tak, to je-

św. do 2012 roku. Próbowano

montowe zniszczonych świą-

jeszcze w 2008 roku pozosta-

w kaplicy znajduje się Przenaj-

dynie w ograniczonej formie.

także zaadaptować dla nabo-

tyń parafialnych przekaza-

wal podzielony na kondygnacje.

świętszy Sakrament". Jednak

Nawet gdy rosyjskojęzyczna

żeństw pozostającą w stanie da-

nych lacinnikom byly pilnie

Drohobycz obok kościola pa-

również po dluższych pertrak-

wspólnota rzymskokatolicka

leko posuniętej ruiny kaplicę na

śledzone przez urzędy konser-

rafialnego posiadal także kil-

tacjach kaplica ponownie wró-

we Lwowie zwrócila się o prze-

miejscowym cmentarzu. Jednak

watorskie, aby przypadkiem

ka innych świątyń. Obok od-

cila do rzymskokatolików, a abp

kazanie jednego z kościolów

nie ulegl zniszczeniu ,,zabytek

w 1994 roku wladze miejskie

danego kościola parafialnego,

Marian Jaworski 14 września

­ otrzymala negatywną odpo-

sprzeciwily się sprawowaniu

architektury". Tymczasem nie-

zarejestrowano statuty wspól-

1995 roku odprawil w niej mszę

wiedź ze strony wladz, które

mal we wszystkich dawnych

nabożeństw w tej kaplicy oraz jej

noty kościola kapucyńskie-

św. dla pielgrzymów udają-

w ustnej formie stwierdzily, że

świątyniach lacińskich nowi

przekazaniu dla potrzeb rzym-

go pw. Imienia Najświętszej

cych się do obrazu Pana Jezusa

mają Kościoly greckokatolickie

wlaściciele

chrześcijańscy

skokatolików. Po ukończeniu

Maryi Panny i św. Antoniego.

Milatyńskiego.

i prawoslawne i tam mogą za-

bądź też przedstawiciele sekt

budowy nowego kościola dawna

W pierwszym okresie wladze

Przy próbach

dowolić duchowe potrzeby.

dokonywali rychlej adapta-

kaplica cmentarna w Parcha-

na nadchodzące pismo od pa-

odzyskiwania innych

Nieraz celowo opóźniano

cji obiektu do wlasnej tradycji.

czu w geście dobrej woli zostala

rafian zapewnialy, że sprawa

przekazywanie kluczy od ko-

W tej sytuacji konserwatorzy

przekazana grekokatolikom.

zwrotu kościola zostanie roz-

kościolów wladze

ściola mimo wcześniejszego

nie zwracali uwagi na czynio-

Kościól pw. Matki Bożej

patrzona w najbliższym cza-

kilkakrotnie ,,gubily"

wydania państwowej decyzji

ne zniszczenia i dewastację pa-

Szkaplerznej w Rozdole w okre-

sie, jednak już 4 listopada 1993

dokumenty rejestracji

o przekazaniu kościola lacin-

miątek architektury sakralnej.

sie komunistycznym podzielo-

roku stwierdzily, że rzym-

wspólnoty religijnej

nikom. Kościól w Nawarii kolo

Na kościolach dobudowywano

no na piętra: na górze urządzo-

skokatolikom w Drohobyczu

lub też nie dawano

Lwowa zostal poświęcony 23

kopuly cerkiewne, zacierając

no klub, na parterze ­ kotlownię

nie należy się druga świąty-

autorytatywnej,

maja 1992 roku po prawie rocz-

ich pierwotny kościelny cha-

i laźnię. W dawnym klasztorze

nia, gdyż w mieście mieszka

nych staraniach o odzyskanie

rakter, wyrzucano zachowane

karmelitów rozlokowano dzie-

jedynie 700 Polaków, którym

pisemnej odpowiedzi.

kluczy. Również w miejsco-

oltarze czy też przemalowywa-

cięcy szpital psychiatrycz-

w pelni wystarcza kościól św.

Przysylane odpowiedzi mia-

wości Cygany na tarnopolsz-

no zabytkowe malowidla sa-

ny. W 1991 roku odrodzonej

Bartlomieja w centrum miasta.

ly charakter ogólny ­ informu-

czyźnie parafianki Janina Ko-

kralne. Zdarzaly się przypadki

wspólnocie lacinników oddano

Ostatecznie kościól przekaza-

jący, jakoby przedlożona sprawa

zlowska i Paulina Skoczylas

burzenia calych kościolów, aby

górną część świątyni, zaś abp

no grekokatolikom, choć wcze-

zostanie poddana rozpatrzeniu

skarżyly się 23 kwietnia 1993

na ich fundamentach wybudo-

Marian Jaworski 11 stycznia

śniej twierdzono, że ma to być

na najbliższych posiedzeniach.

roku, że ,,glowa kolchozu nie

wać nową cerkiew lub pozyskać

1992 roku poświęcil oddane

kościól garnizonowy lub też

Inną formą wymówki bylo

oddawal kluczy, gdyż nie mial

material budowlany.

górne piętro. W tym też czasie

ośrodek charytatywny.

innego pomieszczenia na prze-

W tym czasie szereg kościo-

pomiędzy dyrektorem dziecię-

niesienie rzeczy, przechowy-

lów uleglo calkowitej przebudo-

cego szpitala psychiatryczne-

wanych w kościele" i dopiero

wie przez nowych wlaścicieli,

go w Rozdole Anatolijem My-

29 czerwca 1994 abp Marian

a nawet rozbiórce. W 1998 roku

kolajczukiem a ks. Andrzejem

Jaworski dokonal poświęcenia

nieliczna wspólnota rzymsko-

Baczyńskim zostala podpisana

świątyni. Przez wiele lat rzym-

katolików w miejscowości Slo-

umowa, która przewidywala,

skokatolicka parafia zabiegala

wita skarżyla się do kurii me-

że w latach 1992­1994 zosta-

o zwrot niszczejącego kościo-

tropolitalnej we Lwowie, że ich

nie wybudowana nowa laź-

la franciszkanów reformatów

kościól, o który czynią stara-

nia, a kościól w calości zostanie

nia, jest systematycznie roz-

w Rawie Ruskiej. Opuszczony

przekazany lacinnikom. Jednak

bierany i przebudowywany.

kościól oraz klasztor planowa-

przeniesienie laźni trwalo przez

no zaadaptować na potrzeby

Calkowitej przebudowie pod-

wiele lat. Jeszcze w 1999 roku

dano dawne kościoly w Barta-

charytatywne. Mimo że kościól

motywowano, że przeniesienie

towie, Świtarzowie i Glińsku.

i klasztor zostaly przekazane,

laźni z kościola jest opóźnione

Kościoly w Pasiekach Zubrzyc-

to jednak zgromadzonych tam

w związku z ,,ekonomicznymi

kich, Gródku Jagiellońskim, św.

rzeczy, w tym narzędzi stacji

trudnościami miejskiej wladzy".

Barbary, Krasnem i Czernicy

maszynowej, nie śpieszono się

Sytuację,  jaka  panowa-

poddano calkowitej rozbiórce.

wywozić.

la wówczas w kościele, oddaje

PRZEBUDOWANY KOŚCIÓL W BARTATOWIE