22

nr 5 (417) |17­30.03.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (66)

kolekcja pisanek. Nie tak, rzecz

IWAN BONDAREW

jasna, bogata, jak w Kolomyi, ale

Tu nie mieszkal Lukawiecki

też interesująca. Pisanki leżaly

Obecna ulica Czornowola nr

w wielkiej skrzyni w trocinach.

49. Na murze kamienicy widzi-

W 1950 r. Muzeum otrzy-

my tablicę pamiątkową o tym,

malo wytyczne o zwolnieniu

że w latach 1940. mieszkal tu

zbiorów z elementów, związa-

wybitny malarz Jaroslaw Lu-

nych z kultem religijnym. Jako

kawiecki (1908­1993). Ale nie

pierwsze widnialy na liście

jest to takie jasne.

wlaśnie malowane jajka. W ich

Architekt Zenowij Sokolow-

obronie stanęla jednak zdecy-

ski wspomina, że razem z nim

dowanie pracownica muzeum.

we Lwowie studiowal mlodszy

Byla to potężna, leciwa już ko-

syn Lukawieckiego Żdan. Przez

bieta. Na wieść o możliwości

niego poznal ojca. W 1951 r. ma-

zniszczenia tego zbioru, do-

UL. FOTA WOLODYMYRSKIEGO, DAWNA TOWAROWA

larza aresztowano po donosie,

slownie wczepila się w skrzy-

że niby mial namalować portret

nię i nie puszczala jej. Wszelkie

TABLICA PAMIĄTKOWA

Hitlera, który wisial w stanisla-

nakazy i rozkazy dyrekcji ko-

POŚWIĘCONA JAROSLAWOWI

wowskim teatrze. Po powrocie

bieta ignorowala. Wkrótce obok

LUKAWIECKIEMU

z obozu Jaroslaw Lukawiecki

niej zebral się tlum muzealni-

zamieszkal w Śniatyniu i pra-

Fota Wolodymyrskiego, dawna

ków, a wśród nich mlody Petro

cowal w rejonowym wydziale

Towarowa, zwana tak od leżą-

Arsenicz (od niego dowiedzia-

architektury. W sprawach czę-

cego opodal jeziorka o tej samej

lem się o tym wydarzeniu). Lu-

nazwie. W okresie międzywo-

sto jeździl do Frankiwska i za-

dzie powiedzieli, że pisanki nie

trzymywal się wówczas u So-

jennym nazywala się Szkarpo-

są elementem kultu, lecz sztuką

kolowskich. Podczas jednego ze

wa, ponieważ kończyla się na-

ludową i udalo im się przekonać

sypami, którymi ograniczal się

spacerów po mieście pokazal

dyrekcję. Tym sposobem udalo

budynek przy ówczesnej ul.

przejazd kolejowy. Po II wojnie

się uratować stanislawowski

Puszkina i powiedzial:

światowej uliczką zaopieko-

zbiór pisanek.

­ Tu mieszkalem, gdy bylem

walo się NKWD ­ większość

Przyjaciel pionierów

naczelnym scenografem w sta-

mieszkańców

wysiedlono,

Wielu  z  przyzwyczaje-

a na ich miejsce wprowadzili

nislawowskim teatrze.

nia dzisiejszy Park Wetera-

się nowi lokatorzy. NKWD naj-

Tego gmachu już dziś nie ma.

nów Wojny nazywa Parkiem

pierw wyniszczalo podziemie

Zostal rozebrany, gdy stawiano

Pionierów. Tak byl nazywany

UPA, a w końcu wykorzysty-

obecny szpital polożniczy. A co

w okresie sowieckim i tam fak-

walo niektórych, jako agentów.

z tablicą pamiątkową?

tycznie przyjmowano mlodzież

Bylo ich okolo 40 osób. Osie-

A nic! Zostala przymocowana

w szeregi tej organizacji.

dlono ich wszystkich na Szkar-

do tego, co ocalalo ­ czyli do muru

Byla to wówczas bardzo

powej, uważanej za dalekie

sąsiedniego budynku, gdzie ar-

uroczysta ceremonia, do której

przedmieście.

tysta nigdy nie mieszkal, cho-

rzetelnie się przygotowywa-

ciaż bywal w sąsiedztwie.

W archiwach zachowal

no. Obrządek inicjacji przebie-

się tajny raport

Banderowska dzielnica

gal nie gdzieś tam w krzakach,

a na centralnej alei, u stóp po-

Iwano-Frankiwsk oficjalnie

stanislawowskiej

mnika Lenina, wystawionego

podzielony jest na kilka dziel-

bezpieki z roku 1951,

tu w 1952 r. Pomnik nie wyróż-

nic. Nazwa każdej z nich kryje

TE KONTRFORSY ZJAWILY SIĘ TU NIE PRZYPADKOWO

gdzie wspomniany jest

nial się artyzmem i byl jednym

jakąś lokalną historię. Niektó-

ten rejon: ,,Budynki

zaulek bez nazwy kolo budynku

stal się glośny w mieście. Ścia-

z dziesiątków tysięcy na calym

re z nich zachowaly swe na-

tam są usytuowane tak

nr 29. Do historii miasta ta ka-

nę wyremontowano i podparto

terytorium ZSRR.

zwy sprzed setek lat, jak Majzle,

niekorzystnie, że nie

mienica weszla jako pierwsza

kontrforsami. Dom prawdo-

Pomnik ten mial jeden szcze-

Górka czy Belweder. Większość

podobnie ocalal, gdy w 1980 r.

gól. Gdy w innych miejscach

trzypiętrowa budowla, wysta-

nazw przywiązana jest do no-

tylko wszyscy agenci

wiona w 1835 r. na zamówienie

rozbierano i przebudowywano

Iwano-Frankiwska Lenin stal

wych osiedli, jak BAM, Ka-

znają się nawzajem,

Abrahama Regensztrajfa.

calą dzielnicę.

na wlasnych nogach, to w Parku

skada czy Pozytron. Niektóre

ale stale ze sobą

Boczna ściana kamienicy

pionierów opieral się od tylu na

są pozostalością po wioskach,

kontaktują".

Pisanki

wzmocniona jest potężnymi

coś nieokreślonego. To coś wy-

które dawno pochlonęlo miasto:

kontrforsami (nazywają je jesz-

wolywalo calą masę dowcip-

Miejscowa ludność też wie-

Pasieczna, Kniahinin, Zofiow-

Nasze Muzeum krajoznawcze

dziala, że mieszkają tam byli

cze ,,byki"). To z nimi powiąza-

nych komentarzy i między sobą

powstalo w oparciu o przedwo-

ka. Są też dzielnice, których

bandyci, którzy wspólpracują

na jest tragiczna historia.

ludzie nazywali ,,pionierskiego"

jenne polskie Muzeum Pokucia.

nazw już nie się używa ­ Le-

Lenina ­ ,,zasrańcem".

z organami i tę część ulicy nazy-

W 1952 r. nagle zwalila się

W jego zbiorach zachowala się

onówka, Ulbrychówka czy Za-

część ściany, wychodzącej na

wala ,,osiedlem banderowskim".

balachy. Nazwy zaś tego rejonu

ten zaulek. Akurat przecho-

nie pamiętają nawet najstarsi

Krwawe kontrforsy

dzila tędy studentka Akade-

mieszkańcy miasta.

Z ul. Halickiej można dostać

mii Medycznej. Dziewczyna

Przy ul. Szuchewiczów za-

się na pl. Szeptyckiego przez

zginęla na miejscu. Wypadek

chowala się niewielka uliczka

GMACH PRZY UL. CZORNOWOLA 49

POMNIK LENINA W PARKU PIONIERSKIM