23

nr 5 (417) |17­30.03.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Lwowskie zabytkowe dzwony kościelne  (cz. 6)

XVII-wieczny kościól

pw. św. Marii Magdaleny

zbudowano na wzgórzu

nad ulicą Leona Sapiehy

(obecnie ul. Stepana

Bandery). Świątynia

zostala wzniesiona w stylu

renesansowym staraniem

ojców dominikanów

i miala również

znaczenie obronne.

W latach 1889­1890

miasto przeprowadzilo

remont wież kościola, zaś

efektowne neobarokowe

NOWE DZWONY KOŚCIOLA ŚW. MIKOLAJA

helmy zaprojektowal

Dzwony kościola

dzwon spelnial rolę sygnaturki i byl za-

wybitny lwowski

św. Mikolaja

wieszony wysoko w latarni. Mial średnicę

architekt profesor Julian

Kościól św. Mikolaja razem z klaszto-

0,465 metra, wysokość 0,71 metra. Byl

Zachariewicz.

rem ojców trynitarzy zostal zbudowany

też najstarszy ze wszystkich dzwonów

na pagórku przy ulicy św. Mikolaja (obec-

tego kościola, zostal mianowicie odlany

nie Hruszewskiego) przy jej zbiegu z ulicą

w roku 1700. Wedlug dra Karola Badec-

JURIJ SMIRNOW

Mochnackiego (obecnie Dragomanowa) na

kiego byl na nim ,,wizerunek św. Mikolaja

Na wieżach zawieszono cztery duże

dawnym przedmieściu Halickim. W 1696

15 cm wysoki. Archaniol Michal okryty

dzwony, z nich trzy na wieży prawej i je-

roku ojcowie trynitarze zbudowali w tym

zbroją, w lewej ręce trzymal okrąglą tar-

den na lewej. Jeszcze jeden maly dzwon

miejscu pierwszą niewielką drewnianą

czę i miecz. Obok napis ,,Quis ut Deus". Dru-

(sygnaturka) znajdowal się w wieżyczce

świątynię, zaś w latach 1739­1745 po-

gi laciński napis znajdowal się obok: ,,Vox

na kalenicy prezbiterium nakrytej cebu-

wstal tu nowy obszerny kościól z kamie-

mea in avribus tuis Domine 1700".

lastą kopulką z galką i krzyżem. W 1899

nia i cegly. W 1783 roku po kasacie zakonu

Po I wojnie światowej parafii udalo

roku sprowadzono z Pragi i zamontowa-

trynitarzy kościól pelnil funkcję para-

się zebrać fundusze na remont kościola.

no na prawej wieży zegar wieżowy firmy

fialnego. Dzwonnica zostala zbudowana

W latach 20. pod kierownictwem księdza

Waclawa Krecmera. Na tejże wieży za-

między gmachem kościola i zabudowania-

proboszcza Stanislawa Sokolowskiego

wieszono pocisk artyleryjski, upamięt-

mi klasztornymi w linii z ich fasadą. Jest

rozpoczęto uzupelnienie wyposażenia

niający walki polsko-ukraińskie w listo-

ona dwukondygnacyjna. W części dolnej

i częściową przebudowę wnętrz świąty-

padzie 1918 roku.

znajduje się brama i przejście na podwó-

ni i plebanii. Wlaśnie w toku tych prac,

Dzwony kościola św. Marii Magdaleny

rze wewnętrzne, w górnej ­ trójprzeloto-

w 1929 roku zamówiono zestaw nowych

KOŚCIÓL ŚW. MIKOLAJA

pochodzily z XVII­XVIII wieków. Najstar-

wa arkada. Każdy z przeznaczonych na

dzwonów.

­ 1,55 metra. Dzwon na pewno odlano dla

szy z tych dzwonów odlany w 1645 roku,

magistrat lwowski dla wieży ratuszowej.

dzwony przelotów owej arkady zamknięto

Postanowiono zwrócić się do popu-

kościola św. Marii Magdaleny, nawet relie-

byl zawieszony w lewej wieży. Mial na

Dr Karol Badecki zakwalifikowal dzwon

pólkoliście. Przed pierwszą wojną świa-

larnej i cenionej w Galicji firmy ,,Odlew-

fy na plaszczu dzwonu powtarzają figury

imię ,,Konający", mial wagę 107,5 kilogra-

do dziel lwowskiego ludwisarza Andrze-

tową kościól posiadal trzy zabytkowe

nia dzwonów Ludwik Felczyński i Ska

świętych zdobiące fasadę kościola. Są to

mów i średnicę 0,58 metra. Laciński napis

ja Franke. W 1917 roku wladze wojskowe

XVIII-wieczne dzwony i sygnaturkę. Wla-

w Przemyślu. W Kaluszu, bracia Felczyń-

dookola czapki dzwonu i godlo jezuitów

austriackie skonfiskowaly dzwon, ale 17

patronowie dominikanów lwowskich ­ św.

śnie o tych dzwonach pisal lwowski krajo-

scy". Trzy nowe dzwony zostaly odlane

lipca tegoż roku przekazaly go do katedry

Dominik i św. Jacek Odrowąż. Reliefy świę-

świadczyly, że byl odlany dla lwowskie-

znawca Józef Bialynia Cholodecki. Wedlug

w Przemyślu. Dzwony te najpierw byly

rzymskokatolickiej w zamian za skonfisko-

tych przedstawiono z charakterystyczny-

go kościola ojców jezuitów pw. św. Piotra

niego, podczas kasaty w 1783 roku kościól

w 1929 roku wystawione przez ludwi-

mi dla nich atrybutami, mianowicie św.

i Pawla. Dzwon mógl trafić do kościola

wane dzwony katedralne. Jednak dalsze

św. Mikolaja posiadal ,,zupelnie nowe

sarnie Felczyńskich na prestiżowej jubi-

św. Marii Magdaleny w 1830 roku, kiedy

losy jego nie są znane. Największy dzwon

Jacek Odrowąż ze statuetką Matki Boskiej

male organy o 9 glosach ocenione na 80 fl.

leuszowej Powszechnej Wystawie Kra-

obniżono grożącą zawaleniem wieżę jezu-

kościola św. Marii Magdaleny pochodzil

w lewej ręce i cyborium w prawej. Napis

Wiszące zaś przed glównym wejściem do

jowej w Poznaniu i zostaly odznaczone

laciński świadczyl, że dzwon ten odlano

icką i dzwony przekazano (lub sprzeda-

z 1699 roku i mial na imię ,,Św. Dominik".

kościola trzy wielkie dzwony oceniono na

Wielkim zlotym medalem. Byl to wielki

24 lipca 1699 roku.

Mial średnicę 0,95 metra i wysokość

no) do innych świątyń, zaś zegar odkupil

20 fl.". Opisy tych dzwonów zostawil inny

sukces ludwisarni na skalę krajową,

Kolejny dzwon zostal odlany w 1737

lwowski uczony dr Karol Badecki. Naj-

a nawet międzynarodową. Wielki zloty

roku, mial wagę 180 kilogramów, zaś śred-

większy z tych dzwonów mial wysokość

medal świadczyl również o wysokiej ja-

nicę 0,75 metra i wysokość 1,47 metra.

1,09 metra, średnicę 0,63 metra i zostal

kości dzwonów, zakupionych do kościola

Wedlug dra Karola Badeckiego należal

odlany w 1799 roku, o czym świadczyl

św. Mikolaja.

również do zabytków odlewnictwa lwow-

napis na obwodzie czapki: ,,Fecit me Jo-

Ksiądz proboszcz

skiego. Na plaszczu mial napis: ,,Roku

hann Andreas Lebrecht 1799", czyli dzwon

Stanislaw Sokolowski

Pańskiego 1737 miesiąca marca dnia 13"

pochodzil ze znanej i najlepszej w swoim

i relief ,,Aniol Stróż". Zostal zarekwiro-

czasie ludwisarni lwowskiej Andrzeja Le-

zapraszając wszystkich

wany przez wojskowe wladze austriackie

brechta. Wedlug drugiego, również laciń-

parafian na uroczystość

w styczniu 1917 roku. Czwarty dzwon byl

skiego napisu, dzwon byl poświęcony św.

poświęcenia dzwonów

odlany w 1738 roku i mial wysokość 1,22

Janowi Nepomucenowi, zaś fundatorem

10 listopada 1929roku,

metra. Plaszcz dzwonu zdobily reliefy

dzwonu byl hrabia Józef August Iliński

pisal, że ,,niemożliwym

,,Ukrzyżowanie z Matką Boską i św. Ja-

lub jego krewny Stanislaw Jan Nepomu-

jest prosić wszystkich

nem Ewangelistą", ,,Zwiastowanie" i ,,Św.

cen Iliński (raczej ten ostatni, bo dzwon

ofiarodawców na

Józef". Napis na plaszczu dzwonu świad-

poświęcil swojemu świętemu patronowi).

czyl, że byl odlany z fundacji Katarzyny

Na plaszczu dzwonu znajdowaly się dwie

rodziców chrzestnych

Rozwadowskiej, podstoliny halickiej do

wspaniale opracowane plaskorzeźby,

tak, jakby na to

kościola klasztornego ,,przewielebnych

mianowicie ,,Święta Trójca" i ,, Chrystus

zaslugiwali. Jest ich za

w Chrystusie PP Karmelitanek Najświęt-

Ukrzyżowany". Drugi dzwon o wadze 85

dużo. Nie można nawet

szej Marii Panny z góry Karmelu, roku

kilogramów i średnicy 0,6 metra zostal

z tego powodu rozeslać

Pańskiego 1738 we Lwowie". Prawdopo-

odlany w 1719 roku i byl ozdobiony plakie-

imiennych zaproszeń".

dobnie po kasacie austriackiej tej świąty-

tą ,,Ukrzyżowanie". Dlugi napis laciński na

ni dzwon trafil do kościola św. Marii Mag-

plaszczu glosil, że dzwon byl poświęcony

Takie sformulowanie

daleny i znajduje się na wieży kościelnej

świętym trynitarskim Feliksowi de Valois

świadczy, że setki,

po dzień dzisiejszy. Otóż, po rekwizycjach

i Joanowi de Matha, zalożycielom zakonu.

a może tysiące parafian

austriackich na wieży zostalo tylko dwa

Dzwon ten zostal zarekwirowany przez

i innych ludzi dobrej

dzwony. Jednak , jak pisal w 1932 roku

wojskowe wladze austriackie 19 lipca 1917

woli żmudnie, po groszu

proboszcz ks. Gerard Szmyd, ,,poza tym

roku, ale zważając na charakter zabytko-

zbierali pieniądze na

musimy koniecznie sprawić nowe dzwo-

wy i pochodzenie z początku wieku XVIII,

ny, ponieważ dzisiejsze brzmią jak rozbite

nie byl przetopiony, lecz przekazany do

zakup tych dzwonów.

garnki i liczą się do najgorszych nie tylko

kościola św. Elżbiety w zamian za zabra-

we Lwowie, ale w calej diecezji. Przy tym

Na uroczystość oczywiście zaproszo-

ne tam nowsze dzwony. Trzeci dzwon ko-

należy wzmocnić wieżę". Niestety plany

no dostojników kościelnych i samorządo-

ściola św. Mikolaja pochodzil z 1773 roku,

pokrzyżowala II wojna światowa, ale dwa

wych na czele z biskupem sufraganem ks.

ważyl 76 kilogramów i mial średnicę 0,55

dzwony znajdują się na wieży-dzwonnicy

Franciszkiem Lisowskim i prezydentem

metra. Zostal zarekwirowany na potrzeby

KOŚCIÓL PW. ŚW. MARII MAGDALENY

po dzień dzisiejszy.

miasta Lwowa.

wojenne 27 stycznia 1917 roku. Czwarty