28

nr 5 (417) |17­30.03.2023

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Lwowska ,,Barbara Radziwillówna"

i jej twórca Henryk Jarecki

130 lat temu, 18 marca

odtwórczyni roli królowej Bony,

niebanalne dekoracje. Atlasowe

1893 roku, na scenie

suknie pań, zdobione w ręcznie

Teatru Skarbkowskiego

malowane kwiaty, efektowne

we Lwowie odbyla się

zbroje husarii, barwne stro-

prapremiera opery

je krakowskie zaprezentowane

,,Barbara Radziwillówna"

w ognistym mazurze ­ wszyst-

Henryka Jareckiego.

kie te wspanialości, mieniące

się w blaskach światla elek-

trycznego, musialy porywać

JOANNA PACAN-ŚWIETLICKA

P

i zachwycać publiczność. Role

rzy pulpicie dyrygenc-

glówne, niezwykle trudne pod

kim stanąl sam kompo-

względem wokalnym, powie-

zytor. Pod jego wprawną

rzyl Jarecki wyksztalconym we

batutą publiczność lwowska

Lwowie przez polskich pedago-

oraz licznie przybyli z trzech

gów mlodym śpiewakom ukra-

zaborów goście mogli śledzić

ińskim, doskonale zresztą sobie

umuzycznione dzieje jednego

znanym, gdyż oboje debiuto-

z najglośniejszych romansów

wali pod jego batutą na scenie

XVI-wiecznej Europy. Byla to

historycznej,  przywolującej

Teatru hr. Skarbka. Natomiast

jednocześnie niezwykle efek-

jakże aktualnie brzmiące dziś

pól roku przed premierą, we

townie, z wielkim pietyzmem

treści. Są tam obecne i wielka

wrześniu 1892, wraz z nim re-

i rozmachem zaprezentowa-

polityka, i wielkie namiętno-

prezentowali operę polską na

na na scenie lekcja historii oj-

ści. Są tam również wplecione

Międzynarodowej Wystawie

czystej, rugowanej tak kon-

w ten kontekst tragiczne czę-

Muzyczno-Teatralnej w Wied-

sekwentnie przez zaborców

sto losy bohaterów. Polsko-li-

niu wykonując m.in. ,,Halkę"

z przestrzeni publicznej, szkól

tewskie wątki historyczne, tak

i fragmenty ,,Strasznego Dwo-

i świadomości Polaków. En-

konsekwentnie w każdej z ko-

ru" Moniuszki w Austellun-

tuzjazm, owacje, towarzyszą-

lejnych oper Jareckiego uwi-

gs-Theater na Praterze. Tak

ce sześciu spektaklom opero-

docznione, mialy zapewne też

więc w roli tytulowej królowej

wym, byly wyrazem uznania

podloże i zabarwienie emo-

Barbary wystąpila 28-letnia

i wdzięczności dla 47-letnie-

cjonalne, wynikające z jednej

Maria Pawlików (Pawlykiw),

go kompozytora, który swoje

strony z powiązań rodzinnych

adeptka dzialającej przy Towa-

losy związal z ówczesną sto-

(matka Jareckiego, Ludwika

rzystwie Śpiewaczym Lutnia-

licą Galicji i Lodomerii i sta-

z Pietrasiewiczów, pochodzi-

-Macierz szkoly śpiewu war-

jąc się ulubieńcem lwowskiej

la z terenów Litwy), z drugiej

szawianki Adeliny Jakubowicz

publiczności nie inaczej byl tu

strony ­ z wieloletnich kontak-

Paschalis-Souvestre. Urodziwa

LWOWSKI AFISZ ,,BARBARY RADZIWILLÓWNY"

określany, jak tylko ,,nasz Ja-

tów z wywodzącym się również

sopranistka byla córką grec-

recki". Wielu jeszcze pamię-

z tamtych stron Moniuszką.

rozpowiadać o Wilnie, za któ-

swym koncie kilkaset tytu-

kokatolickiego księdza, dzia-

talo jego pierwsze poczynania

Mial on bez wątpienia ogromny

rem też zawsze tęsknil".

lów przeróbek i tlumaczeń oper

lacza spolecznego i politycz-

na scenie lwowskiej, jego de-

wplyw na ksztaltowanie oso-

Warto zaznaczyć, że czte-

i operetek dla potrzeb miejsco-

nego, wieloletniego proboszcza

biut przed dwudziestu jeden

bowości artystycznej Jareckie-

roaktowa  opera  Jareckie-

wej sceny. Sam zresztą wziąl

cerkwi Woloskiej we Lwowie

laty, kiedy opromieniony slawą

go. Byl przede wszystkim wzo-

go zostala skomponowana na

udzial w spektaklach ,,Barbary",

Teofila Pawlykiwa. Jej lwowski

najzdolniejszego ucznia Mo-

rem twórcy stojącego w slużbie

podstawie dramatu w trzech

wcielając się w rolę Górki. Za-

debiut w partii Racheli w ope-

niuszki, polecony przez swego

narodowi, ale też i czlowieka,

aktach z epilogiem ,,Barba-

powiadaną od dawna premierę

rze ,,Żydówka" J. Halévy'ego,

mistrza zawital do Lwowa, by

którego przywiązanie do swej

ra jeszcze Gasztoldowa żona"

­ odbyla się cztery lata po po-

który odbyl się cztery lata przed

objąć stanowisko pierwotnie

malej ojczyzny i tradycyjnych

(1843) Dominika Magnuszew-

wstaniu dziela ­ przygotowy-

premierą ,,Barbary", wzbudzil

drugiego, a potem pierwsze-

wartości nie mogly nie inspi-

skiego, mlodo zmarlego, spo-

wano niezwykle starannie. Już

prawdziwą sensację w mieście:

go kapelmistrza powstającej

rować. ,,Dziwny urok miala dla

czywającego dziś w Gwoźdźcu

wybór terminu byl sprawą naj-

teatr byl tak zapelniony, że po

wówczas w Teatrze Skarbkow-

mnie postać twórcy ,,Halki":

na Pokuciu ­ literata, który za

wyższej wagi. Za najbardziej

osiem osób siedzialo w lożach

skim opery polskiej. Miasto

­ wspominal Jarecki po wielu

życia przyjaźnil się z Chopinem

dogodny, zapewniający wyso-

przeznaczonych dla czterech

pod Wysokim Zamkiem stalo

latach swego profesora ­ ma-

i Krasińskim. Libretto uważane

ką frekwencję, uznano marzec

widzów. Wedlug opinii recen-

się dla 26-letniego przybysza

lomówny, cichy, a jednak im-

za anonimowe sporządzil ­ naj-

(późniejsze, bliższe końca sezo-

zentów Pawlików miala ,,pięk-

z Warszawy nie tylko miejscem

ponujący. Patrząc na niego wy-

prawdopodobniej przy wspól-

nu terminy, jak przestrzegano

ny, czysty i szlachetny sopran

realizacji ambicji zawodowych,

obrażalem sobie w myśli typ

pracy z kompozytorem ­ Ad-

roztropnie w prasie, mogly być

dramatyczny z pewnym od-

ale i szczęśliwym gniazdem ro-

zacnego i poczciwego Litwi-

olf Kiczman (prywatnie ojciec

obarczone ryzykiem, że ,,każdy

cieniem lirycznym", ,,sposób

dzinnym. Dom państwa Jarec-

na. Jego przywiązanie do kraju

pierwszej polskiej dyrygent-

chętniej pójdzie na przechadzkę

śpiewu zawsze nieskazitelny

kich tętnil muzyką i życiem.

i rodziny bylo wprost rozczu-

ki Andy Kitschman), lwowski

niż do teatru"). Zadbano o nowe,

pod względem emisji i równo-

Znajdowal się w kilku minu-

lające. Szczególnie lubil nam

śpiewak i reżyser, mający na

bogate kostiumy, zwlaszcza dla

ści", ,,powierzchowność nader

tach drogi spacerem od teatru,

sympatyczną, ksztalty prawie

przy ul. Kościuszki 13, w pobli-

imponujące, twarz regularną

żu malowniczego, najstarsze-

o lagodnym wyrazie". Znana już

go parku miejskiego ­ Ogrodu

wcześniej również z licznych

Jezuickiego. W tym nieistnie-

występów na estradach kon-

jącym już dziś, niestety, domu

certowych Lwowa jako solistka

przyszedl na świat zarówno

,,Lutni", świetnie poradzila so-

Kazimierz, pierworodny syn

bie z trudnym zadaniem, a par-

Henryka i Marii (żona kom-

tię Barbary uznano za najlepszą

pozytora byla rodzoną siostrą

w jej repertuarze operowym.

pioniera przemyslu naftowego

W roli króla Zygmunta Augusta

Stanislawa Szczepanowskiego),

zaprezentowal się niezwykle

ochrzczony w kościele św. Ma-

uzdolniony, będący u szczytu

rii Magdaleny, jak też siedmioro

slawy, 40-letni wówczas tenor

jego mlodszego rodzeństwa.

Aleksander Myszuga (Olek-

,,Barbara  Radziwillówna"

sandr Myszuha), wychowa-

byla trzecią z kolei operą Jarec-

nek pochodzącego z Radomska

kiego, wystawioną na lwow-

Walerego Wysockiego, jedne-

skiej scenie. Podobnie jak dwie

go z najbardziej zaslużonych

poprzednie: ,,Mindowe, król li-

lwowskich pedagogów. Przed

tewski" (1880) oraz ,,Jadwiga,

trzynastu laty debiutowal tu

królowa polska" (1886) repre-

jako Stefan w ,,Strasznym Dwo-

zentowala typ wielkiej opery

rze" Moniuszki, w operze, którą

TEATR SKARBKOWSKI WE LWOWIE. RYS. TADEUSZ RYBKOWSKI