29

nr 5 (417) |17­30.03.2023

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Jarecki w 1877 roku wprowa-

twórczości operowej Jareckiego

wiedzialam już wcześniej, za-

muzykologów i wąskiego gro-

dzil na scenę lwowską. Pi-

poza Lwowem w czasie zabo-

równo z wlasnych poszuki-

na koneserów, ale też i szero-

sano o nim: ,,W dźwięcznym

rów nie byla wylącznie konse-

wań, jak i dzięki Szymonowi

kich kręgów melomanów. Oby

i przenikającym do glębi du-

kwencją braku odpowiednich

Mechlińskiemu ­ wspanialemu

ta cenna inicjatywa byla zwia-

szy swym glosie posiada wiele

zabiegów  promocyjnych  ze

barytonowi i propagatorowi

stunem glębszego zaintereso-

cennych przymiotów; pewność

strony samego kompozytora,

muzyki polskiej. Jarecki oka-

wania spuścizną Jareckiego.

siebie w atakowaniu wyso-

znanego zresztą ze swej wyjąt-

zal się dokladnie tym, nad czym

Jego opery pelnily tę samą rolę,

kich tonów, delikatne mezza-

kowej skromności i unikania

chcialam pracować" ­ powie-

co obrazy Matejki, Kossaka,

-voce i latwość w przejściu od

rozglosu. ,,Niby artysta, a nie

dziala w jednym z wywiadów

Styki w czasie zaborów: przy-

forte do pianissima dozwalają

gardluje za sobą; niby muzyk,

udzielonych po ubieglorocznej

pominaly i utrwalaly w świa-

mu zdobywać wszystkie efek-

a nie znosi dźwięku trąby re-

premierze. Instytucją, zain-

domości Polaków chlubne kar-

ty, jakich tylko rodzaj lirycz-

klamowej; niby nie zamożny,

teresowaną wspólpracą przy

ty historii i szczególnie istotne

nej muzyki wymagać może.

a rad karmi się tylko melodią,

wykonaniu tak wielkiej ro-

momenty dziejowe, byly świa-

Przymioty te potęguje jasna

kontrapunktem i harmonią

mantycznej opery, okazal się

dectwem żywotności kultury

i wyraźna deklamacja każde-

[....]. Zasklepil się we Lwowie

macierzysty dla dyrygentki

narodowej, plodnej i rozwijają-

go slowa, warunek tak ważny,

jak żólw w skorupie, pracu-

Teatr Wielki ­ Opera Narodowa.

cej się dynamiczne mimo ogra-

a niestety zaniedbany u wielu

je od świtu do nocy, a od nocy

Z pomocą pośpieszyl dyrektor

niczeń narzucanych przez wla-

ALEKSANDER MYSZUGA ­

śpiewaków". Śpiew Zygmunta

do świtu pisze przeróżne dzie-

Waldemar Dąbrowski. W reali-

dze zaborcze. Czy w nowych

PIERWSZY WYKONAWCA ROLI

Augusta ,,Jaka dziwna zmiana

la, tworzy opery wylącznie do

zacji dziela wzięli udzial: Iza-

realiach historycznych muzyka

ZYGMUNTA AUGUSTA

duszy" w wykonaniu Myszugi

slów poetów polskich i wysta-

Jareckiego ma szansę zabrzmieć

bela Matula w roli Barbary

uznano za koronę II aktu i calej

wia jedynie na tej scenie, której

Marty Kluczyńskiej odbyla

we Lwowie, mieście, któremu

Radziwillówny, Monika Le-

opery. Autentyczności postaci

jest dyrektorem muzycznym"

kompozytor nie szczędzil ofiar-

się prezentacja dziela w wersji

dzion-Porczyńska jako królo-

królowej Bony Sforzy dodawala

­ pisal w 1897 roku Aleksander

koncertowej z udzialem czolo-

nej pracy i wielkiego talentu?

wa Bona, Lukasz Zalęski w roli

w tej realizacji okoliczność, że

Poliński. Rzeczywistość jed-

wych polskich solistów. Zanim

Wszak lwowianinem zostal Ja-

Zygmunta Augusta. Baryton

partię tę powierzyl Jarecki go-

nak byla taka, że jedynie Lwów

recki nie z przypadku, a z wy-

do tego doszlo, rękopis opery

Szymon Mechliński (laureat XI

ścinnie występującej wówczas

­ i to przy szczęśliwym splocie

boru. Dziś spoczywa w opusz-

musial pokonać dlugą drogę.

Międzynarodowego Konkursu

we Lwowie pannie Bellincioni

wielu czynników ­ mógl wte-

czonym grobie na Cmentarzu

Przed II wojną światową, wraz

Wokalnego im. Stanislawa Mo-

(do dziś badacze nie są zgodni,

dy porwać się na wykonanie

z innymi pozostającymi w rę-

Lyczakowskim, który z trudem

niuszki w 2022 roku), kreujący

czy byla to slynna Gemma czy

tak trudnych, wymagających

udalo mi się odnaleźć, gdyż

kopisach dzielami Jareckiego,

partię Gasztolda, powiedzial

też jej siostra). Specjalnie dla

odpowiednich wykonawców

w inskrypcji nagrobnej nie ma

zostal zdeponowany przez syna

o tym dziele: ,,Fenomenalna in-

niej partia wladczyni zostala

i oprawy oper historycznych

nawet jego nazwiska. Czas naj-

kompozytora, Tadeusza (rów-

strumentacja, bardzo bogata,

przetlumaczona na język Pe-

Jareckiego. W Warszawie nie

wyższy, by wydobyć z cienia

nież kompozytora, dyrektora

bardzo sugestywna, przepięk-

trarki. Udzial wloskiej woka-

mogly być pokazane ze względu

zapomnienia tę wybitną po-

Towarzystwa Muzycznego im.

ne melodie, napięcie dramatur-

listki przysporzyl dodatkowego

na sytuację polityczną. W Kra-

stać, zaslużoną nie tylko dla

Stanislawa Moniuszki w Sta-

giczne, które naprawdę trzyma

splendoru premierze opery Ja-

kowie, który nie mial wlasnej

teatru lwowskiego, ale i Ka-

nislawowie) w Bibliotece Uni-

Jarecki od pierwszej do ostat-

reckiego. Z odtwórców innych

opery, a zadowalal się corocz-

tedry Lacińskiej we Lwowie,

wersytetu Jana Kazimierza

niej nuty i tego się naprawdę

ról wymienić należy przede

nymi  występami  lwowian,

w której przez szereg dziesię-

we Lwowie. O ich zwrot tuż po

znakomicie slucha. Moim zda-

wszystkim od wielu lat zwią-

lwowski zespól nie podjąl się

cioleci ­ podobnie jak wcześniej

wojnie czynilo starania polskie

niem jest to opera na poziomie

zanego z lwowską sceną war-

ich wykonania raczej ze wzglę-

jego ojciec w katedrze św. Jana

Ministerstwo Kultury i Sztuki.

największych arcydziel litera-

szawskiego basa Juliana Jero-

du na trudności logistyczne

w Warszawie ­ pelnil zaszczyt-

Zostaly one uwieńczone suk-

tury światowej". Premiera war-

mina (lekarz nadworny Montio)

i obsadowe. Wiadomo, że Ja-

ną funkcję ,,dyrektora muzyki"

cesem, bo cenne manuskryp-

szawska okazala się niezwykle

oraz znakomitego lwowskiego

recki czynil starania, by swoje

i grą na organach uświetnial

ty znalazly się ostatecznie

udana. Podsumowując projekt,

barytona Rudolfa Bernhard-

najlepsze dzielo wprowadzić na

uroczyste celebracje.

w zbiorach Biblioteki Narodo-

Marta Kluczyńska stwierdzila:

ta (Gasztold, wojewoda nowo-

scenę wiedeńską. Prasa lwow-

Jarecki ­ to nie tylko twórca,

wej w Warszawie. Dopiero po

,,Jesteśmy świeżo po koncer-

gródzki, pierwszy mąż Barba-

ska informowala o przychyl-

stanowiący pomost pomiędzy

kolejnych trzech dekadach zo-

cie, który poprzedzily dwa lata

ry), który brawurowo wykonal

nej opinii o ,,Barbarze Radzi-

kulturą muzyczną Warszawy

staly udostępnione badaczom.

prac i przygotowań. Nie bylo

naszpikowaną trudnościami

willównie", którą mial wydać

i Lwowa. W warunkach nasila-

Zainteresowala się nimi nie-

jeszcze rozmów o wersji sce-

popisową arię polonezową. Do-

po zapoznaniu się z partyturą

jącej się u progu pierwszej wojny

dawno mloda, wybitna polska

nicznej, ale jestem przekonana,

borowy zespól solistów, wspar-

kapelmistrz Johann Nepomuk

światowej wyraźnej rywalizacji

dyrygentka Marta Kluczyńska.

że takie wykonanie dodaloby

ty doskonale wyćwiczonymi

Fuchs. Do wykonania opery

narodowościowej pomiędzy Po-

,,Dwa lata temu, kiedy świat

,,Barbarze" jeszcze więcej uro-

chórami i orkiestrą, zapewnil

w Wiedniu jednak nie doszlo.

lakami, poszukującymi wlasnej

stanąl z powodu pandemii, po-

ku. Nikt jeszcze nie slyszal, jak

Jareckiemu powodzenie pre-

Tak oto ,,Barbara Radziwillów-

stanowilam wykorzystać ten

tożsamości Ukraińcami, a tak-

brzmi np. scena holdu pruskie-

miery opery. Zarówno pierwsze

na" po sześciu spektaklach we

czas w sposób produktyw-

że liczną spolecznością żydow-

go ­ wycięlam ją, ponieważ ma

przedstawienie, które zaszczy-

Lwowie zakończyla swój sce-

ny i pochylić się nad slyn-

ską dzialalność Jareckiego we

ona sens tylko w wersji sce-

cil swą obecnością namiestnik

niczny żywot. Na odkrycie za-

Lwowie jawi się nam jako godna

ną w środowisku muzycznym

nicznej. Mazura zagraliśmy, ale

Galicji Kazimierz hr. Badeni,

pomnianego dziela trzeba bylo

sprawą tzw. zaniedbania mu-

naśladowania ustawiczna pra-

jak by ,,zabrzmial" zatańczony?

jak również pięć następnych,

czekać ponad 120 lat.

zyki polskiej. Mam tu na myśli

ca nad tworzeniem plaszczyzny

Może wielkie wystawienie ko-

odbyly się przy wypelnionej

niezliczone ilości rękopisów,

porozumienia ponad podziala-

stiumowe, a może polskie ,,The

Ze Lwowa do Warszawy

po brzegi sali. ,,Powiedzieć, że

które pozostają w bibliotekach

mi, za pośrednictwem uniwer-

Crown" lub ,,Game of Thrones"?.

po raz drugi odśpiewano wczo-

Po 129. latach nieobecno-

bądź  prywatnych  zbiorach

salnego języka, jakim jest muzy-

Czekamy zatem!

raj w naszym teatrze ,,Barbarę

ści na scenach polskich opera

i nie cieszą się zainteresowa-

ka. Talent i jego owoce w postaci

Sukces wznowienia ope-

Radziwillównę", znaczylo po-

zabrzmiala w rodzinnym mie-

niem, ponieważ panuje czę-

licznych kompozycji, przymioty

ry dowodzi, że twórczość Ja-

wiedzieć, iż p. Henryk Jarecki

ście Jareckiego. Rok temu, 13

sto mylne przeświadczenie, że

charakteru i ogromna kultura

reckiego, skazana wielolet-

po raz wtóry odprawil wjazd

marca 2022 roku, w Teatrze

większość partytur z muzyką

osobista, szczere zaangażowanie

nie na zapomnienie, wciąż

tryumfalny do świątyni mu-

Wielkim ­ Operze Narodo-

polską splonęla podczas wo-

w wielorakie lokalne inicjaty-

domaga  się  należnego  jej

zyki operowej" ­ pisal spra-

wej w Warszawie pod dyrekcją

jen [...]. O Henryku Jareckim

wy byly tym niezwykle cennym

uznania w oczach nie tylko

wozdawca ,,Gazety Narodowej".

wkladem Jareckiego w dorobek

Relacjonowal następnie, że po

kulturalny Lwowa. Trwająca po-

wręczeniu wieńców ,,[...] uka-

nad ćwierć wieku dynamiczna,

zal tryumfator oblicze swe ze-

owocna praca kompozytorska

branym widzom, a wówczas ze

i dyrygencka Jareckiego na rzecz

setek piersi upojonych radością

Teatru Skarbkowskiego we Lwo-

rycerskich Lwowian wydobyl

wie stanowi jedną z najcenniej-

się przeciągly okrzyk: Jarecki!

szych kart w 180-letniej historii

Jarecki [...]. Trwalo to upojenie,

tej zaslużonej instytucji. Za wni-

aż póki nie przebrzmial ostat-

kliwym znawcą teatru Henry-

ni śpiew konającej Barbary".

kiem Cepnikiem, po 105. latach

Sukces, mimo iż tak spekta-

od napisania tych slów, moż-

kularny, nie wplynąl na upo-

na śmialo powtórzyć: ,,[...] Sce-

wszechnienie nowego dziela.

na lwowska przede wszystkim

Jedyną operą Jareckego wysta-

winna jest Jareckiemu wdzięcz-

wioną poza Lwowem (dwa razy

ność niewygaslą i jeżeli kiedyś

w Krakowie i dziewiętnaście

doczekamy się tej chwili, że za

razy w Warszawie) byla skom-

wzorem innych scen także scena

ponowana cztery lata później

lwowska postara się o upamięt-

zgrabna jednoaktówka ,,Powrót

nienie dla przyszlych pokoleń

taty" osnuta na kanwie znanej

najbardziej zaslużonych okolo jej

ballady Mickiewicza, ale z ak-

rozwoju i wzrostu ludzi, to jedno

cją przeniesioną na Huculsz-

z pierwszych miejsc wśród tych

WARSZAWSKA PREMIERA OPERY; OD LEWEJ: SZYMON MECHLIŃSKI (GASZTOLD), IZABELA MATULA

czyznę, w okolice karpackiej

zaslużonych przypaść powinno

(BARBARA RADZIWILLÓWNA), MARTA KLUCZYŃSKA, LUKASZ ZALĘSKI (ZYGMUNT AUGUST), MONIKA

Worochty. Tak nikla obecność

Henrykowi Jareckiemu".

LEDZION-PORCZYŃSKA (KRÓLOWA BONA), CHÓR I ORKIESTRA TW-ON