9

nr 6 (418) |31.03.­13.04.2023

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Polacy ratują ukraińskie dziela sztuki

bardzo często zapomina się w innych or-

Transgranicznej, warsztaty mogą odby-

ganizacjach. Dlatego niesiemy pomoc tak-

wać się również w Ukrainie, co pozwoli

i wspierają uchodźców-naukowców

że dla nich. Pomagamy chociażby takim

poszerzyć dotarcie do większej liczby po-

miejscom jak to muzeum. Dzialamy także

trzebujących pomocy psychologicznej.

edukacyjnie po to, aby szkolić przyszle

Ekipa Folkowiska planuje także udzie-

pokolenia mlodych Ukraińców. Mówi się

lić warsztatów psychologicznych lwow-

o straceniu pokolenia Ukrainy. Nie chcemy

skim pracownikom m.in. nauczycielom,

tego dopuścić. Chcemy zachować jak naj-

psychologom szkolnym, a także osobom,

więcej kultury i wyksztalcenia w tych lu-

które we Lwowie stworzyly przestrzeń

dziach. Prowadzimy szkolenia w Ukrainie.

pomocy dla osób, które uciekly z ogromnie

dotkniętego rosyjskimi atakami Mariupola.

Mówimy tym ludziom, że są tutaj potrzeb-

Marek Skolimowski zauważyl rów-

ni, że Ukraina sobie bez nich nie poradzi,

nież, że wszystko to odbywalo się na jego

bo walka na froncie to jedno, a walka na

rodzinnym pograniczu polsko-ukraińskim,

tym drugim froncie tutaj, na zachodzie to

gdzie pomimo dobrosąsiedztwa nie brako-

drugie.

walo też historycznych antagonizmów.

26 lutego, w przededniu przekazania

­ Jest jeszcze wiele przed nami, ale

pomocy do Muzeum Narodowego im. An-

naprawdę ważne jest to, co dzisiaj Mar-

drzeja Szeptyckiego we Lwowie przedsta-

cin Piotrowski z Fundacji Folkowisko po-

wiciele Fundacji Kościuszkowskiej i Funda-

wiedzial: myśmy przez trzydzieści lat nie

cji Folkowisko uczestniczyli w uroczystym

zbliżyli się tak, jak przez te dwanaście

otwarciu Ambulatorium i Centrum Edu-

miesięcy. I to jest wspaniale. Przyjeżdżam

kacji Transgranicznej w Nahaczowie kolo

Z powodu zagrożeń wojennych

tu z dużą przyjemnością i widzę z jaką ra-

chcieliśmy, żeby zostali bez środków do

uczelnię, dalej będzie mógl kontynuować

Jaworowa.

sale muzealne na Ukrainie

dością jesteśmy przyjmowani. Staramy się

życia w Polsce. Daliśmy granty dla ukra-

swoją naukę. Więc dla nas, dla Fundacji

Nahaczów to blisko trzytysięczna

są puste, z wyjątkiem

pomoc, gdzie możemy, po prostu pomoc

ińskich naukowców, dla artystów ukraiń-

jest to po prostu możliwość obserwacji

wieś, oddalona o 13 kilometrów od przej-

pojedynczych wystaw

ludziom w Ukrainie.

skich, którzy też musieli opuścić Ukrainę.

kogoś, kto się rozwija. W ten sposób mo-

ścia granicznego Budomierz ­ Hruszów.

artystów. Wcześniej stale

W lecie, w okresie wakacyjnym zorgani-

żemy pomóc.

Wladze miejscowe starają się jak najbar-

eksponowane dziela sztuki

Smithsonian Institution ma

zowaliśmy obozy językowe, gdzie uczy-

Obie  Fundacje,  Kościuszkowska

dziej rozwinąć infrastrukturę i sprostać

w szybkim czasie zostaly

bogate doświadczenie we wspieraniu

liśmy języka angielskiego dzieci polskie

i Folkowisko, wspólpracowaly na Ukrainie

potrzebom mieszkańców, dlatego od lat

przeniesione do bezpiecznych

naukowców i postaci kultury na calym

i ukraińskie. To bylo wspaniale, że dzieci

jeszcze przed wojną.

planowano wykorzystać budynek po

miejsc przechowywania,

świecie. Funkcja edukacyjna Smithsonian

razem spędzaly czas. Naprawdę udalo się

­ Ta wojna zapukala do naszych okien

starym kolchozie w celu wybudowania

w których należalo

Cultural Rescue Initiative (SCRI) polega

te dzieci polączyć.

i drzwi, bo mieszkamy zaledwie 15 kilome-

przychodni lub ambulatorium. Na planach

stworzyć odpowiednie

na kompilacji, syntezie i przekazywa-

W naszej rozmowie wracamy do sprzę-

trów od polsko-ukraińskiej granicy ­ powie-

się skończylo. Do czasu, aż do pomocy

warunki i zapewnić stabilny

niu tego doświadczenia. Obecnie SCRI

tu dla Muzeum Narodowego im. Andrzeja

dzial Marcin Piotrowski, prezes Stowarzy-

wkroczyla Fundacja Humanitarna Folko-

mikroklimat.

wspólpracuje z innymi organizacjami

Szeptyckiego we Lwowie. Marek Skoli-

szenia Folkowisko. ­ Z drugiej strony jest

wisko. Ekipa Folkowiska nawiązala kon-

prowadzącymi badania w zakresie ochro-

mowski wyjaśnia dalej:

Jaworów, który byl atakowany na początku

takt z wladzami obwodu jaworowskiego,

ny dziedzictwa kulturowego, organizując

­ Kilka miesięcy temu do naszej Fun-

wojny. Niestety, te wybuchy byly slyszane

w tym z przedstawicielami Nahaczowa

KONSTANTY CZAWAGA

szkolenia techniczne i wykonując eksper-

dacji zwrócil się Smithsonian Institution,

również u nas. Więc nie dalo się odwrócić

i wspólnie postanowili zrobić coś dobrego

Do zabezpieczania tych cennych zbio-

tyzy merytoryczne.

bardzo renomowana Instytucja w Wa-

oczu i twarzy od pomocy Ukrainie. Tutaj,

dla tej wioski.

,,Ochrona dziedzictwa kulturowego,

rów przyczynili się też Smithsonian Insti-

szyngtonie, która od dziesięcioleci zbiera

we Lwowie, w innych miejscach mamy też

­ Na początku wojny wiele osób, które

tution i Fundacja Kościuszkowska.

które obejmuje artefakty, dziela sztuki,

środki finansowe na pomoc w czasach kry-

bardzo wielu przyjaciól, bo od roku 2011

uciekaly ze swojego kraju, niejednokrot-

Z pomocą Fundacji ,,Folkowisko" do

miejsca historyczne i tradycje, ma zasad-

zysu czyli wojna, naturalne jakieś zdarze-

Folkowisko organizuje Festiwal Kultury Po-

nie potrzebowaly pomocy medycznej ­

Muzeum Narodowego im. Andrzeja Szep-

nicze znaczenie dla utrzymania poczucia

nie, powódź, huragan. I widząc co się dzie-

granicza, opowiadając o kulturze polskiej,

mówil dalej Aleksander Sola. ­ W Naha-

tyckiego we Lwowie dostarczono osusza-

tożsamości spoleczności. Jednocześnie

je w Ukrainie, chcieli pomóc. Oczywiście

żydowskiej, ukraińskiej i o tym wszystkim

czowie, miejscu ulokowanym tak blisko

cze i nawilżacze powietrza oraz generato-

jest to kwestia poszanowania praw i god-

nie mają instytucji, nie mają ludzi i żeby

co nas lączy, a nie dzieli. I to ciągle jest na-

granicy, musi znajdować się przestrzeń,

ry ozonu o wartości 144 tysięcy zlotych.

ności czlowieka. Kiedy tracimy naszą wy-

to zrobić, zwrócili się do nas. Jesteśmy

szą misją. Zaangażowaliśmy się, bo znali-

w której w razie kolejnych wielkich mi-

­ Nasze muzeum posiada największą

jątkową historię i kulturę, jest to glęboka

organizacją w Stanach Zjednoczonych, je-

śmy ludzi. Wiedzieliśmy komu pomagamy.

gracji, ludzie będą mieli możliwość zna-

kolekcję średniowiecznej ukraińskiej sztuki

strata dla naszej wspólnej przyszlości"

steśmy w Polsce, no i widzieli, że pomaga-

Nie pomagaliśmy w sposób przypadko-

lezienia schronienia i pomocy medycz-

sakralnej z XII­XVIII ww. na Ukrainie, m.in.:

­ powiedzial dr Richard Kurin, dyrektor

liśmy też w Ukrainie. Oni zbierali pieniądze

wy. Zawsze to bylo celowe, tak jak dzisiaj

nej. Dodatkowo w okolicach tej wsi nie

ikony, rzeźby, rękopisy i starodruki czy pla-

Smithsonian Institution. ­ ,,Smithsonian

i mówią, że będą mieli okolo pól miliona

pomagamy kulturze ukraińskiej poprzez

ma takiego ambulatorium, a to oznacza,

skorzeźby ­ powiedzial Igor Kożan, dyrek-

Cultural Rescue Initiative (SCRI) z dumą

i będą kupowali sprzęt, który wlaśnie ma

pomoc w Muzeum Narodowym. Jesteśmy

że mieszkańcy zarówno Nahaczowa, jak

tor muzeum. ­ W magazynach muzealnych

wspólpracuje z partnerem takim jak Fun-

slużyć jako zabezpieczenie zbiorów mu-

lącznikiem pomiędzy wieloma organizacja-

i okolicznych wiosek, nie mają dostępu

już nie pozostalo żadnego wolnego metra

dacja Kościuszkowska. Nadal wspieramy

zealnych, archiwów. Chcielibyśmy, żeby

mi ze świata a Ukrainą. W pewnym sensie

do szybkiej pomocy medycznej. Dlatego

kwadratowego. Te urządzenia, które teraz

naszych ukraińskich kolegów w muzeach

podobny sprzęt docieral do jak najwięk-

ambasadorami kultury ukraińskiej, kultury

wraz z lokalnymi mieszkańcami postano-

otrzymaliśmy, rozwiązaly pewne problemy,

i instytucjach kulturalnych, które walczą

szej liczby muzeów. Może to się uda, zoba-

wielonarodowej miasta Lwowa, regionów

wiliśmy wziąć się do roboty. Nie byloby

ale nie wszystkie. Mamy nadzieję, że nasza

czymy, ale teraz jest wlaśnie ta pierwsza

o ochronę swojego dziedzictwa, historii

w Polsce i na świecie. Obydwa nasze Stowa-

tego miejsca bez nieocenionej pomocy

wspólpraca będzie kontynuowana.

pomoc, pierwszy transport. Kolejne będą

i tożsamości, którym grozilo zniszczenie

rzyszenia, Folkowisko i Fundacja Kościusz-

Marka Skolimowskiego i Fundacji Ko-

Prezes Fundacji Kościuszkowskiej

z powodu rosyjskiej agresji".

w najbliższych tygodniach przyjeżdżać.

kowska mają podobne cele ­ kultura i edu-

ściuszkowskiej ­ zaznaczyl Aleksander

Fundacja Kościuszkowska jest

Marek Skolimowski ze Stanów Zjednoczo-

O wspomnianej już pomocy naukow-

kacja. W momencie, gdy wybuchla wojna,

Sola, prezes Fundacji.

nych, który uczestniczyl w przekazaniu

organizacją non-profit zalożoną w 1925

com z Ukrainy, którzy uciekli do Polski,

Marek akurat byl u nas. Zabraliśmy go na

Remont budynku tego miejsca wyko-

darów, powiedzial dziennikarzowi Kuriera:

opowiedziala też dyrektor biura The

roku. Ma swoją siedzibę glówną w Nowym

granicę, na stronę ukraińską i te momenty

nany zostal przez lokalnych mieszkańców

­ Tak się zlożylo, że w ubieglym roku

Kosciuszko Foundation w Warszawie

Jorku oraz biura w Waszyngtonie i War-

wywarly glębokie wrażenie i na Marku,

oraz wolontariuszy Fundacji Humanitarnej

w lutym bylem w Polsce, akurat w War-

Aleksandra Kujawska:

szawie. Organizacja zajmuje się wymianą

i na nas, bo olbrzymie kolejki, mróz, dzieci,

Folkowisko. Pracownicy ambulatorium to

szawie przesluchiwaliśmy kandydatów

­ Fundacja Kościuszkowska ma, jako

edukacyjną i kulturalną między Stanami

kobiety. I od tego się nie dalo odwrócić. Mu-

również spoleczność tej wsi. Lekarz ro-

na stypendia do Stanów Zjednoczonych.

pierwsze zadanie, wspierać naukowców.

Zjednoczonymi a Polską oraz promuje

sieliśmy zmienić nasz sposób myślenia ­ ze

dzinny, trzy pielęgniarki, laborantka, ma-

Wiedzieliśmy, że wojna się zbliża dużymi

Jak tylko zorientowaliśmy się, że jest

wzajemne zrozumienie i poznawanie kul-

wspierania kultury na pomoc ludziom. Toteż

sażysta, a w przyszlości również dentysta

krokami. Urodzilem się w Lubaczowie,

taka potrzeba, że bardzo dużo naukow-

tury i historii Polski i Ameryki. W związ-

Folkowisko zmienilo się bardzo. Nigdy nie

­ to wlaśnie personel medyczny przychod-

więc 25 lutego rano pojechalem wprost do

ców, glównie naukowców-kobiet, matek

ku z nadzwyczajnymi okolicznościami

byliśmy magazynierami, transportowcami.

ni w Nahaczowie. Na ten moment gabinety

domu, bo jeszcze dom rodzinny stoi i wraz

z dziećmi przyjeżdża z Ukrainy do Polski,

fundacja rozszerzyla ostatnio swoją misję

Do tej pory przywieźliśmy już cztery ty-

uzupelnione są o podstawowe narzędzia

z Fundacją Folkowisko byliśmy na granicy

nie chcieliśmy żeby one siedzialy z dziećmi

i zaczęla aktywnie wspierać ukraińskich

siące ton pomocy humanitarnej. Różnej, od

pracy, w tym leki i sprzęt medyczny. Re-

przez pierwsze dwa tygodni. W czym mo-

i nic nie robily albo ciągle siedzialy w tele-

uchodźców w Polsce i w Ukrainie.

produktów żywnościowych. Przekazaliśmy

gularnie dostarczane będą do tego miejsca

Stowarzyszenie ,,Folkowisko"

gliśmy pomoc? Zaczęliśmy przywozić lu-

fonach i sprawdzaly co się dzieje z ich mę-

pięć karetek do Jaworowa, do Bialej Cerkwi,

niezbędne produkty, aby ambulatorium

dzi, wspierać, pomagać. Powiedzmy szcze-

żami na froncie. Chcieliśmy, żeby one przez

powstalo w listopadzie 2012 roku z inicja-

Buczy, Irpienia, Kijowa. Pomagamy szpita-

moglo dzialać i rozwijać się.

rze, nikt sobie w ogóle, w najgorszych,

ten czas mialy trochę życia dla siebie.

tywy osób zaangażowanych w organiza-

lom. Staramy się latać ,,dziury". W tych

Aleksander Sola powiedzial też, że

najczarniejszych myślach nie wyobrażal,

Trochę jakby zapomnialy o wojnie. Dlate-

cję Festiwalu Folkowisko w Gorajcu.

miejscach jesteśmy organizacją szybkiego

jednym z dzialań Fundacji Humanitarnej

że zobaczymy obrazki jak z II wojny świa-

go też zrobiliśmy taki program i dajemy

Fundacja Folkowisko to wojenne

reagowania. Tam, gdzie braknie pomocy,

Folkowisko są szkolenia przy wspólpracy

towej. Więc nikt nie byl przygotowany.

granty naukowcom na to, żeby wspólnie

dziecko Stowarzyszenia Animacji Kultury

gdzie duże organizacje nie potrafią dotrzeć

z izraelską organizacją NATAN oraz Gru-

Życie nam się zatrzymalo, tak jak ludziom

z polską uczelnią realizowaly jakiś projekt

Pogranicza Folkowisko. Wraz z pierw-

­ my, dzięki wspólpracy ze stroną ukraiń-

pą TROP z Polski. Wyszkoleni trenerzy,

w Ukrainie, którzy zaczęli uciekać. Więc

badawczo-naukowy związany ze swoją

szym dniem wojny Stowarzyszenie, które

ską, staramy się być pierwsi, przygotować

psychologowie szkolą ukraińskie kobie-

zaczęliśmy pomagać. I to bylo to, co mogli-

dyscypliną. To jest dla nas bardzo ważne,

w czasach pokoju zajmowalo się tworze-

grunt i przekazać już większym organiza-

ty, m.in. psycholożki, edukatorki oraz

śmy zrobić, ale później zaczęliśmy myśleć

żeby naukowcy z Ukrainy czas pobytu

niem Festiwalu Folkowisko oraz animacją

cjom, żeby mogly pomagać systemowi.

pracownice spoleczne, które na co dzień

o czymś większym. Dużo większym. Ale

w Polsce wykorzystali na swój rozwój,

lokalnej spoleczności, przeobrazilo się

Do rozmowy dolączyl też Aleksander

pracują z osobami dotkniętymi traumą

żeby pomagać, trzeba mieć pieniądze. 27

aby mogli zajmować się pracą naukową.

w jedną z najaktywniejszych organizacji

Sola z Fundacji Folkowisko:

wojenną. Organizacja NATAN oraz Grupa

lutego 2022 roku oglosiliśmy kampanię.

Wysokość takiego grantu naukowego to

niosących pomoc humanitarną Ukrainie.

­ Docieramy z pomocą do calej Ukra-

TROP uczy, w jaki sposób pomagać innym

W tempie ekspresowym pieniądze zaczęly

10 tys. zlotych. Czas realizacji grantu na-

Domeną jest natychmiastowa reakcja

iny, bo zarówno wschód, ale wspieramy

tak, aby zadbać również o swoje emocje

naplywać. Pierwsze środki wydawaliśmy

ukowego zależy od osoby, która otrzymuje

na zmieniające się potrzeby szukających

także uchodźców wewnętrznych, którzy

i komfort psychiczny. Dotychczas szkole-

na pomoc humanitarną na granicy, później

taki grant, a my po prostu później cieszy-

schronienia przed wojną. Fundacja Fol-

zostali przeniesieni na zachód Ukrainy

nia odbywaly się w Chutorze Gorajec na

zaczęliśmy tworzyć programy edukacyj-

my się z tego, że po pierwsze, naukowiec

kowisko powstala wlaśnie po to, żeby

czyli tu, gdzie w tym momencie jesteśmy

Podkarpaciu, dokąd uczestniczki szkoleń

ne. Przyjęliśmy blisko 50 ukraińskich na-

nawiązal kontakty w Polsce, poszerzyl

dostarczać szybką, skuteczną oraz syste-

­ zaznaczyl. ­ Ludzie we Lwowie, Czerwo-

byly przez Fundację transportowane. Te-

ukowców, którzy musieli uciekać z Ukra-

swoją dzialalność naukową. Jak tylko bę-

matyczną pomoc tam, gdzie jest ona naj-

nogradzie, Jaworowie także potrzebują

raz, kiedy w Nahaczowie znajduje się prze-

iny. Mamy nadzieję, że wrócą, ale nie

dzie mógl wrócić na swoją macierzystą

bardziej potrzebna.

pomocy i mamy tego świadomość, o czym

strzeń szkoleniowa tj. Centrum Edukacji