12

nr 6 (418) |31.03.­13.04.2023

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

XVIII tom ,,Kresowej Atlantydy"

profesora Stanislawa Niciei

(cz. 2)

Podróż historyczno-

wyroslo wlaśnie w wieku XX,

Pochodzenie i odziedziczona

literacką z profesorem

wraz z rozwojem kolei żelaznej

ogromna fortuna nie przyniosly

i wydobyciem torfu. Jeszcze na

jej szczęścia. Jej tragiczny los zo-

zaczynamy od

początku XX wieku byla to wieś

stal opisany w wielu książkach

Wlodzimierza

licząca okolo 300 domów, zaś

i kronikach. ,,Bogactwo znisz-

Wolyńskiego, miasta

w 1931 roku bylo już miastem

czylo sens i radość życia pięk-

o niezwykle bogatej ponad

powiatowym z 12 tysiącami

nej kobiecie". Autor S. Nicieja

tysiącletniej historii. Jest

mieszkańców. W latach 20­30.

na stronach swojej ,,Kresowej

to jedno z najważniejszych

w Sarnach stacjonowal silny

Atlantydy" namalowal rozleglą

garnizon wojskowy, między in-

panoramę dziejów Ostroga, od

centrów historycznego

nymi Korpus Ochrony Pogra-

średniowiecza do dni dzisiej-

Wolynia.

nicza (KOP) ,,Sarny" oraz eska-

szych. Wśród wodzów i hetma-

dra samolotów myśliwskich.

nów autor znalazl też miejsce dla

JURIJ SMIRNOW

Z

Wśród oficerów WP bylo nie-

wspólczesnych obywateli tego

tak  bogatych  dziejów,

malo tych, którzy zdobyli laury

miasta, między innymi poświę-

HALSZKA OSTROGSKA

spośród tak wielu posta-

w walkach II wojny światowej,

cil piękne slowa księdzu Wi-

ci historycznych profesor

jak np. pulkownik a następnie

wódz i pierwszy w dziejach

toldowi Józefowi Kowalowowi,

Nicieja umie wybrać najważ-

general Nikodem Sulik, dowód-

wielki hetman litewski, fak-

proboszczowi ostrogskiej pa-

niejsze, najbardziej charak-

ca 5 Dywizji Kresowej biorącej

tyczny wladca Wolynia. To wla-

rafii rzymskokatolickiej. Ks. W.

terystyczne, umiejętnie roz-

udzial w walkach o Monte Cas-

śnie on rozbil armię moskiew-

J. Kowalów urodzil się w Zako-

CUDOWNY OBRAZ MATKI BOŻEJ

stawić akcenty, wyciągnąć

sino. Pulkownik Nikodem Sulik

ską w wielkiej bitwie pod Orszą

panem. Absolwent Seminarium

BERDYCZOWSKIEJ

wnioski, treściowo i lakonicz-

byl też budowniczym umocnień

w 1514 roku, w której zginę-

Duchownego w Krakowie, od

nie przedstawić zagadnięcia

obronnych w rejonie Sarn, któ-

zostal Polakiem". Otóż kompo-

lo kilkanaście tysięcy moska-

1992 roku proboszcz w parafiach

historyczne. Otóż, na stronach

re otrzymaly nazwę ,,polskiej

zytor w Paryżu zwrócil się z od-

li, a większość żolnierzy armii

Zdolbunów, Klewań i Ostróg. Ks.

poświęconych Wlodzimierzo-

linii Maginota". Na granicy

powiednim podaniem do kon-

carskiej dostala się do niewoli,

Kowalów ­ to prawdziwa legenda

wi Wolyńskiemu i jego ludziom

polsko-sowieckiej zbudowano

sulatu polskiego, jednak ,,zrazil

w tym 11 kniaziów. Jak napisal S.

wspólczesnego katolickiego Wo-

w pierwszej kolejności spo-

200 bunkrów betonowych, lecz

się do tego pomyslu, gdy zostal

Nicieja, ,,bitwa pod Orszą uzna-

lynia, ,,wybitny animator pol-

tkamy się z niezwykle jaskra-

w 1939 roku odcinek ,,Sarny" nie

oschle i bezdusznie potrakto-

wana jest za największe w cza-

skiego życia religijnego w diece-

wą postacią świętego Jozafata

byl jeszcze ukończony, jednak

wany przez urzędnika w kon-

sach jagiellońskich zwycięstwo

zji luckiej".

Kuncewicza, arcybiskupa po-

oddzialy polskie we wrześniu

sulacie polskim. Inna legenda

Litwy i Polski nad Moskwą i pod

I na zakończenie o XVIII to-

lockiego, męczennika, patrona

tegoż roku bronily się pod Sar-

glosi, że zrazila go dluga kolejka

względem znaczenia porówny-

mie ,,Kresowej Atlantydy" jesz-

Rusi. Wlaśnie we Wlodzimie-

nami dwa dni. Nie mając szans

petentów i opieszalość w zala-

wana jest ze zwycięstwem pod

cze jedno legendarne miasto

rzu Wolyńskim w 1580 roku

na utrzymanie pozycji plk. Su-

twieniu jego spraw. Ostatecznie

Grunwaldem w 1410 roku". Kon-

kresowe, mianowicie Berdy-

urodzil się przyszly święty.

lik wydal rozkaz opuszczenia

w 1920 roku Strawiński przyjąl

stanty Ostrogski byl gorliwym

czów i jego ludzie ­ prawdziwa

Zostal bestialsko zamordowa-

pozycji, ale nikt z obrońców

obywatelstwo francuskie, a na-

wyznawcą prawoslawia, fundo-

mozaika narodów, religii i oby-

ny w 1623 roku w Witebsku

nie poddal się sowietom. Wieść

stępnie wyemigrowal do Stanów

wal liczne monastery i cerkwie.

czajów. Autor pisze, że zawola-

na Bialorusi przez fanatyków

o wejściu sowietów w granice

Zjednoczonych, gdzie pozostal

Jego syna Konstantego Wasyla

nie ,,Pisz na Berdyczów" rów-

prawoslawnych. Papież Urban

państwa polskiego dotarla do

do końca życia. W Warszawie

nazywano ,,filarem prawoslawia

nież dziś dziala na wyobraźnię

VIII beatyfikowal go w 1642

Stanislawa Ignacego Witkie-

wystąpil dwukrotnie: w 1924

w Rzeczypospolitej". Niekwe-

nie tylko polskich filologów

roku, zaś 225 lat później papież

wicza (Witkacego), wybitnego

i 1965 roku, dyrygując swoimi

stionowaną zaslugą Konstantego

z dyplomem uniwersyteckim".

Pius IX oglosil go świętym. Jak

dramaturga i malarza polskie-

utworami. Pochowano go na

Wasyla Ostrogskiego bylo zalo-

Wszystko tu żyje historią: ber-

pisze S. Nicieja: ,,Zamordowa-

dyczowskie jarmarki, ,,Wo-

go wlaśnie w okolicach Sarn,

slynnym cmentarzu na wyspie

żenie w latach 1578­1583 slyn-

nie Jozafata Kuncewicza odbi-

lyńska Jerozolima", centrum

w miejscowości Jeziory Wiel-

San Michele w Wenecji.

nej Akademii Ostrogskiej. Wśród

lo się szerokim echem w calej

chasydyzmu, mala ojczyzna

kie. Przerażony tą wiadomością

Dalej zaglądamy razem z auto-

absolwentów Akademii znaj-

Rzeczypospolitej i w Europie

slynnego Josepha Conrada Ko-

Witkacy popelnil samobójstwo,

rem do Zdolbunowa, ,,miastecz-

duje się wybitny intelektualista

i wyprzedzilo o pól wieku inną,

rzeniowskiego czy też miejsce

podcinając sobie żyly...

ka na wolyńskim rozdrożu", do

ukraiński ­ teolog i pisarz Mele-

podróży nie mniej slynnego

jeszcze bardziej wstrząsającą

Następny przystanek w po-

Mizocza ,,cukrowo-miodowego

cjusz Smotrycki, czy też slawny

Honoriusza de Balzaka, fran-

zbrodnię, która miala miejsce

dróży sentymentalnej z profe-

miasteczka" i do magnackiej sto-

hetman kozacki Petro Konasze-

na Wolyniu w 1657 roku. Wów-

cuskiego pisarza, autora mo-

sorem S. Nicieją to miastecz-

licy Wolynia czyli Ostroga. Le-

wicz-Sahajdaczny. Przy Akade-

numentalnego cyklu ,,Komedia

czas to w równie sadystyczny

ko Uścilug, które autor nazwal

gendarne miasto-twierdza, które

mii dzialala slawna drukarnia,

ludzka". Oraz trzecie slawne

sposób zamordowano chary-

,,granicą cywilizacji" i które

zwlaszcza w wiekach XV­XVII

którą kierowal Iwan Fiodorow

sanktuarium Rzeczypospoli-

zmatycznego jezuitę Andrzeja

leży na granicy między Woly-

odgrywalo wybitną rolę, mialo

(Fedorowicz). On to w Ostrogu

tej, mianowicie slawny klasztor

Bobolę (1591­1657), gdy odmó-

niem a Podlasiem. Wśród wy-

wielkie znaczenie polityczne nie

wydal slynną Biblię Ostrogską.

karmelitów bosych i cudowny

wil przejścia na prawoslawie...

bitnych ludzi kultury, zwią-

tylko na ziemiach ukraińskich,

Wśród możnych i wplywowych

obraz Matki Boskiej Berdy-

Z  historycznie  bliższych

zanych z tą miejscowością byl

lecz w calej Rzeczypospolitej

postaci z rodu Ostrogskich nie

czowskiej. Znany na calą Pol-

wydarzeń autor opisuje histo-

Igor Strawiński, ,,który już za

Obojga Narodów. Stolica slawne-

zabraklo postaci tragicznej i to

skę i Ukrainę klasztor ufundo-

rię elitarnej wlodzimierskiej

życia uważany byl za najwięk-

go, możnego rodu książąt Ostrog-

kobiecej. Byla nią Elżbieta Ostro-

wal wojewoda kijowski Janusz

podchorążówki, która dziala-

szego kompozytora XX wieku.

skich, wśród których znajdujemy

gska (1539­1582), znana jako

Tyszkiewicz (1590­1649). Cu-

la w latach II Rzeczypospolitej.

Nie tylko napisal wiele wybit-

świętych i hetmanów. Najwy-

Halszka z Ostroga, wnuczka het-

downy obraz Matki Boskiej, po

Oficjalna nazwa brzmiala ­ Wo-

nych dziel, jak choćby muzy-

bitniejszym przedstawicielem

mana Konstantego Ostrogskiego.

potwierdzeniu licznych cudów,

lyńska Szkola Podchorążych

kę do baletów ,,Święto Wiosny"

rodu Ostrogskich byl Konstanty

Niestety byla to najtragiczniej-

zostal w 1756 roku ukoronowa-

Rezerwy Artylerii im. Mar-

i ,,Ognisty Ptak", ale stal się jed-

Ostrogski (1460­1530) ­ slynny

sza postać kobieca swej epoki.

ny koronami papieskimi.

cina Kątskiego. Wśród jej ab-

ną z ikon kultury masowej". S.

Kolejny, już osiemnasty tom

solwentów jest wiele nazwisk

Nicieja podkreśla, że Strawiń-

,,Kresowej Atlantydy" prof. Sta-

slawnych i znanych, nie tyl-

ski mial polskie korzenie. Ro-

nislawa Niciei czytamy nie tylko

ko w historii wojskowości. Na

dzina pieczętowala się herbem

z zadowoleniem, lecz też z pew-

przyklad  Jan  Nowak-Jezio-

Sulima. Pradziad kompozytora

nością, że na następne tomy

rański (1914­2005) czy też Jan

Stanislaw Strawiński byl kon-

nie trzeba będzie dlugo czekać.

Karski (1914­2000), dyplomata,

federatem barskim i uczestni-

Autor pisze nie tylko szybko,

polski i amerykański politolog

czyl w slynnym porwaniu króla

ale pod wielkim natchnieniem,

i historyk, który w czasie wojny

Stanislawa Augusta Poniatow-

ze świadomością swojej misji

odegral glówną rolę w ujawnie-

skiego. W Uścilugu znajdowaly

i z pragnieniem utrwalenia dla

niu rozmiarów Holokaustu, za

się posiadlości rodziców żony

historii niezwyklych, unikato-

co otrzymal najwyższe cywilne

Strawińskiego i kompozytor

wych stron dziejów Kresów oraz

odznaczenie amerykańskie ­

prawie wszystkie wakacje w la-

życiorysów niemniej unikato-

Medal Wolności.

tach 1906­1914 spędzal wlaśnie

wych mieszkańców tego regio-

Sarny ­ to następny przy-

tam. Po odrodzeniu się państwa

nu. Autor nie tylko wykorzystu-

stanek w barwnych kresowych

polskiego, Uścilug znajdowal się

je materialy historyczne, ale też

opowieściach profesora S. Ni-

w granicach Polski i Strawiński

czuje wlasną odpowiedzialność

ciei. Podtytul brzmi ­ ,,Torfo-

myślal o przyjęciu obywatel-

przed muzą Klio i przed ludźmi,

wa stolica Polesia Wolyńskie-

stwa polskiego. Autor opowia-

o których pisze.

go". Miasto niezwykle prężnie

da legendę, jak Strawiński ,,nie

KLASZTOR W BERDYCZOWIE