13

nr 6 (418) |31.03.­13.04.2023

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Polskie karty historii ukraińskiego poludnia

Od kozackiego zimowiska do miasta

Dzięki polskiemu

przedsiębiorcy Ignacemu

Jasiukowiczowowi cicha

ukraińska wioska Kamieńskie

w ciągu ćwierćwiecza

zamienila się w potężne

centrum metalurgiczne.

Co to byl za czlowiek, który

pod koniec XIX w. tak

kardynalnie zmienil los tej

miejscowości i rozslawil ją na

calą Europę? Jak obecnie żyje

Kamiańskie i czy pamiętają

tu swego budowniczego?

Autorka, będąc

NATALIA ILLARIOSZYNA

w obw. dniepropietrowskim,

FABRYKA W KAMIAŃSKIEM

zainteresowala się historią

miasta.

TEKST I ZDJĘCIA

LUDMILA PRYJMACZUK

D

ymią  kominy  fabryk,

dudnią pociagi i elek-

tryczki, kursują tram-

waje. Pomimo bliskości frontu

i stalych alarmów, życie w tym

przemyslowym ośrodku polu-

dnia Ukrainy toczy się nadal.

Nie wszyscy jego mieszkań-

cy domyślają się, że tu pośród

stepu byla mala osada. Wedlug

Od ruin ­ do odbudowy

legendy zalożyl ją kozak Kame-

miejscu kozackiej osady wyro-

AUTORKA I ALEKSANDER SLONIEWSKI

on. Aby lepiej poznać przeszlość

Statut miasta Kamieńskie

slo miasto.

przyjechal do Kamieńskiego do

odbywaly się tańce i inne zabawy

Kamieńskiego, liczącego obec-

otrzymalo od Rządu Tymczaso-

Osiągnięcia cywilizacji ­

­ opowiada pisarz-krajoznaw-

pracy, zrozumial, że musi od-

nie ponad 200 tys. mieszkań-

wego w 1917 r. ­ kilka miesięcy

robotnikom zakladu

nowić kościól. Droga do zwrotu

ca, autor wielu książek o historii

ców, ruszam do Muzeum Histo-

przed rewolucją. Wraz z przyj-

świątyni byla ciernista. Ale we

miasta Aleksander Sloniewski. ­

rii miasta.

Na początku dzialalności

ściem bolszewików w histo-

wszystkim, jak twierdzi Alek-

Ale nie to bylo najgorsze, bo sama

przedsiębiorstwa ludność Ka-

rii miasta zacząl się okres tra-

Dzięki fabryce

sander ­ byla wola Boża. W trzy

budowla zachowala się wówczas

mieńskiego liczyla nieco ponad

giczny. Więszość polskiej kadry

wioska stala się miastem

lata udalo się zrobić praktycznie

urzędniczej poddano represjom,

w normalnym stanie. Po II woj-

2 tys. osób. Po 25 latach miesz-

niemożliwe. W 1922 r. parafia

nie światowej umieszczono tu

Pod koniec XIX w. ludność Ka-

kalo tu już 20 razy więcej ­ 40

a część rostrzelano. Podobny los

otrzymala nowego proboszcza

komisję poborową. W tym celu

miańskiego, leżącego wówczas

tys. osób. Okolo 25 tys. ludno-

spotkal duchownych katolic-

ks. Marcina Jankiewicza, a jed-

kościól podzielono na kondy-

w Imperium Rosyjskim, trudni-

ści stanowili Ukraińcy, Bia-

kich z kościola św. Mikolaja.

nym z najgorliwszych jej para-

gnacje. Umieszczono tu również

la się glównie rolnictwem. Boom

lorusini i Rosjanie, a ponad 14

Proboszcza Ignacego Mickie-

stację obslugi technicznej samo-

fian zostal, do niedawna ateista,

wicza wraz z innymi areszto-

budowlany w tej patriarchalnej

tys. ­ Polacy. Byli przeważnie

Aleksander Sloniewski.

wanymi bolszewiczy utopili.

chodów. Aby do wnętrza świą-

miejscowości stal się możliwy

urzędnikami w dyrekcji za-

Dziś gotyckie wieże kościo-

dzięki doprowadzeniu tu Jeka-

kladu, inżynierami, mistrzami

Wprawdzie zdolal on uniknąć

tyni mogly wjeżdżać auta, prze-

la św. Mikolaja znów są ozdo-

i wykwalifikowanymi fachow-

śmierci. Ostatni ksiądz Jakub

bito wielką bramę i dobudowano

terynoslawskiej kolei żelaznej.

bą Górnej Kolonii, której więk-

podjazd. Krzyże z kościola zrzu-

W 1887 r. kompania akcjona-

cami. Do miasta przybywali

Rozenbach zostal aresztowany

cono jeszcze w latach 1930. i od

sza część zachowala się do dziś.

z rodzinami.

i zeslany na Wyspy Solowiec-

riuszy ,,Poludniowo-Rosyjskie

zewnatrz już nic nie przypomi-

W 2003 roku wrócil tu jej bu-

kie i tam rozstrzelany. W 1929

Dnieprowskie  metalurgiczne

Ignacy  Jasiukowicz  dbal

downiczy ­ imieniem Jasiuko-

nalo, że byla to świątynia.

Towarzystwo" zaczęla budowę

o swoich pracowników. Za jego

roku światynię zamknięto ­

wicza nazwano jedną z ulic. Po

odlewni żeliwa i walcowni szyn.

czasów w okolicy zakladu me-

czekal ją los większości bu-

Jak opowiada Aleksander Slo-

jakimś czasie odslonięto popier-

dowli sakralnych na Ukrainie

niewski, jego droga do kościola

Akcje towarzystwa w 40% nale-

talurgicznego wyroslo unikalne

rozpoczęla się w 1989 r. W tym

sie wielkiego Polaka. Spoleczeń-

osiedle ­ zupelnie nie podobne

w czasach sowieckich.

żaly do belgijskich, 33% do pol-

wlaśnie czasie, on, potomek Po-

stwo miasta utrzymuje stosunki

do robotniczych baraków.

­ Po zamknięciu kościola

skich, i 27% do rosyjskich ak-

z rodzinami dawnych urzędni-

laka Jana Kalwasińskiego, który

cjonariuszy. Do Kamieńskiego

­ Gdy pod koniec XIX w.

umieszczono w nim klub, gdzie

ków zakladu, którzy obecnie roz-

z Polski, wówczas również na-

przybylo tu okolo 7 tys. Pola-

siani są po Europie. Dzięki temu

leżącej do imperium Romano-

ków i zaczęli budować fabrykę.

udalo się zgromadzić wiele uni-

wych, przywieziono urządzenie

Ukraińcy przyjęli ich gościnnie.

kalnych dokumentów z tamtych

Polacy umiejętnie wprowadzali

do odlewania stali. Na posadę

czasów. Jak twierdzą w Radzie

dyrektora przedsiębiorstwa za-

tu kulturę europejską i wygody

miasta, Kamieńskie kontynuuje

proszony zostal znany wśród

­ opowiada przewodnik Lubow

Aleksijewska. ­ Dla pracow-

wspólpracę z Polską.

elity przemyslowej Polak Ignacy

­ Pod koniec 2022 r. nasz te-

Jasiukowicz.

ników administracji wybudo-

­ Urodzil się w Kownie, jego

atr dramatyczny im. Lesi Ukra-

wano budynki zwane Górną

rodzina sięga korzeniami wie-

Kolonią. Fachowi pracownicy

inki odwiedzil z występami

ku XVII ­ opowiada Iryna Sza-

Plock. Przedstawiliśmy ,,Tartufa"

zamieszkali na Dolnej Kolonii.

poczkina, kierownik wydzia-

i ,,Z Ukrainą w sercu" ­ mówi

Oba osiedla byly bardzo nowo-

lu

naukowo-ekspozycyjnej

czesne: doprowadzono do nich

Natalia Illarioszyna, kierownik

dzialalności muzeum historii

wydzialu kultury Rady miasta. ­

prąd i wodociągi.

miasta. ­ Byla to osoba o sze-

Naszych aktorów w Polsce przyj-

Oprócz budynków miesz-

rokiej wiedzy. Z wyksztalcenia

mowano bardzo cieplo, mamy po

kalnych mieścily się tu gmachy

byl inżynierem-technologiem

administracyjne, klub inży-

wyjeździe wspaniale wspomnie-

i doświadczonym menadżerem.

nia. Obecnie odnawiamy nasze

nierów, dom kultury, szpital za-

W ciągu 14 lat dyrektorowa-

stosunki partnerskie z Kielcami.

kladowy, który istnieje do dziś.

nia uczynil fabrykę potężnym

Jak twierdzi Natalia Illario-

Ozdobą Górnej Kolonii stal się

zakladem pracy ­ produko-

szyna, odbylo się kilka spotkań

kościól pw. św. Mikolaja, wy-

on-line, podczas których spo-

wala 14% żeliwa, stali i wyro-

budowany z funduszy Jasiuko-

bów metalowych w calej Rosji.

tkali się przedstawiciele wladz

wicza. Pierwsze nabożeństwo

Akcje fabryki blyskawicznie

odbylo się w 1898 r., a za jakiś

obu miast. Omawiano na nich

rochodzily się na europejskich

wspolne projekty w dziedzinie

czas parafia liczyla już ponad 7

gieldach. A dzięki fabryce na

oświaty, kultury, gospodarki.

tys. osób.

KOŚCIOL PW. ŚW. MIKOLAJA W KAMIEŃSKIEM