14

nr 6 (418) |31.03.­13.04.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Tajemnice i legendy Cmentarza Lyczakowskiego  (cz. 4)

W czasach

Drukarni Udzialowej. Prócz le-

o nim: ,,Cieszyl się życiem i snul

gitymacji nie znaleziono przy

różne plany na przyszlość". Ku-

międzywojennych

zwlokach żadnych zapisków,

zyni mieli oczywiście swoje se-

wśród ,,zlotej mlodzieży"

ani też listów tak, że chwilowo

krety, zwlaszcza dotyczące sto-

lwowskiej popularnością

powód samobójstwa jest niewy-

sunków z kobietami. Jak ustalila

cieszyly się randki

jaśniony". Dalsze śledztwo celem

później policja, obydwj utrzy-

i spotkania koleżeńskie

ustalenia przyczyny śmierci

mywali znajomości z dziewczy-

w miejscach zacisznych,

Gojawiczyńskiego ujęli w swoje

nami z pólświatka i z mlodymi

na przyrodzie wśród

ręce komisarz Batorski i urzęd-

artystkami teatru miejskiego.

nik śledczy Gross. Ustalono, że

Ale nikt nawet nie mógl wy-

zieleni i drzew stuletnich.

denat pożyczyl browning w tym

obrazić, że dojdzie do wydarzeń

Najbardziej romantyczną

samym dniu od swego kolegi

tragicznych, do śmierci oby-

uważano porę wieczorną

Zdzislawa Guttera. Tegoż wie-

dwóch i to w okolicznościach

i nocną. Zależnie od

czora bawili się w mieszkaniu

tajemniczych i nigdy nie wy-

wlasnej fantazji mlodzież

Gojawiczyńskiego dwaj jego ko-

jaśnionych. Starszy z kuzynów

wybierala się na

ledzy z korporacji ,,Leopolia" Lu-

zginąl tragicznie 18 marca 1925

dwik Zahradnik i Jerzy Loziń-

roku. Cialo jego z przestrzelo-

przechadzkę Stryjskim

ski. Policja ,,intensywnie przez

ną glową odnaleziono w parku

parkiem, Pohulanką,

caly dzień starala się wyjaśnić

Stryjskim (Kilińskiego). Wedlug

lub na Wysoki Zamek,

tajemnicze samobójstwo Goja-

relacji ,,Wieku Nowego" z dnia

lecz można bylo spotkać

wiczyńskiego, zwlaszcza, że za-

21 marca 1925 roku pt. ,,Tajem-

niejedną zakochaną parę

chodzilo podejrzenie, czy w tym

nicze samobójstwo akademika",

również na Cmentarzu

wypadku nie odgrywa roli tzw.

sytuacja wyglądala następują-

pojedynek amerykański. De-

co. Niejaki Wladyslaw Wróbel,

Lyczakowskim.

nat bowiem byl bardzo ambit-

zamieszkaly przy ul. Św. Jac-

ny i należal do akademickiej

ka 6 ,o godzinie ósmej wieczór

TEKST I ZDJĘCIA

,,Leopolii", biorąc żywy udzial

spacerowal glówną aleją parku

JURIJ SMIRNOW

R

w życiu akademickim".

Kilińskiego i na jednej z lawek

andki  wśród  grobow-

W toku śledztwa okazalo się

,,zauważyl siedzącego mlodego

ców i pomników budzily

jednak wiele poszlak wska-

mężczyznę ubranego w czap-

u niektórych niezwykle

i nawet zglosil się jako chory

zujących, że bylo to zaplano-

kę akademicką, ale nieżywego".

ostre uczucia i emocje. Niewia-

do szpitala na obserwację, skąd

wane morderstwo, lecz poli-

Wróbel natychmiast zawia-

rygodne, ale te same miejsca

jednak zbiegl i dokonal samo-

cja nie mogla znaleźć żadnego

domil komisariat policji przy

przyciągaly samobójców, zaś

bójstwa w obawie przed slużbą

podejrzanego, również zosta-

ul. Jablonowskich i na miej-

wśród chaszczy i na krętych

wojskową.

la tajemnicą przyczyna, która

sce przybyl starszy przodow-

alejkach można bylo spotkać też

Podobny wypadek byl bardzo

moglaby spowodować tak tra-

nik Gawel i przodownik Koby-

,,typów spod ciemnej gwiazdy",

prosty dla śledztwa policyjne-

giczne wydarzenie. W tej sy-

lak, którzy ,,nieznanego zastali

niebezpiecznych alkoholików

go, lecz dość często w bardziej

tuacji komisarz Batorski wnio-

w pozycji siedzącej, trzymające-

i różnych psychicznie chorych

skomplikowanych okoliczno-

skowal, że bylo to samobójstwo

go silnie w ręce browning. Wnet

zboczeńców. Spotkania z nimi

ściach policja sobie nie radzila.

i postanowil zamknąć śledz-

też zjawil się tam urzędnik wy-

mogly mieć skutki naprawdę

Na przyklad, w sprawach mor-

two. Rodzina nie zgodzila się

wiadowczy Riedler, komisarz

tragiczne.

derstw, nawet glośnych, sensa-

z tym wnioskiem i wymagala

Bulat, kierownik miejskiego

Potencjalni samobójcy, któ-

cyjnych, o których pisala prasa

prowadzenia bardziej rzetelne-

komisariatu i lekarz miejski dr

rzy chcieli raz na zawsze podsu-

lub interweniowaly wplywowe

go powtórnego śledztwa. Prze-

Kasparek. Komisyjnie stwier-

mować swoje rachunki z życiem,

osoby. Wlaśnie taka sensacyj-

prowadzono nawet ekshuma-

dzono, że denat odebral sobie ży-

wybierali śmierć przez powie-

na tragedia zdarzyla się w 1926

cję i sekcję zwlok, lecz policji

cie strzalem w usta i momental-

szenie lub strzal rewolwerowy.

roku z 18-letnim Wladysla-

nie udalo się ustalić ani moty-

nie zakończyl życie. W kieszeni

Oto jeden z licznych wypadków

wem Leonem Makolondrą, sy-

wu morderstwa, ani osoby do-

ubrania znaleziono legitymację,

z kroniki Cmentarza Lyczakow-

nem znanego i szanowanego

Św. Pawla 10 (naprzeciw no-

mniemanego mordercy. Uznano

na podstawie której skonsta-

skiego. 11 listopada 1933 roku

we Lwowie wlaściciela zakladu

wej bramy cmentarnej). Sklad

jednak, że pewne okoliczności

towano, że jest to Zdzislaw Go-

lwowski ,,Wiek Nowy" umieścil

budowlano-kamieniarskiego

pomników (nagrobków) i figur

przemawialy za morderstwem,

jawiczyński, liczący lat 21, syn

artykul pt. ,,Samobójstwo nie-

Ludwika Makolondry. Mako-

z kamienia ciosowego, marmu-

a nie samobójstwem.

znanego we Lwowie wlaściciela

znanego mlodzieńca na Cmen-

londrowie czuli się na Cmenta-

ru, granitu i syenitu. Wyko-

tarzu Lyczakowskim". Chodzilo

rzu Lyczakowskim jak u siebie

nuje grobowce, kaplice, oltarze,

Nietradycyjny kącik poetycki

o śmierć 23-letniego Ludwika

w domu. Glówną specjalnością

roboty budowlane, jak cokoly

Szczudlowskiego, elektrotech-

firmy Makolondry seniora bylo

i schody". Rodzinny grobowiec

Mój LWÓW

nika, zamieszkalego przy ul.

wlaśnie budownictwo grobow-

Makolondra zbudowal również

Piekarskiej 26. W godzinach

ców i nagrobków na tym cmen-

na Cmentarzu Lyczakowskim,

popoludniowych robotnicy na

Może się zdziwicie, kiedy Wam opowiem,

tarzu, zaś zaklad mieścil się obok

na prestiżowym polu nr 1. Obok

Jak bardzo zakochana jestem w naszym Lwowie,

cmentarzu uslyszeli strzal re-

przy ul. Św. Pawla 10, naprze-

niego byl zbudowany grobowiec

wolwerowy i za kilka minut

Wszystko podziwiam, wszystkim się zachwycam,

ciw glównej bramy cmentarnej.

rodziny Gojawiczyńskich. An-

obok jednego z grobowców nie-

Każdym zakątkiem, każdą kamienicą.

Mieszkala rodzina w tejże dziel-

toni Gojawiczyński bogaty wla-

daleko wejścia glównego od-

nicy przy ul. Kochanowskie-

ściciel drukarni, król kurkowy,

Wiosna we Lwowie ­ to pelnia zieleni

naleźli leżącego w kaluży krwi

go 109. Przy tej ulicy należaly

byl żonaty z siostrą Ludwika

Wśród zadumanych prastarych kamienic.

przyzwoicie ubranego mlo-

do niej trzy kolejne kamieni-

Makolondry, Marią.

Stary park Stryjski ­ bezcenny skarb miasta

dzieńca. Obok desperata na

ce czynszowe. Ludwik Mako-

Synowie tych rodzin, ku-

Wiekowymi drzewami ku niebu wyrasta.

ziemi leżal rewolwer bębenko-

londra (2.07.1874­10.05.1942),

zynowie Zdzislaw Stanislaw

wy, pięciostrzalowy i książka

rzeźbiarz i budowniczy, odzie-

Gojawiczyński

(urodzony

Jan Kiliński sztandarem uniesionym w dloni,

,,To i owo", zbiór anegdot, dow-

dziczyl talent i zainteresowania

19.04.1904 roku) i Wladyslaw

Najwyższych idealów patriotycznych broni.

cipów i facecji (akurat odpo-

zawodowe po rodzinie matki

Leon Makolondra (urodzony

Nikt się jego pomnika zburzyć nie odważyl,

wiedni temat do czytania przed

Anny z Zagórskich Makolon-

28.03. 1907 roku) utrzymywa-

Więc trwa wśród parku dostojnie na straży.

samobójstwem!).

drowej (1841­1911), której ojciec

li z dzieciństwa przyjacielskie

Pogotowie ratunkowe prze-

prowadzil we Lwowie znaną

stosunki. Zdzislaw Gojawi-

Za piękną bramą Lyczakowski cmentarz,

wiozlo mlodzieńca do szpitala

firmę budowlano-kamieniar-

czyński byl studentem prawa

Gdzie w blogim spokoju śpią Lwowskie Orlęta.

powszechnego, który jak wia-

ską. Ludwik Makolondra w 1901

na Uniwersytecie Lwowskim,

Tyle się natrudzily, tyle przecierpialy,

domo znajduje się obok cmen-

roku zalożyl wlasną pracow-

zaś Wladyslaw Makolondra

Aby wreszcie odpocząć w jasnym blasku chwaly.

tarza. Niestety nie udalo się

nię rzeźbiarsko-kamieniarską

sluchaczem budownictwa we

go uratować. W kieszeni ma-

i z czasem zasilil tereny cmenta-

lwowskiej szkole przemyslowej.

Tak bardzo Cię Lwowie nasz stary kochamy,

rynarki desperata odnalezio-

rzy lwowskich, również innych

Pracowal również w przedsię-

Twój Teatr Wielki, zabytkowe bramy,

no karteczkę napisaną przed

miast galicyjskich, setkami

biorstwie ojca, który widzial

Wieże kościolów, pomnik Mickiewicza

strzalem samobójczym tej tre-

grobowców z granitu, marmuru

w nim swego następcę w za-

W dobrotliwym uśmiechu Twojego oblicza.

ści: ,,Zwloki oddać do użytku

i piaskowca, również rzeźba-

rządzaniu firmą. Wedlug wspo-

studentom medycyny". Docho-

mi figuralnymi. Firma jego byla

mnień kolegów, Makolondra

Ten wiersz nadeslal nasz staly czytelnik Boleslaw Olejnik. Na-

dzenie policyjne wykazalo, że

jedną z największych i najbo-

junior byl energicznym, ele-

pisala go jego babcia Stanislawa Czajka w 2000 r., by przekazać

Ludwik Szczudlowski w naj-

gatszych we Lwowie. Rekla-

ganckim mlodym czlowiekiem,

swoim wnukom milość do rodzinnego miasta, którą zawsze no-

bliższych dniach mial wstą-

ma firmowa glosila: ,,Pracow-

gral na mandolinie w zespole

sila w sercu i pokazać jak mają kochać Lwów. Wnuk skutecznie

pić w szeregi wojskowe. Staral

nia rzeźbiarsko-kamieniarska

zalożonym w dzielnicy Lycza-

przestrzega nakazu babci.

się uniknąć tego obowiązku

Ludwik Makolondra, Lwów, ul.

kowskiej. ,,Wiek Nowy" pisal