22

nr 6 (418) |31.03.­13.04.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Rozważania o Lwowie

Lwów od dawna jest

symbolem Galicji

i Zachodniej Ukrainy.

Miasto jest rozpoznawalne

i znane na calym świecie.

Ma też interesującą

i zlożoną historię.

PETRO HAWRYLYSZYN

Historycy ustalili, że już w V w. n.e.

na miejscu dzisiejszego rynku ,,Dobrobut"

istnialo osiedle. Okoliczne tereny należa-

ly prawdopodobnie do plemienia Bialych

Chorwatów. Walki o te ziemie prowadzily

księstwa Wielkomorawskie i Krakowskie,

aż ­ wedlug slów kronikarza Nestora ­ zo-

staly przylączone do Rusi Kijowskiej przez

Wlodzimierza Wielkiego, który wybudo-

wal obronny gród Wolodymyr. Po 1084 r.

PLAN LWOWA Z 1770 R.

z księstwa Wlodzimierskiego wyodrębni-

asymilowali się z Polakami, jak szlachta zdo-

lo się księstwo Halickie wraz z osiedlami,

bywala kolejne przywileje, oslabiając tym

które staly się zalążkiem Lwowa.

wladzę królewską.

Datę pierwszego zapisu kronikarskie-

Kontynuując metodologię Zimorowi-

go o mieście Lwów uznano za rok powsta-

cza możemy stwierdzić, że lwowski triplex

nia miasta. Kronikarz odnotowywal pożar

zmienil się na septemix ­ po trzecim polskim

Chelma, który mial miejsce wiosną 1256

okresie nadszedl austriacki (1772­1918),

r.: ,,...gdy Danilo i Wasylko wybierali się

potem znów polski (1919-1939), następnie

na bój z Tatarami, zdarzylo się coś takiego,

jak kara za grzechy. Zaplonąl Chelm przez

sowiecki z trzyletnią przerwą okupacji

niemieckiej, a od 1991 rozpocząl się okres

babę szaloną i plomień byl taki, że lunę wi-

ukraiński.

dać bylo z calej ziemi, także ze Lwowa i pól

Belskich, bo silny byl plomień pożaru".

Lwów na kartach przewodników

Uważa się, że miasto zalożyl król Da-

i w mediach postrzegany jest obecnie jako

niel Halicki i nazwal je na cześć swego syna

bastion ukraiński. Jednak, jakkolwiek jest

Lwa. Król Daniel jest narodowym bohate-

to przykre dla patriotycznego ucha, wiele

KATEDRA LACIŃSKA, ZDJĘCIE Z 1898 R.

lwowskich toponimów brzmi wcale nie

rem wspólczesnej Ukrainy. Uczczono go,

kupców ormiańskich. W 1648 r. zostal

wznosząc mu pomnik na koniu w centrum

swojej nazwy w innych językach: do pol-

po slowiańsku. Potwierdza to i wyjaśnia

LEW LORENCOWICZA

skiej, ukraińskiej, niemieckiej czy rosyj-

burmistrzem miasta i kierowal obroną

książka historyka Iwana Krypiakewycza

miasta oraz popiersie na malachitowym po-

historii miasta jak Ksawery Chodyniecki

podczas oblężenia grodu przez polączone

skiej, doszly lacińska­ Leopolis, żydowska

,,Historyczne przechadzki po Lwowie":

stumencie w holu lotniska, wybudowanego

i Denis Zubrzycki wykorzystywali jego

wojska kozackie i tatarsko-tureckie. Spi-

Lemberyk czy tatarska ­ Ilbaw.

centralny plac handlowy miasta Rynek po-

z okazji Euro 2012. Samo lotnisko też nosi

publikację przy tworzeniu swoich wer-

sal swą kronikę tak piękną laciną, że zda-

We wschodniej Galicji asymilowalo się

chodzi od niemieckiego ,,Ring", zalesione

jego imię.

niem fachowców, wzniosly styl opowieści

sji historii Lwowa. Wladyslaw Loziński

tysiące uchodźców z Europy Zachodniej,

wzgórza Szewczenkowskiego Gaju nosily

Nazwa miasta okazala

utrudnia zrozumienie tekstu. Pomimo to

nie ominąl jego postaci w swojej książce

w których imionach pojawil się niebawem

nazwę Kaiserwald i byly poświęcone ce-

się bardzo udana: duży

,,Patrycjat i mieszczaństwo Lwowa w XVI

autor już na wstępie informuje, że nie ma

akcent slowiański. W historii miasta pa-

sarzowi Józefowi II.

kot stal się symbolem

zamiaru zmagać się z elokwencją w opi-

i XVII wieku". W 2002 roku ,,Potrójny

mięć po sobie zostawili wloscy architekci

Późny okres austriacki pozostawil we

międzynarodowym i podobal

Lwów" po raz pierwszy ujrzal światlo

Pawel Rzymianim i Pawel Szczęśliwy, Piotr

sie Lwowa, miasta ,,...które w Królestwie

Lwowie interesujący spadek, typowy dla

się każdemu wladcy. Dziś

dzienne po ukraińsku dzięki przekladowi

Polskim ogloszono ozdobą i obrońcą ziem

Barbon i Piotr Italczyk, inżynier Aureliusz

okresu początkowego nagromadzenia ka-

Lwow zasiedlają dziesiątki

ruskich", a ma jedynie zamiar ,,...pochodnią

N. Carowej.

Passarotti, francuski rzeźbiarz Abel Maria

pitalu w środowisku drobnej burżuazji. Na

kamiennych, brązowych

historyczną dodać miastu blasku".

Jak możemy domyślić się z nazwy, ,,Le-

Perier, kupcy z Wenecji Johani Massari i Ro-

ówczesnych lemberskich przedmieściach

i drewnianych postaci

W Polsce Zimorowicz znany jest jako

opolis Triplex" sklada się z trzech części.

bert Bandinelli, Grek Konstanty Korniakt,

­ Podzamcze i Lyczaków ­ powstala sub-

tego drapieżnika. Lwy

Część pierwsza ,,Lwów ruski" obejmuje

niemieckie rodziny Engelbrechtów, Schter-

poeta okresu baroku, Lwów zaś o swoim

kultura lwowskich batiarów. Tak określano

drzemią przed wejściami

okres książęcy. Rozdzial ,,Lwów niemiecki"

nfredów i Aizengitelów...

burmistrza nieco zapomnial. W okresie ko-

mlodzież, która spędzala czas na towarzy-

do budynków, strzegą

Pierwszą w historii kronikę miasta

munistycznym jego ulicę przemianowano

opowiada, jak król Kazimierz spalil książę-

skich zabawach i bezcelowych przechadz-

tarcz herbowych i innych

na Lermontowa, a w okresie niezależnej

cy gród i jak na blotach Peltwi pojawily się

spisal w polowie XVII w. poeta, historyk

kach, lubila ryzykowne żarty, nie wstydzila

atrybutów wladzy; ich

osiedla niemieckie, a za nimi ośrodki domi-

Ukrainy ­ na Dżohara Dudajewa, pierw-

i polityk lwowski Józef Bartlomiej Zimo-

się dziwnych wyskoków i drobnego chuli-

grzywiaste karki zdobią

nikanów, benedyktynów i innych zakonów

rowicz. Jego dzielo nosi nazwę ,,Leopolis

szego prezydenta Iczkerii.

gaństwa czy kradzieży. Sama nazwa wzięla

poręcze lawek; ich paszcze

oraz jak Polska i Litwa walczyly z niewierny-

Triplex" ­ ,,Lwów Potrójny". Ta pierwsza hi-

Dopiero po przekladzie ,,Leopolis

się od węgierskiego ,,betyar" ­ rozbójnik,

ściskają lańcuchy huśtawek

storia obejmuje lata 1202­1633 i jest przez

Triplex" na język polski w 1835 r. doko-

mi o Ruś Czerwoną (Russia Rubra ­ lacińska

awanturnik. Batiarzy lwowscy rozmawia-

na placach zabaw.

nanym przez nauczyciela laciny Marcina

nazwa Galicji). Część trzecią ,,Lwów Polski"

autora poświęcona ,,najszlachetniejszym

li swoistym żargonem ­ tzw. ,,balakiem",

poświęcil Zimorowicz wspólczesnemu mu

Piwockiego, imię Zimorowicza staje się po-

mężom, panom radnym senatu lwowskie-

w którym polskie, niemieckie i ukraińskie

Nad wejściem do siedziby konsula we-

miastu. Dowiadujemy się o tym, jak Niemcy

go". Sam Zimorowicz pochodzil z rodziny

pularne wśród historyków. Tacy badacze

slowa mieszaly się ze zlodziejskim żargo-

neckiego na Rynku lew św. Marka trzyma

nem. Batiar ­ obok żandarma i dziewczyny

w lapach otwartą księgę, a para lwów

z ,,dobrego domu" ­ stal się ulubioną posta-

przy ul. Ruskiej 8 walczy o berlo boga han-

cią ówczesnego miejskiego folkloru.

dlu Merkurego. Jest też postać lwa, trzy-

Wędrując ulicami Lwowa widzimy na

mającego w paszczy winne grono. Przy ul.

każdym kroku świątynie. Pod względem

Kniazia Romana 6 lwy unoszą się w prze-

liczby krzyży kościelnych i bań cerkiew-

stworzach, a na cerkwi Zaśnięcia NMP ­ te

nych miasto nie ustępuje nawet europej-

groźne zwierzęta się uśmiechają. Najstar-

skim stolicom. Tu, na styku różnych chrze-

szego, jaki zachowal się, lwowskiego lwa

ścijańskich tradycji, powstalo wyznanie

nazywają ,,lwem Jana Lorencowicza". Na

unijne ­ greckokatolickie, które z czasem

zamówienie tego lwowskiego szlachcica

stalo się jednym z glównych filarów ukra-

wyrzeźbil go w XVI w. pochodzący z Wro-

ińskiej tożsamości. W tym też przejawia

clawia Andreas Bemer

się mistyka Lwowa ­ być lącznikiem po-

Można stwierdzić, że od średniowiecza

między dwoma odlamami religii chrześci-

Lwow byl miastem-schronieniem. W po-

jańskiej: katolicyzmem i prawoslawiem.

szukiwaniu lepszego losu przyjeżdżali tu

Lwów w tym pojęciu jest miastem na hi-

rzemieślnicy, kupcy, artyści, architekci,

storycznym skrzyżowaniu i nie na darmo

którym nie udalo się zdobyć slawy i pie-

przez wieki zakonnicy wielu zgromadzeń

niędzy w swoich ojczyznach. Niemiecka,

tworzyli we Lwowie ważne dziela na

żydowska, ormiańska, tatarska (,,po-

chwalę Bożą ­ wszyscy przebywali oni tu

gańska") wspólnoty pojawily się nad

na misji i budowali świątynie ­ jedną pięk-

brzegami Peltwi już w XIII-XIV wiekach.

WYGLĄD LWOWA W 1618 R.

niejszą od drugiej.

Nie przypadkowo Lwów ma wiele wersji