23

nr 6 (418) |31.03.­13.04.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Lwowskie zabytkowe dzwony kościelne  (cz. 7)

Uroczystości poświęcenia

otacza go fryz z liści winogronu,

nowych dzwonów

prócz tego jest wizerunek Mat-

ki Boskiej, św. Marcina i Ducha

w kościele pw. św.

Świętego pod postacią golębi-

Mikolaja mialy miejsce

cy. Napisy na nim w języku la-

10 listopada 1929 roku.

cińskim". Z listu księdza można

Tlumy ludzi wypelnily nie

wnioskować, że Z. Mozer przelal

tylko niewielki plac przed

i inne stare dzwony.

świątynią, lecz calą ulicę

Otóż po wojnie światowej,

w świątyni zostal tylko je-

Św. Mikolaja i przylegly

den dzwon i parafia koniecznie

plac Akademicki.

chciala uzupelnić ich sklad. Bra-

kowalo jednak funduszy, które

JURIJ SMIRNOW

W

żmudnie zbierano do 1932 roku.

przeddzień  uroczy-

Dzielnica Żólkiewska, w której

DZWONY KOŚCIOLA PW. ŚW. MARCINA

stości  mial  wyje-

znajdowal się kościól, byla jed-

chać do Przemyśla

Największym z trzech nowych

funkcjonuje obecnie jako świą-

ną z najbiedniejszych we Lwo-

DZWON ,,PIUS"

w sprawach pilnych arcybi-

dzwonów byl dzwon ,,Pius"

tynia katedralna pw. Pokrowy

wie, zamieszkalą przeważnie

skup Boleslaw Twardowski,

o średnicy 1,09 metra. Dzwon

(Opieki) Matki Boskiej.

lwowskiej ludwisarni Zygmun-

przez lud pracujący fizycznie. Na

metropolita lwowski, dlatego

ten zwracal powszechną uwagę

Kościól pw. św. Marcina zo-

ta Mozera, o czym świadczy-

wiosnę 1932 roku dwa dzwony

dzwony poświęcil biskup-su-

i byl, jak pisala prasa lwowska,

stal zalożony przez ojców kar-

ly jednakowe napisy lacińskie:

zamówiono w Przemyślu w od-

fragan Franciszek Lisowski.

,,najwyższym wyrazem nowo-

melitów trzewiczkowych daleko

,,Fundata ANNO DOMINI 1856.

lewni firmy Ludwik Felczyński

Jak podawaly ,,Lwowskie wia-

czesnej techniki odlewniczej,

od centrum miasta na przed-

Fusa per Sig. Moser, Leopoli".

i Spólka. Uroczystość konsekra-

domości parafialne": ,,Rzadka

a to z tego powodu, że znajdują

mieściu  Żólkiewskim,  przy

Jeden z nich mial średnicę 0,55

cji nowych dzwonów wyzna-

i podniosla uroczystość odbyla

się w nim dwa owalne otwory,

późniejszej ulicy św. Marcina.

metra, drugi ­ 0,8 metra. Plaszcz

czono na dzień 1 maja 1932 roku.

się w kościele naszym. Widzie-

w których wstawione popiersia

Drewnianą świątynie razem

drugiego dzwonu ozdobiono

,,Lwowskie wiadomości para-

liśmy parafian ze wszystkich

św. Piotra i papieża Piusa XI; nie

z klasztorem zbudowano w XVII

trzema plakietkami z wyobra-

fialne podaly dokladną relację

sfer spolecznych (warto przy-

tylko nie przynoszą żadnej ujmy

wieku, lecz dopiero w 1736 roku

żeniem: patrona świątyni św.

z tej uroczystości, której prze-

pomnieć, że kościól św. Mi-

jego dźwięczności, ale ją jeszcze

polożono kamień węgielny pod

Marcina na koniu, Matki Bo-

wodniczyl JE ks. arcybiskup Bo-

kolaja pelnil funkcję kościola

potęgują". Plaszcz dzwonu zdo-

budowę zabudowań murowa-

skiej i Ukrzyżowania. W marcu

leslaw Twardowski, metropolita

akademickiego ­ obok niego

bil też napis: ,,Odlewnia braci

nych. W1753 roku uroczystej

1856 roku lwowskie ,,Nowiny"

lwowski. ,,W niedzielę dnia 1 maja

znajdowaly się zabudowania

Felczyńskich w Kaluszu i Prze-

konsekracji dokonal arcybiskup

dokladnie informowaly o tym,

odbyla się konsekracja nowych

Uniwersytetu Jana Kazimie-

myślu. Powszechna Wystawa

Mikolaj Ignacy Wyżycki. Od

że fundusze na odlew dzwonów

dzwonów kościola św. Marcina.

rza). Uroczystość przeciągnęla

Krajowa w Poznaniu w roku

1786 roku, po kasacie klaszto-

zlożone zostaly przez samych

JE Najprzewielebniejszy ks. Ar-

się do 12 godziny (rozpoczęla

1929". Drugi dzwon ,,Boleslaw"

ru, kościól zostal parafialnym.

parafian tej dalekiej od centrum

cybiskup Boleslaw Twardowski

się o godzinie 7) Po skończonej

o średnicy 0,71 metra byl na

Wieżę dzwonnicy zbudowa-

miasta biednej dzielnicy i że

przybyl przed godziną dziewiątą,

konsekracji zabrzmialy nowe

plaszczu ozdobiony plaskorzeź-

no nad korpusem klasztornym.

,,jeszcze przed Wielkim Tygo-

powitany u bramy kościola przez

dzwony, obudzily blogie uczu-

bami Najświętszego Serca Pana

,,W wieży, wbudowanej w pawi-

dniem będą przez J.E. ks. arcy-

duchowieństwo z procesją i od-

cie radości w sercach obecnych

Jezusa, św. Antoniego z Dzie-

lon frontowy klasztoru, znajdo-

biskupa Lukasza Baranieckiego

prawil Mszę świętą. Następnie

i lzy rozrzewnienia wycisnę-

ciątkiem Jezus i napisem: ,,Imię

waly się trzy dzwony oraz zegar

w asystencji księży parafial-

na cmentarzu kościola przemó-

ly z oczu. Caly plac byl dzięki

dzwonu Boleslaw. Rok 1929".

z dodatkowymi dwoma dzwon-

nych uroczyście poświęcone.

wil Arcypasterz w podnioslych,

p. Nadolskiemu, obecnemu go-

Dzwon trzeci na imię ,,Mikolaj"

kami". Przed I wojną światową

Jeden z nich otrzyma imię św.

pelnych apostolskiego namasz-

spodarzowi miasta, ozdobiony

o średnicy 0,84 metra ozdobio-

na niej nadal znajdowalo się pięć

Marcina, a drugi ­ św. Apolina-

czenia slowach i dokonal konse-

masztami, chorągwiami naro-

ny byl plakietkami z przedsta-

dzwonów, zaś w wieżyczce nad

ry. W dzień Zmartwychwsta-

kracji dwóch nowych dzwonów.

dowymi i oświetlony z powodu

wieniem św. Mikolaja i Matki

dachem kościola ­ maly dzwon

nia Pana pierwszy raz odezwą

Zostaly one odlane w odlewni

zmroku reflektorami". Liczny

Boskiej. Obok na plaszczu znaj-

sygnaturka. Wedlug dra Karo-

się". Szczególną uwagę dra Ka-

firmy Ludwik Felczyński i Spól-

zastęp księży na czele z ks. In-

dowal się napis: ,,Imię dzwonu

la Badeckiego, najstarszy z nich

rola Badeckiego zwrócil kolej-

ka w Przemyślu. Dzwon mniej-

fulatem W. Czajkowskim od-

Mikolaj. Rok 1929". Dzwonnica

pochodzil z 1719 roku. Waga jego

ny z XIX-wiecznych dzwonów

szy wagi 230 kg fundowany

mawiali Psalmy, zaś ks. biskup

kościola św. Mikolaja i wszyst-

stanowila 74 kilogramów, śred-

o wadze 55 kilogramów i śred-

przez Kolo Róż Matek Żywego

zmywal wodą dzwony (chrzest

kie trzy dzwony szczęśliwie

nica ­ 0,52 metra. Na plaszczu

nicy 63,5 cm, slużący do wybi-

Różańca poświęcony Matce Bo-

dzwonów), a następnie na-

zachowaly się do naszych dni.

zostal umieszczony laciński na-

jania godzin przez zegar wieżo-

skiej Różańcowej zdobi jej wize-

maszczal je olejami świętymi

Po II wojnie światowej kościól

pis: ,,AD MAIOREM DEI GLO-

wy. W swoich zapiskach uczony

runek i napisy: ,,Wraz z Synem

wewnątrz i zewnątrz (konse-

na pewien czas zamieniono

RIAM, ANNO DOMINI 1719".

pisal: ,,Dzwon oryginalny, pla-

Swoim ­ Marya Panna ­ niech

kracja). Nowym dzwonom na-

na cerkiew prawoslawną, zaś

Mala sygnaturka pochodzila

ski w swojej budowie, bez or-

nas blogoslawi", a z drugiej stro-

dano imiona: ,,Pius" ­ ku czci

później urządzono w nim ma-

z 1746 roku, o czym świadczyl

namentów i napisów. Na czapce

ny: ,,Kolo Róż Matek parafii św.

papieża Piusa XI, ,,Boleslaw" ­

gazyn książek biblioteki uni-

napis ,,ANNO DOMINI 1746".

czteroramienna korona. Wy-

Marcina MCMXXXII". Dzwon

ku czci arcybiskupa lwowskie-

wersyteckiej. W 1990 roku

Jeszcze cztery dzwony byly XIX-

dobywano z niego glos chrapli-

ten zdobi plaskorzeźba Matki

go Boleslawa Twardowskiego

zabudowania kościola i ple-

-wieczne. Dwa z nich staraniem

wy". Jeszcze jeden XIX-wieczny

Boskiej z Dzieciątkiem i orna-

i ,,Mikolaj" ­ ku czci świętego

banię przekazano Ukraińskiej

księdza Józefa Szeligowskiego

dzwon o wadze 32 kilogramów

ment roślinny.

patrona kościola. Na zakończe-

Cerkwi Prawoslawnej, która

zostaly odlane w 1856 roku we

i średnicy 48 cm, ,,slużyl do wy-

Dzwon  drugi  większych

nie uroczystości biskup-su-

bijania kwadransów przez ze-

rozmiarów, o wadze 800 kg po-

fragan Franiczek Lisowski po-

gar wieżowy. Plaszcz jego byl

święcono św. Apolonii, do której

dziękowal parafianom, którzy

bez dekoracji i napisów". Sy-

nabożeństwo lączy się szcze-

bez komitetu, z wlasnych drob-

gnaturka pochodzila z 1746

gólnie z przeszlością kościola,

nych ofiar skladanych w tym

roku i byla również przelana

ma wizerunek świętej i napis:

celu na tacę zdolali zakupić tak

przez Zygmunta Mozera w 1856

,,Św. Apolonii Pannie i Mę-

artystyczne i kosztowne dzwo-

roku. Podczas I wojny światowej

czenniczce ­ Patronce i Opie-

ny. Biskup również ,,...przypo-

dzwonów kościola św. Marcina

kunce ­ Parafia św. Marcina

mnial jak drogie sercu chrze-

nie ominęly rekwizycje dzwo-

MCMXXXII". Plaszcz dzwonu

ścijańskiemu są dzwony, czego

nów. W 1916 roku wojenne wla-

zdobi plakieta św. Apolonii i or-

dowodem jest ta okoliczność.

dze austriackie zarekwirowaly

nament roślinny. Dzwony te są

Gdy w czasie wojny rekwiro-

cztery dzwony. O tym 14 czerw-

zharmonizowane z dotychcza-

wano i zdejmowano dzwony

ca 1917 roku pisal ks. proboszcz

sowym dzwonem, jako trzecim,

z dzwonnicy dla wojska, lud

Jan Pękalski: ,,Urząd parafialny

wagi okolo 350 kg, ocalonym

od placzu się zanosil, calowal

przy kościele św. Marcina ma

podczas rekwizycji wojennej,

dzwony, które lata cale wzywa-

zaszczyt donieść, że w koście-

a poświęconym św. Marcinowi

ly go na nabożeństwa, żegnaly

le św. Marcina zostal już tylko

Biskupowi. W pięknej uroczy-

zmarlych parafian na wieczny

jeden dzwon, cztery inne zare-

stości uczestniczyly niepoli-

odpoczynek".

kwirowano. Dzwon ten o śred-

czone tlumy wiernych".

Nowe  dzwony  kościo-

nicy 80 cm, odlany w roku 1856,

W 1945 roku kościól św. Mar-

la św. Mikolaja zostaly odlane

nie ma daty, w którym roku zro-

cina zostal zamknięty, zaś za-

w ludwisarni braci Felczyń-

biony. Z zapisków kościelnych

budowania zostaly przekazane

skich w Przemyślu. Zostaly wy-

wynika, że roku 1748 ( czy-

do użytku jednostce wojskowej.

stawione na jubileuszowej Po-

li Zygmunt Mozer przelal stary

Wtedy dzwony zostaly zabra-

wszechnej Wystawie Krajowej

XVIII-wieczny dzwon zacho-

ne na zlom. W 1991 roku gma-

w Poznaniu, gdzie byly odzna-

wując ksztalty i napisy). Or-

chy dawnego kościola klasztoru

czone wielkim zlotym medalem.

nament dzwon ma taki: u góry

przekazano gminie baptystów.

DZWONNICA KOŚCIOLA PW. ŚW. MIKOLAJA