12

nr 7 (419) |14­27.04.2023

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

20-lecie wspólpracy transgranicznej Polska-Ukraina

Wywiad KONSTANTEGO

CZAWAGI z dr. LESZKIEM

BULLEREM, dyrektorem

Centrum Programów

Europejskich i WASYLEM

CHIMIAKIEM, starszym

ekspertem Sekretariatu

Programu PL-UA.

Dwadzieścia lat temu zostala

zainicjowana wpierana przez

Unię Europejską polsko-ukra-

ińska wspólpraca transgra-

WASYL CHIMIAK

niczna. Jak powstal ten pro-

gram i w jakim celu?

Przykladem  jest  popularna

To zależy od finansowania, ale bylo to

książka ,,Kuchnia Bojkowska".

Leszek Buller: Od początku byl to pro-

przede wszystkim dziedzictwo kul-

gram trójstronny ­ Program Polska-

turowe. I tutaj bardzo dużo wniosków

Tak jest, chociażby. Muszę powie-

-Bialoruś-Ukraina. Polska weszla do

bylo skladanych. Niestety na wie-

dzieć, że to mi się bardzo podoba i nie

struktury Unii Europejskiej i weszla

le, wiele z nich, może jeden do dzie-

ukrywamy różnego rodzaju pomysly

w fazę finansowania różnego rodza-

sięciu w poprzedniej perspektywie

jak wykorzystać walory regionów,

LESZEK BULLER

ju projektów z instrumentów fun-

lat 2013­2020, po prostu zabraklo

tworząc różnego rodzaju możliwości

duszy europejskich. Wtedy powsta-

pieniędzy. Musieliśmy odrzucić na-

w dziedzinie ,,Turystyka", gdzie czy

waly programy na wzór troszeczkę

Myślę, że to bylo duże wyzwa-

prawdę fajne pomysly.

to po stronie polskiej, czy po stronie

Baltyckiego, żeby morze nie zbiera-

już istniejących w innych krajach

nie i jedna sytuacja, i druga. Nato-

lo te wszystkie nieczystości, które

ukraińskiej mamy tereny rekreacyj-

Możemy wymienić kilka?

miast odnosząc się do pandemii, to

czlonkowskich. Powolano też Pro-

plyną rzeką. Jeśli zadbamy o budowę

ne, dokąd ludzie chcą przyjechać, po-

gram Transgraniczny Polska-Bialo-

nie ulega wątpliwości, że pandemia

Wasyl Chimiak: Może ja dodam.

zwiedzać, pobyć. Projekty wlaśnie

oczyszczalni, o budowę kanalizacji,

ruś-Ukraina. I tutaj przedstawiciele

zaskoczyla nas wszystkich. Na po-

,,Bezpieczeństwo". Bezpieczeństwo

to będziemy mieli czyste wody. Może

dają możliwość ze środków europej-

trzech krajów, którzy wcześniej brali

czątku, jak dobrze wiemy, wszyscy

też jest bardzo ważne. Bezpieczeń-

skich tego typu rzeczy przygotować.

to kogoś dziwić, ale tereny wsparcia

udzial we wprowadzaniu Polski do

się schowaliśmy w swoich domach,

stwo na granicach, wzdluż granic.

Programu Polska-Ukraina należą

Chcialbym  jeszcze  zapytać

ale później zobaczyliśmy, że można

Unii Europejskiej i do korzystania

To bylo też robione trochę pod EURO

do strategii morza Baltyckiego. Ktoś

o projekty ekologiczne, zreali-

z funduszy przedakcesyjnych, zapo-

wspólpracować, że można wykorzy-

2012, znane polsko-ukraińskie mi-

powie: ,,Przecież to morze jest tak da-

zowane w gospodarce komu-

czątkowali dzialania, zmierzające do

stać wszelkiego rodzaju możliwości

strzostwa zorganizowane przez oba

leko". Ale ponieważ ta woda splywa

nalnej w takich miasteczkach

powolania tego Programu Polska-Bia-

porozumiewania się w przestrzeni

kraje. Chodzilo o to, by kibice z jed-

do Baltyku, jesteśmy w tej strategii.

jak Czerwonograd.

loruś-Ukraina. Ten Program funkcjo-

wirtualnej. Ale z drugiej strony zo-

nej i z drugiej strony, jadąc do Polski

Bylem na Forum morza Baltyckiego,

baczyliśmy też, że pewnego rodzaju

nowal do niedawna, lecz zdarzenia

czy do Ukrainy mieli wzdluż swojej

gdzie wlaśnie tę kwestię analizowa-

Wasyl Chimiak: W poprzednim Pro-

na granicy polsko-bialoruskiej spo-

dzialania mogą wspomóc na przyklad

trasy zapewnione bezpieczeństwo.

gramie nie bylo priorytetu ,,Eko-

no i podnoszono konieczność dbania

wodowaly, że Bialoruś zostala w tym

przychodnie lekarskie, szpitale. Zo-

Mówimy tutaj o dostępności, o budo-

o czystość wody.

logia", ale bylo ,,Dziedzictwo natu-

Programie zawieszona. Na dzień dzi-

staly przeznaczone środki na zakup

waniu dróg. W naszej sytuacji jest to

ralne" i odbieramy je jako tożsame.

Jeden z projektów dotyczy od-

siejszy Bialoruś już nie uczestniczy

bardzo ważne. To byly priorytety po-

odpowiedniego sprzętu do badań,

W Czerwonogradzie, w Dobromilu

budowy obserwatorium na Po-

aby szpitale mogly się doposażyć

w finansowaniu z funduszy europej-

przedniego Programu pod względem

zostaly zrealizowane projekty, któ-

pie Iwanie.

skich. Zostal Program Polska-Ukra-

i przeciwdzialać pandemii. Wojna na

finansowym.

re ulepszyly tamtejsze gospodarki

ina. Przez dwadzieścia prawie lat

Ukrainie, to sytuacja bardzo ciężka

Też ciekawy. Ten projekt z punktu

ściekowe i wodne. Zostaly tam za-

Nie możemy nie zauważyć, że

funkcjonowania tego Programu na

dla naszych przyjaciól z Ukrainy.

instalowane nowe urządzenia do

widzenia naszego Programu doty-

mikro-projekty są realizowane

pograniczu polsko-ukraińskim zre-

czy bezpieczeństwa w turystyce. I co

oczyszczania wody. I nawet slysze-

Część ludzi wyjechala z Ukrainy.

nie tylko we Lwowie czy Luc-

alizowano trzysta projektów. Jest to

ciekawe, to jest on bardzo dobry ze

liśmy od mieszkańców: ,,O, Boże, na-

ku, ale też w malych miastach

spora liczba, tym bardziej że i Polacy

Widzieliśmy na samym początku, jak

względu na wymianę doświadczenia

reszcie w Czerwonogradzie będzie

i wioskach.

i Ukraińcy, jak doświadczenie wy-

nasi beneficjenci ze strony polskiej

między naszymi goprowcami a funk-

smaczna, dobra woda!". Temat ekolo-

kazuje bardzo dobrze wspólpracują

kontaktowali się szybko ze swo-

Leszek Buller: Tak, myślę, że tutaj

cjonariuszami DNS, którzy odpowia-

gii jest dla nas wszystkich naprawdę

i relacje partnerów po obu stronach

imi przyjaciólmi z Ukrainy i mieli-

Program jest skierowany tak na-

dają za bezpieczeństwo po stronie

bardzo ważny. W Szacku na Woly-

granicy ukladają się bardzo dobrze.

śmy informacje co jest potrzebne na

prawdę do środowisk lokalnych. Do

ukraińskiej. Ta wspólpraca ma już

niu zostal zrealizowany wielki pro-

Prawie tysiąc podmiotów i bylo ich

Ukrainie. Na bieżąco wysylano listy

ludzi, którzy mieszkają w swoich ma-

pierwsze efekty. Np. przypadek, gdy

jekt strukturalny o lącznej wartości

więcej niż z dwóch stron, realizowaly

co z Polski trzeba przekazać. Wie-

lych ojczyznach. I to jest bardzo waż-

polska turystka zgubila się wchodząc

okolo sześciu milionów euro, który

te trzysta projektów. Ludzie dzielili się

dzieliśmy co jest potrzebne. Później

ne. Stąd też propozycja mikro-pro-

na Popa Iwana i zadzwonila na nu-

przewidywal kanalizowanie calego

swoimi pomyslami, zbierali się i mó-

Komisja Europejska podjęla decyzję

jektów, przewidujących środki na

mer 112. Telefon odebrali goprowcy

terytorium wybrzeża jeziora Świtiaź

wili: robimy. I zaczynali robić.

o pomocy Ukrainie poprzez projekty.

realizowanie bardzo ciekawych pro-

w Polsce i skontaktowali się z kole-

i innych jezior.

Teraz zaczynamy kontraktować sie-

jektów, dzięki którym poznawaliśmy

gami z Ukrainy, którzy ją namierzyli

Nie możemy tu, oczywiście,

Podobnie jak jezioro Biale po

dem projektów na 4,5 miliona euro,

się nawzajem. Np. projekty związane

i uratowali, bo ta pani na pewno mo-

wymienić wszystkie projek-

stronie polskiej.

które mają wspomóc Ukrainę. Różne-

z twórczością, z rzemioslem, kulina-

glaby gdzieś tam zamarznąć na górze.

ty, jednak, zdaniem Pana, jakie

go rodzaju sprzęt, który jest potrzeb-

rią, tkactwem. Tematy projektów po-

Z tego powodu komitet monitorujący

projekty byly najciekawsze?

Pewne zmiany wniosla sy-

ny. Pamiętajmy, że Program dziala po

kazują, że ludzie mają pomysly, mają

wybral priorytet ,,Środowisko" jako

tuacja związana z pandemią

To bardzo trudne pytanie, bo chyba

dwóch stronach granicy i że mamy

swoje fascynacje, którymi chcą się

jeden z najważniejszych w Progra-

covidu i wojna na Ukrainie.

każdy uznalby swój projekt za su-

też uchodźców z Ukrainy w Polsce,

dzielić z sąsiadami. Jeżeli chodzi np.

mie, który już się rozpocząl. Niedlugo

Jak udalo się dostosować te

per wspanialy! Rzeczywiście tych

więc też pewne środki będą przeka-

o kulinarię, to Polacy przyjeżdżają na

zaczną się konkursy programów o tej

projekty,  chociaż  oczywi-

projektów super fajnych bylo spo-

zane, aby wspomagać tych Ukraiń-

Ukrainę, smakują ukraińskie potra-

tematyce, bardzo dla nas ważnej.

ście nie wszystko moglo być

ro. A więc móglbym tu wymienić,

ców, którzy są po stronie polskiej, ale

wy, a Ukraińcy jadą do Polski i sma-

Leszek Buller: My dbamy o rzeki,

zrealizowane?

w jakich obszarach są dobre, ale nie

też i tych po stronie ukraińskiej.

kują polskie potrawy.

które kolo nas przeplywają do morza

chcialbym też licytować, by nie po-

Pan Wasyl ma sporo takich

wiedziano, dlaczego wymienil te,

przykladów na terenie obwodu

a nie inne. Ważne dla mnie i to bardzo

lwowskiego i innych obwodów.

mocno podkreślam, że w ramach re-

alizacji wszystkich projektów ludzie

Wasyl Chimiak: Program funkcjo-

poznawali się, nawiązywali wspól-

nuje w sześciu obwodach Ukrainy

pracę. Zaczęli się traktować jak bar-

Zachodniej. To obwody, które bezpo-

dzo dobrzy przyjaciele i nawet gdy po

średnio graniczą z Polską i również

takie obwody jak rówieński, tarno-

realizacji projektu wnioskowali o na-

stępny projekt i nie otrzymali finan-

polski i iwanofrankiwski. Naszym

sowania, to nie przeszkadzalo to dalej

zadaniem jest pomagać i wspierać

wspólpracować ze sobą. Jeśli mówi-

wszystkie inicjatywy wychodzą-

my o tych najlepszych, wspanialych

ce z każdego z obwodów. Chcialbym

tutaj wrócić do samej istoty naszego

projektach, to chcialbym zwrócić

uwagę na, jak to nazywam - wskaź-

Programu, dlaczego jest tak ważna

nik humanistyczny czyli budowanie

i na czym polega jej wyjątkowość.

naprawdę dobrych relacji sąsiedz-

A polega na tym, że nie mamy ani

kich po obu stronach granicy.

polskich, ani ukraińskich projek-

tów, lecz projekt jest zawsze wspólny.

W jakich dziedzinach realizo-

Polsko-ukraiński czy ukraińsko-

wane są projekty?

-polski i najważniejsze, że to dobro