17

nr 7 (419) |14­27.04.2023

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

się w Polsce. Najpierw byla War-

bo tu wiedzialem, że mieszka pani

część mojej rodziny i przenieśliśmy

szawa, Wroclaw, potem Wloclawek.

Tosia Czarna ­ tak ją nazywano

się do Wroclawia. Tam byliśmy bar-

Wyjechalem jako pierwszy z rodzi-

w kościele św. Antoniego. Do niej

dzo krótko, dwa albo trzy tygodnie

ny, wlaściwie uciekając, bo pojecha-

też zanosilem przesylki, wśród któ-

i tam przeżywalem jedno z pierw-

lem w odwiedziny do ojca i już nie

rych byly m.in. rzeczy potrzebne do

szych swoich Świąt Wielkanocnych.

wrócilem. Czyli po prostu, jak to się

liturgii. Przy okazji dowiedzialem

Kiedyś bylem w kościele, najbliż-

mówi, dalem nogę. Komuniści po-

się też, że mój katecheta ksiądz Hie-

szym naszego miejsca zamieszkania

tem to pamiętali i po kilku latach

ronim Kwiatkowski, który za moich

we Wroclawiu, sluchalem kazania

w końcu mnie znaleźli tam, w Po-

czasów byl dwukrotnie aresztowany

i okazalo się, że kazanie wyglasza

znaniu i dochodzono mnie nawet, nie

i zeslany na Syberię, mieszka w Rzy-

ksiądz Hieronim Kwiatkowski. Tu

wiem, czy nie chciano mnie ściągnąć

mie. Przepraszam, że odchodzę od

zawsze mi się kręcą lzy w oku, kiedy

z powrotem.

tematu, dla mnie to jest bardzo waż-

opowiadam o tym i wspominam tam-

na postać i historia. To jest czlowiek,

te czasy. Ja się potem z nim kilka razy

Panie Stanislawie, wlaśnie

który mnie uczyl religii, kiedy mia-

spotkalem. Ksiądz przyjechal kiedyś

chcialam się o ten dom zapytać.

lem siedem ­ osiem lat. Byl to czlo-

specjalnie na moje urodziny. Pamię-

Dom dziadków byl w którym

wiek, który przygotowywal mnie do

tam, że poszedlem do księdza z pa-

dokladnie miejscu?

pierwszej Komunii świętej. I z tego

miętnikiem, podarowanym mi przez

Mój dziadek rozpocząl budowę

tytulu, za taką dzialalność ­ bo to

babcię. Ksiądz wpisal się jeszcze na

w trzydziestych latach, ale zdążyl

bylo robione w glębokim ukryciu,

pamiątkę. Ale później jakoś ślad po

tylko pól domu wybudować, prze-

w kościele św. Antoniego, zostal on

nim zaginąl. I tu, w 1988 roku, dzięki

szkodzila wojna. No, a potem już

aresztowany. Kiedyś z poczty wysy-

wlaśnie tej pani, którą odwiedzilem

wiadomo, aresztowanie, dziadek byl

I tam już mialem zaraz przystanek

mówić o Lwowie. W tamtych czasach

lalem dwie paczki ­ jedną dla mojej

podczas tych swoich spacerów we

w więzieniu, ale go szybko zwolnio-

tramwajowy. Natomiast ulica Ly-

wprowadzili pozwolenie na przy-

mamy, a drugą dla mego katechety,

Lwowie, dowiedzialem się, że ksiądz

no. Potrzebne byly świece, a on mial

czakowska ­ bylo to serce tamtego

jazd w odwiedziny do Lwowa na za-

wysylalem na Syberię. Ksiądz w 1953

Kwiatkowski mieszka w Rzymie.

fabrykę świec. Osadzono go jako

Lwowa i wlaściwie to byl caly Lwów,

proszenie, można bylo przyjechać

roku po śmierci Stalina zostal zwol-

Dostalem adres, napisalem do niego

naczelnika, już radzieckiego cechu

który pamiętam. Nigdy nie bylem na

na groby bliskich. Moja mama sko-

niony i przyjechal do Lwowa, ale nie

i jeszcze zdążyl przyslać mi jeden list.

państwowego świec, wlaśnie tam we

żadnych innych dzielnicach jak Kle-

rzystala z tego zaproszenia i przyje-

wolno mu bylo prowadzić duszpa-

Pamiętal wszystko, dziękowal mi na-

Lwowie. I do pięćdziesiątego roku,

parów czy Zamarstynów. Te dzielnice

chala po raz pierwszy w 1988 roku.

sterstwa, tylko musial się zajmo-

wet za to, co przysylalem mu na Sybe-

do dnia jego śmierci w kwietniu tego

byly mi znane tylko z opowieści. Na-

Bo tylko najbliższa rodzina mogla to

wać wszelkimi innymi dzialaniami

rię. Pamiętal, że tam gdzieś w ukryciu

roku, tę fabrykę prowadzil. Oczy-

tomiast moją byla tylko ulica Lycza-

zrobić, mama, syn, córka. Ponieważ

w kościele, ale nie mógl odprawiać

bylem ministrantem i że mszę świętą

wiście, jak zawsze produkcja byla

kowska, później ta dzielnica, w której

byla osobą z bardzo slabym wzro-

mszy i nie mógl spowiadać. Ale ko-

odprawial. To wszystko w tym liście

i państwowa, i prywatna. W ramach

znajduje się kościól św. Marii Mag-

kiem, slużylem jej jako przewodnik.

niecznie chcial. Pamiętam, że staral

wspomina, ale jakoś potem się znowu

tej prywatnej zaopatrywal wszyst-

daleny i szkola numer 10.

Moglem dzięki temu razem z mamą

się o to przez rok prawie i już mial

kontakt urywa. Drugi list, wyslany

kie kościoly w świece, gromnice

przyjechać. Mama jak usiadla ze

dostać pozwolenie. Mial tylko poje-

na święta, wraca do mnie i znowu tra-

Czy przyjeżdżając do Lwowa,

i inne, które byly potrzebne wtedy we

swoją koleżanką, to z nią przegadala

chać do Kijowa, żeby uzyskać odpo-

cę kontakt. No i potem dowiedzialem

wybiera się Pan na sentymen-

Lwowie.

cale dwa tygodnie. Natomiast ja po-

wiedni dokument. I podczas podróży

się, że niestety, już nie żyje. To taki

talne spacery po mieście?

święcilem czas na wędrówkę po tych

do Kijowa wystawiono go z pociągu

urywek z mego życia, który się wią-

Co w tym miejscu teraz się

No oczywiście, że tak. Nie zapomnę

kątach, uliczkach, zaulkach, które

i skierowano z powrotem. W 1956

że wlaśnie z tym życiem katolickim,

znajduje?

tego pieszego spaceru, który mial

znalem i pamiętalem z lat pięćdzie-

roku wyjechalem ze Lwowa. Miesz-

gdzie czlowiek mial swojego ,,idola",

W tej chwili nie wiem, bo to już jest

miejsce w 1988 roku. Wówczas nikt

siątych. W ten sposób, między inny-

kalem przez kilka miesięcy w War-

którym byl dla mnie ksiądz Hiero-

okres, w którym ja balem się przyjeż-

nie myślal o tym, że będzie można

mi, wchodzilem do domów i pukalem,

szawie, potem przyjechala pozostala

nim. A jeszcze nie zapomnę tego, jak

dżać tutaj, dopiero w 1988 roku po raz

będąc w klasie drugiej szkoly pod-

pierwszy znalazlem się we Lwowie od

stawowej, bylem prowadzony za rękę

momentu wyjazdu w roku 1956. Gdy

do gmachu sądu na ulicy Kochanow-

przyjechalem, staly już w tym miej-

skiego, potem Majakowskiego, teraz

scu bloki. Do jednych się wchodzi od

Lewickiego, na rogu placu Bernar-

ulicy Lyczakówskiej, do innych od

dyńskiego, ulicy Krupiarskiej, obec-

ulicy Czeremszyny czyli tej naszej

nie Piekarskiej. Prowadzono mnie za

ulicy.

rękę do tego sądu, żebym przeciwko

księdzu zeznawal. Przeżycia moje ta-

Jak Pan zapamiętal slynną uli-

kie byly, że do dzisiaj nic nie pamię-

cę Lyczakowską? Bo wlaściwie

tam z tego przesluchania mnie, i nic

ze swojej ulicy Cetnerowskiej

nie mogę powiedzieć. Chociaż jedno

wychodzil Pan na Lyczakow-

pamiętam, że ksiądz siedzial i mówil:

ską, a tutaj tylu wspanialych

Stasiu, musisz powiedzieć prawdę.

lwowiaków mieszkalo...

Dziękuję bardzo za rozmowę.

Nie przez ulicę szedlem, tylko zaraz

Życzę Panu dużo zdrowia i jak

obok domu byly niezagospodarowa-

najwięcej sil, aby mógl Pan do

ne dzialki, a na dole bylo takie przej-

nas przyjeżdżać.

ście, że się wychodzilo w lewo przez

takie górki-pagórki. Zimą byly one

Dziękuję bardzo i życzę wam wszyst-

świetne na jazdę sankami i to tam

kim wszelkiego dobra, daj Wam, Boże,

wlaśnie wychodzilem bezpośrednio

zdrowia!

na ulicę Lyczakowską. Nie musialem

ZDJĘCIA Z ARCHIWUM

iść ani ulicą Cetnerowską, ani uli-

KURIERA GALICYJSKIEGO

cą Dobrzyńskiego, która byla niżej.

W ukraińskiej armii powstanie nowy batalion

­ Uświadomilem sobie

że nawet w tej chwili jest gotów

lat 90. XX wieku. Po okresie na-

­ Jestem produktem Związ-

wojnie) należy (tak naprawdę)

w końcu, że jesteśmy

udać się na terytorium Rosji

uki w moskiewskich akade-

ku Radzieckiego. Przyznaję ­

do kogo innego. (...) (Dlatego)

niewolnikami systemu

w grupie dywersyjno-zwia-

miach wojskowych mlody oficer

bylem rosyjskim ,,imperiali-

uświadomilem sobie w koń-

stworzonego przez Putina

dowczej i zabijać tam wrogów.

wziąl udzial w II wojnie czeczeń-

stą". Wojna w Czeczenii mnie

cu, że jesteśmy niewolnikami

i jego klikę. Nie mialem

­ Pochodzący z Jakucji na

skiej. Jak przyznal, doznal tam

jednak otrzeźwila. Znajdowa-

systemu stworzonego przez

innego wyboru, jak tylko się

Syberii byly oficer rosyjskiego

wstrząsu, ponieważ przyszlo

lem się pod wplywem propa-

Putina i jego klikę. Nie mia-

od tego uwolnić ­ powiedzial

wywiadu wojskowego Wladi-

mu skonfrontować swoje ide-

gandy i myślalem, że napraw-

lem innego wyboru, jak tylko

Radiu Swoboda Wladislaw

slaw Ammosow tworzy Bata-

alistyczne wyobrażenia o armii

dę są tam bandyci, ale ujrzalem

się od tego uwolnić ­ oznajmil

Ammosow, byly oficer

lion Syberyjski, który będzie

z rzeczywistością na froncie.

zwyklych ludzi. Widzialem,

Ammosow.

rosyjskiego wywiadu. Po

walczyl po stronie Ukrainy

­ Zawsze mnie uczono, że

o co walczą. (Z ich punktu wi-

Byly oficer, który obecnie

pozytywnej weryfikacji

,,przeciwko reżimowi Putina";

oficerowie to najlepsi ludzie

dzenia) byla to wojna narodo-

rekrutuje żolnierzy do Bata-

ukraińskich slużb, wstąpil

wojskowy pomyślnie przeszedl

w kraju. A tam (w Czeczenii)

wowyzwoleńcza ­ opowia-

lionu Syberyjskiego, zadekla-

on w szeregi ukraińskiej

weryfikację w ukraińskich si-

przywracaliśmy ich do życia

dal Ammosow, który obecnie

rowal, że ,,nawet w tej chwili

armii. Będzie odpowiadal za

lach zbrojnych i slużbach spe-

ze stanu upojenia alkoholowe-

przebywa w Kijowie.

jest gotów udać się na teryto-

stworzenie nowego batalionu.

cjalnych  ­  poinformowalo

go. Wśród nich są tacy, którzy

­ Rosja nie oszczędza niko-

rium Rosji w grupie dywersyj-

w poniedzialek wieczorem Ra-

(...) handlowali bronią i po pro-

go, szczególnie wlasnych ludzi.

no-zwiadowczej i zabijać tam

Byly oficer, który obecnie re-

dio Swoboda.

stu nas zdradzali, wysylając na

Zadanie ma być wykonane za

wrogów".

krutuje żolnierzy do Batalionu

Ammosow rozpocząl slużbę

rzeź ­ wspominal byly rosyjski

wszelką cenę ­ to usprawiedli-

Syberyjskiego, zadeklarowal,

w rosyjskim wojsku w polowie

wojskowy.

wia wszystko. Twoje życie (na

ŹRÓDLO: POLSKIERADIO24