22
nr 7 (419) |1427.04.2023
Okruchy historii
www.kuriergalicyjski.com
Lwowskie zabytkowe dzwony kościelne (cz. 8)
Maly, jednonawowy
linearno-geometrycznym. Na
kościól pw. Św. Zofii zostal
plaszczu rozmieszczono syme-
usytuowany na pagórku po
trycznie na krzyż dwa napi-
lewej stronie ulicy św. Zofii
sy w języku niemieckim i dwie
(obecnie Iwana Franki)
rzeźby. Pierwszy napis brzmi:
wśród malowniczych drzew
,,Glocken geliefart von Cybulski
i krzewów. Od wieku XVI
und Weber in Lemberg". Na prze-
okolica ta związana z lwowską
ciwleglej stronie plaszcza napis
rodziną mieszczańską
zostawil ludwisarz ,,Gegossen
Hanlów otrzymala nazwę
von Joh. Grassmayer in Wilten
Zofijówka od Zofii Hanel,
bei Innsbruck. Tyrol 1878". Obok
która byla fundatorką malego
rozety dwie plaskorzeźby wy-
drewnianego kościólka,
sokości 21 cm. Na nich przed-
a wlaściwie kaplicy.
stawiono w pozach siedzących
dwóch Ewangelistów św. Jana
i św. Mateusza. Pierwszy z nich
JURIJ SMIRNOW
DZWON KOŚCIOLA ŚW. ZOFII
H
z księgą w ręku i z orlem, dru-
istoryk sztuki Marcin
gi ukazany w profilu pochylony
Biernat podaje, że ,,kościól
nad książką. Za nim symbolicz-
Św. Zofii powstal pomię-
na postać aniola. Fryz wysokości
dzy końcem roku 1570 (kiedy
9,5 cm. Fryz otaczal linearny or-
Zofia zostala wdową i odzie-
nament gotycki. Sześcioramien-
dziczyla caly majątek po mężu),
ną koronę trzymaly dobrze odla-
a rokiem 1574 (kiedy budowla
ne glówki skrzydlatych aniolów.
byla już ukończona)". W 1615
Drugi, mniejszy dzwon ,,formą
roku świątynia byla zamknię-
i wyglądem pokrewny pierw-
ta, zaś 26 września 1672 roku
szemu dzwonowi", zostal za-
zostala zniszczona przez woj-
wieszony w prawej wieży. Waga
KOŚCIÓL ŚW. ZOFII
ska tureckie podczas kolejnego
jego stanowila 386 kilogra-
oblężenia Lwowa przez Turków.
ewa n g e l i c k o-a u g s b u r s k i e j .
Wilten niedaleko Innsbrucku,
mów, średnica 0,905 metra. Na
Następną
wiadomość
Wspólczesny historyk sztu-
w Tyrolu. Owe dwa dzwony fir-
plaszczu znajdowal się niemiec-
o kościele odnaleziono dopiero
ki Jerzy Kowalczyk ,,zadatowal
my tyrolskiej są jedynym przy-
ki napis fundacyjny i marka gi-
w roku 1706, ale nie wiadomo,
budowlę ogólnie na okres po
kladem dzialalności ludwisarni
serni Johana Grassmayera, rów-
w jakiej formie świątynia zo-
1731 roku, uznając wklęslą fa-
Grassmayerów z ,,Wilten bei In-
nież plakiety z plaskorzeźbami
stala odbudowana. Kolejny opis
sadę za kreację XVIII-wiecz-
nsbruck" we Lwowie. Na terenie
świętych Ewangelistów Luka-
z roku 1769 podaje, że prezbite-
ną, a wieże na dodatek z wieku
archidiecezji lwowskiej spoty-
sza i Marka. Pierwszy z napisów
kamy jeszcze tylko jeden dzwon
rium i przylegająca doń zakry-
XIX". Nie zachowaly się inwen-
wysokości 11cm opiewal: ,,Ge-
stia byly murowane, a nawa
tarze z XVIIXVIII wieków,
tej firmy w kościele parafialnym
widmet von dem evang. Frauen
IKONA ŚW. ZOFIA Z CÓRKAMI
w Szczercu, odlany w 1850 roku.
drewniana. W 1789 roku kościól
dlatego trudno stwierdzać czy
Verein in Lemberg". Na drugiej
Odlewnia Grassmayerów nie
zostal zamknięty przez nowe
do czasów powojennych, kie-
posiadal kościól dzwony, rów-
stronie plaszcza ,,Gegossen
wladze austriackie i sprzedany
dy w 1946 roku kościól zostal
nież ich liczbę i pochodzenie.
reklamowala się również w cza-
von Joh. Grassmayer in Wilten
sopismach galicyjskich, w któ-
na publicznej licytacji.
zamknięty przez wladze so-
Dopiero w 1878 roku architekt
bei Innsbruck 1878". Plasko-
Zabudowania razem z przy-
wieckie. W 1992 roku świą-
Józef Engel w trakcie rozbu-
rych reklama rozmaitych firm
rzeźby Ewangelistów wysokości
dowy i przebudowy świątyni
tyrolskich (od figur świętych do
legającą ziemią, sadem i par-
tynię przekazano Kościolowi
17,5 cm przedstawialy świętych
zaprojektowal i wzniósl dwie
witraży i dzwonów) zajmowala
kiem nabyl urzędnik Jan Anto-
greckokatolickiemu. Ponow-
z ich symbolami, mianowicie
ni Lukiewicz, który wybudowal
ne poświęcenie mialo miejsce
dwukondygnacyjne wieże-
na przelomie XIX i XX wieków
z glową wola i lwa. Karol Badec-
calkiem poważne miejsce.
nieopodal dla siebie dom miesz-
22 marca 1992 roku. W 1994
-dzwonnice nadbudowane po
ki wysoko ocenil jakość odlewu
kalny, zaś dawny kościólek
roku w Nowym Rozdole odlano
bokach fasady. Wlaśnie wte-
Wedlug informacji dra Karo-
i napisal: ,,Rzeźby przedstawia-
dy parafia zakupila dwa nowe
la Badeckiego, większy dzwon
rozbudowal i przeznaczyl na
dla kościola dwa nowe dzwony,
ly stojące postacie św. Lukasza
dzwony, o których zachowala
mial wagę 750 kilogramów,
kaplicę rodową. W 1817 roku
poświęcone w 1999 roku. Nowe
i św. Marka. Św. Lukasz trzymal
średnicę 1,12 metra i byl zawie-
Lukiewicz zapisal siostrom mi-
dzwony otrzymaly imiona ,,Lu-
się dokladna dokumentacja.
pióro i księgę zamkniętą. U stóp
szony na lewej wieży kościel-
losierdzia (szarytkom) calą Zofi-
bomyr" i ,, Jaroslaw". W 2018
Dzwony zamówiono w au-
symboliczna glowa wolu. Postać
nej. ,,Czapka dzwonu otoczona
jówkę wraz z kaplicą, które sta-
roku w świątyni zbudowano
striackiej odlewni Johana (Jana)
przyozdobiona w bogate faldzi-
Grassmayera w miejscowości
byla neogotyckim ornamentem
ly się ich wlasnością po śmierci
też nowy ikonostas fundacji
ste szaty, glowę otacza aureola.
J. A. Lukiewicza w 1820 roku.
Olega Lużnego. Święte obrazy
Św. Marek podobnie modelowa-
W tymże 1817 roku kościólek
wykonal Andrij Szumski. Obok
ny i po lewej stronie u stóp glowa
byl już murowany, a ,,w fasadzie
kościola ustawiono pomnik św.
lwa. Napisy niemieckie wyko-
świątyni wisialy trzy dzwony".
Charbela, slynnego libańskiego
nano gotykiem. Korona dzwonu
W latach 18621869 prze-
zakonnika-uzdrowiciela.
i glówki aniolów są pięknie mo-
prowadzono kolejną rozbudowę
Kolejna świątynia lwowska
delowane". K. Badecki zauważyl
kościola, który przybral formę
kościól ewangelicki pw. św. Ur-
również, że dzwony ludwisarni
zachowaną po dzień dzisiejszy.
szuli (dawny ojców dominika-
Johana Grassmayera byly odlane
Dwa niewielkie dzwony zosta-
nów obserwantów), usytuowany
bardzo starannie i ,,38 lat zwo-
ly umieszczone w górnej kon-
przy ulicy Zielonej. Świątynia
lywaly lwowskich wyznawców
dygnacji fasady, wykonanej
powstala w drugiej polowie XVII
Lutra na modly i nabożeństwa".
,,w formie ażurowej bramki wy-
wieku z fundacji Stanislawa Ja-
Jednak w czasie wojny świa-
prowadzonej poza dach nawy,
blonowskiego i jego malżonki
towej zostaly zarekwirowane
pelniącej funkcję dzwonnicy".
Anny z Kazanowskich. Rodzi-
przez wojenne wladze austriac-
Jeden z tych dzwonów dr Ka-
na Jablonowskich byla od wie-
kie. Większy dzwon zabrano 14
rol Badecki opisal następująco:
ków związana ze Lwowem, zaś
sierpnia 1916 roku, zaś mniejszy
,,Dzwon średnicą 0,48 metra,
na przedmieściu Halickim mia-
rok później w sierpniu 1917 roku.
wagą 47 kilogramów, fryz ro-
la obszerne posiadlości. Wielki
W miejsce dwóch zarekwirowa-
ślinny. Nad nim odlana między
hetman koronny Stanislaw Ja-
nych dzwonów ogólną wagą 1135
dwoma karbami legenda w ję-
blonowski i jego malżonka byli
kg, wladze przekazaly do kościo-
zyku lacińskim: ,,SONET VOX
również szczodrymi fundatorami
la św. Urszuli jeden maly dzwon
MEA IN AURIBUS TUIS DO-
i opiekunami kościola lwowskich
wagą 51 kg i o średnicy 50 cm,
MINE". Plaszcz gladki, korona
ojców jezuitów. W tejże świąty-
skonfiskowany w kościele ojców
sześcioramienna. Forma dzwo-
ni zachowaly się wystawione dla
bernardynów. Nie ma informa-
nu i napis z polowy XVII wie-
nich tablice pamiątkowe.
cji o zakupie nowych dzwonów
ku. Być może, dzwon ten wraz
Pierwszy kościól byl drew-
dla tego kościola w latach 20.30.
z drugim pozostalym (pierwszy
niany, lecz już w 1766 roku
XX wieku. Już w grudniu 1939
skofiskowaly wojskowe wla-
wspomina się nowy murowa-
roku nowe wladze wydaly roz-
dze austriackie 20 lipca 1917
ny. W 1784 roku, po kasacie
porządzenie o zamknięciu ko-
roku), sięga czasów ponownej
klasztoru ojców dominikanów
ściola św. Urszuli i przekazaniu
konsekracji kościola po 1672
przez gubernium austriac-
go na magazyn. Żadne zabytko-
roku". Ocalaly dzwon zostal na
kie, kościól zostal sprzeda-
we dzwony na jego wieżach się
miejscu i wiernie slużyl parafii
ny nowo utworzonej parafii
nie zachowaly.
KOŚCIÓL ŚW. URSZULI
