23

nr 7 (419) |14­27.04.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (68)

IWAN BONDAREW

Gdzie narodzil się

,,huculski styl"?

Turystom podoba się ory-

ginalna huculska architektu-

ra. Nie tylko zabytkowe drew-

niane cerkiewki, ale i bardziej

,,nizinne" sowieckie obiekty.

Wspomnijmy liczne karpackie

sanatoria, hotele, restauracje,

koliby, a nawet przystanki au-

tobusowe. Wszystkie te obiek-

KINO LETNIE ,,TREMBITA"

ty są w tzw. ,,huculskim stylu".

POPIERSIE I. FRANKI NA ULICY

Mają ostro zalamane dachy, dy-

JEGO IMIENIA, 1987 R.

namiczne polączenie drewna

i ,,dzikiego" kamienia i w czymś

Ale już w kolejnym dziesię-

przypominają wzorce ludo-

cioleciu wózki dziecięce zmie-

POMNIK STALINA W SKWERZE

wego budownictwa sakral-

nily się kardynalnie. Wiedzą

PRZED DWORCEM

nego, ale jest to zupelnie inne

państwo, dlaczego? Coco Cha-

ukierunkowanie.

za patrona miala dr. Franka ­

nel mawiala: ,,Moda, podobnie

Ojcem stylu huculskiego na-

wcale nie halickiego pisarza.

jak architektura ­ jest spra-

zwano architekta Iwana Bod-

Ulicę nazwano tak w 1941 r.,

wą proporcji". W latach sześć-

naruka.  Nieprześcignionym

gdy nasze miasto wraz z Dys-

dziesiątych spódnice staly się

jego dzielem jest restauracja

tryktem Galicja należalo do tzw.

o wiele krótsze, a wózki ­ wyż-

,,Huculszczyzna" w Jaremczu.

Gubernatorstwa Generalnego.

sze. W ten sposób cala ulica nie

STANISLAWOWSKA LOKOMOTYWOWNIA, LATA 30. XX W.

Wystawiona w 1958 r. i wedlug

Kierowal Dystryktem przyszly

musiala oglądać bielizny mlo-

legendy powstala bez jednego

a potem ­ Towarzystwo z OO

obergruppenführer SS Hans

ustawiono gipsowego Tarasa

dej mamy, pochylającej się nad

gwoździa. Ale prawdziwą ko-

,,Iwano-Frankowskturysta".

Szewczenkę. Na ten temat żar-

Frank. Po miesiącu od zajęcia

wózeczkiem.

lebką huculskiego stylu w ar-

Dziś obiekt ten nie jest uwa-

townisie natychmiast ulożyli

miasta zlożyl on tam oficjalną

Największy budzik w mieście

chitekturze nie jest Jaremcze,

żany za zabytek architektury.

kolomyjkę:

wizytę. Najpierw oskarżyli go

Ludzie moi, ludzie moi,

lecz nasz Iwano-Frankiwsk!

A szkoda!

o korupcję jego towarzysze par-

ZSRR byl państwem potęż-

Coście narobili?

W 1955 r. dlugo przed po-

tyjni, następnie zasiadl na lawie

nym i zarazem żebraczym. Po-

Stalin

Na gruzińskiej d...pie

wstaniem legendarnej restau-

oskarżonych w procesie No-

siadalo broń jądrową, budowa-

chochla ustawili!

racji, w stanislawskim Parku

W powojennym Stanislawie

rymberskim. Za zbrodnie prze-

lo olbrzymie fabryki i zapory

Kultury i Wypoczynku wybu-

bylo co najmniej pięć pomników

ciwko ludzkości zostal skazany

wodne, ale ludzie żyli w biedzie,

dowano pawilon obwodowej

Stalina. Staly one: na pl. Wie-

(chochol ­ to drwiące określe-

na karę śmierci, którą wykona-

nie mając możliwości zaku-

Wystawy osiągnięć rolniczych.

ców, kolo obwodowego urzędu

no w październiku 1946 r.

nie Ukraińca ­ red.).

pu rzeczy najpotrzebniejszych.

Kreślenia opracowal wspo-

partii przy ul Grunwaldzkiej,

Wierszyk momentalnie stal

Weteran stanislawowskiej lo-

Dama z wózeczkiem

mniany Bondaruk. W tej bu-

w parku (aż dwa) i na dworcu. Po

się hitem Stanislawa i nieba-

komotywowni  Oleg  Pitulej

dowli po raz pierwszy zobaczyć

zniesieniu ,,kultu osoby" przez

wem poetę usunięto... Tym ra-

Przyglądnijmy się zdjęciu

wspomina przypadek ilustru-

można zarysy późniejszych

Chruszczowa w 1956 r. pomniki

zem wraz z postumentem.

z 1956 r, gdy miasto jeszcze na-

jący warunki bytu w czasach

licznych karpackich obiektów.

zdemontowano. Wszędzie nisz-

zywalo się Stanislaw. Przedsta-

socjalizmu.

Dwakroć imienia Franki

Po dwóch latach Wystawa za-

czono je wraz z postumentami,

wia pl. Zwycięstwa czyli obec-

W latach 50. XX w. prostym

mknęla swe podwoje i umiesz-

ale na skwerze przed dworcem

Sceptycy twierdzą, że w Iwa-

ny pl. Wieców z klombami, po

robotnikom żylo się tak do-

czono tu letnie kino ,,Trembi-

postument pozostawiono. Nie-

no-Frankiwsku bardzo malo jest

których dziś nie zostalo śladu.

brze, że nie mieli... zegarków na

ta". W latach 1970 mieścil się

bawem stalo się jasne, dlaczego.

frankowego. Optymiści dziwią

W oddali widać gmach Poczty,

rękę. Brakowalo nawet zwy-

tu miejski wydzial turystyki,

Na osieroconym postumencie

się: jak to malo? Mamy premię

ale interesuje nas mloda para

klych budzików. Wiadomo,

literacką im. Franki, teatr dra-

na pierwszym planie, pozują-

że zakochani godzin nie liczą,

matyczny jego imienia, bibliote-

ca fotografowi. Czy zauważyli

ale większość mieszkańców

kę obwodową, plac i nawet ulicę

państwo wózeczek dziecięcy?

Związku byla zamężna i żo-

im. Wielkiego Kamieniarza.

Takich już teraz się nie produ-

nata i musiala pracować, aby

Co tyczy się ulicy, to nazwę

kuje; jest za niski i niewygod-

wykarmić rodziny. Do pracy

swą otrzymala w 1956 r. Wcze-

ny. Nie trzeba tu jednak oskar-

trzeba bylo stawiać się na czas,

śniej byla ulicą Stalinowskiej

żać przemysl sowiecki ­ takie

bo za spóźnienie karano. A jak

Konstytucji. Ale malo kto wie,

wózki produkowano również

to zrobić, gdy się nie posiada

że za okupacji niemieckiej ulica

w innych krajach.

budzika? Znaleziono dla nich

zamianę.

Kotlownie zakladów pra-

cy mialy wysokie kominy.

O określonej godzinie nadawa-

no z nich sygnal. Najpotężniej

buczala syrena na kominie sta-

nislawskiej lokomotywowni.

Slychać ją bylo nawet w oko-

licznych wioskach.

Pierwszy sygnal pobudki

brzmial o godz. 7:00. W mie-

ście nazywano go ,,slowikiem".

Potem byly dodatkowe o 7:30

i 7:45. Początek pracy sygnali-

zowano o 8:00. Przerwa obia-

dowa trwala godzinę ­ od 12:00

do 13:00. Ale najbardziej wy-

czekiwano sygnalu zakończe-

nia pracy ­ o 17:00.

Wprawdzie sygnaly te bu-

dzily wszystkich: emerytów,

male dzieci, ludzi na urlopach

i ludzi, pracujących na innych

zmianach. Dopiero 27 lipca

1957 r. kierownik lokomoty-

wowni zakazal nadawania co-

dziennych sygnalów.

Z pewnością do sklepów na-

deszla partia budzików.

MLODE MALŻEŃSTWO NA PL. ZWYCIĘSTWA, 1956 R.

GENERAL-GUBERNATOR HANS FRANK