24

nr 7 (419) |14­27.04.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Jakieś biale sylwetki

Nocą z 12 na 13 kwietnia

1940 roku NKWD

rozpoczęlo wielką

akcję deportacji.

Wśród dziesiątek

tysięcy uwięzionych

i wywiezionych lwowian

byli wlaściciele palacu

często odwiedzanego dziś

przez Polaków.

SLAWOMIR GOWIN

O

slonięty koronami drzew

palacyk przy Koperni-

ka 42 we Lwowie wydaje

się dziś zaciszną oazą. Mieści

Obwodowy Dom Nauczyciela,

w którym siedzibę ma również

Polski Teatr Ludowy.

Posiadlość od lat 20. ubieglego

wieku byla wlasnością Juliusza

Aleksandra hrabiego Bielskiego

i jego żony, Eleonory. Slużyla za

miejską rezydencję rodziny, do

której należalo także troje dzieci

hrabiostwa. Juliusz po kądzieli

wywodzil się z Dzieduszyckich,

Eleonora z książąt Jablonow-

ELEONORA BIELSKA

skich. Córkę wydano za Krasic-

afektacją, widząc w nim ,,wspa-

kiego z Leska, jednego z synów

brzmialo jak jedna z licznych

nialy i rozlegly palacyk ma-

ożeniono z panną Baworowską,

obelg, to w języku czynow-

JULIUSZ BIELSKI

drugiego z Sapieżanką. Fami-

gnacki, który wladze przydzie-

ników terroru byl to ponu-

lily w rozumieniu ważkości

lia zaliczala się więc do ary-

pobliskiego Kasyna Szlachec-

- kandydatów na stalinow-

ry omen. Ziemianin byl tym

kiego, to okoliczni stróże, ku-

skich inżynierów dusz. Odda-

roli, jaką w nowym ustroju pel-

stokratycznej elity, zwlaszcza,

gorszy dla sowieckiej wladzy,

nić winni pisarze".

że posiadala także świetnie

charki i pośledniejsi miesz-

nie im mieszczańskiej kamie-

czym mniej mu zarzucano. Ka-

czanie dlugo wystawali po

nicy, choćby i najokazalszej,

Uroczyste otwarcie ,,Klu-

prosperujący majątek ziemski

rolina Lanckorońska objaśnia-

z naprawdę okazalym palacem

bramach, by w odpowiednim

nie byloby tak symboliczne, jak

bu Pisarzy m. Lwowa" odby-

jąc ten paradoks zauważyla, że

odebranie na ten cel domu na-

lo się, jak zapowiadal ,,Czer-

pośród rozleglych dóbr w Rych-

momencie ,,paść do nóżek sza-

w pierwszej kolejności pozby-

stajaszczym grafom, którzy już

nownego państwa". Nawet pala-

wony Sztandar", 31 grudnia

cicach kolo Drohobycza.

wano się tych, którym sowiety

1939 o dziewiątej. Polączono je

Hrabia Bielski, zapalony

cowa slużba, pokojówki, lokaje,

samym wyglądem i manierami

z ich bylych majątków wysta-

stangreci i szoferzy, paradujący

zaslugiwali, by dosięgnęla ich

z ,,wystawą obrazów 28 mala-

myśliwy, do września 1939

wily świadectwo pochlebne:

roku byl prezesem Towarzy-

w staromodnych liberiach i roz-

dziejowa sprawiedliwość nie-

rzy lwowskich". Anonsowano,

,,Čpomieszczyk« bowiem, który

że po oficjalnych przemowach

stwa Lowieckiego we Lwowie.

lożystych fartuchach, wyróż-

siona na soldackich bagnetach.

nie tylko nie jest krwiopijcą, ale

niali się herbową prezencją

Sowieckie wladze zdecydowa-

i  dziękczynnych  tyradach

Wnętrza, urządzone z arysto-

jeszcze zdradza zmysl spolecz-

uświetniających  ceremonię

kratycznym rozmachem, zdo-

i wymusztrowaną ogladą.

ly, że pod tym adresem mieścil

ny, zadaje klam propagandzie

Kto wie, być może to wla-

się będzie Klub Pisarzy.

artystów ,,nastąpi spotkanie

bily jego niezliczone trofea.

i jest tym samym niebezpiecz-

Dom, obszerny i okazaly, oto-

śnie  zachęcilo  zdobywców

Henryk Vogler, który po

z Nowym Rokiem ­ calonocna

nym wrogiem rewolucji".

miasta, którzy od jesieni 1939

zabawa, urozmaicona pomy-

czony niewielkim ogrodem nie

wojnie nie ozdrowial z komu-

Hrabia Bielski byl więc

roku pośpiesznie czynili je so-

nistycznej infekcji, patrzyl na

slowemi i zaimprowizowanemi

konkurowal wprawdzie urodą

po wielokroć groźniejszy od

na miejscu występami poetów,

z innymi lwowskimi rezyden-

wieckim, żeby tutaj ulokować

zagrabiony dla tego celu dom

przeciętnego

wyzyskiwa-

cjami, choćby z pobliskim par

- w palacu, bo jakżeby inaczej

hrabiów Bielskich z wdzięczną

malarzy i muzyków".

cza. Jego majątek w Rychci-

excellence palacem Sapiehów,

Jak w tej rzeczywistości wy-

cach byl dobrze zarządzanym

glądalo życie Juliusza i Eleonory

ale wyróżnial się frontem, któ-

przedsiębiorstwem  rolnym,

Bielskich? Jeszcze przez kilka

ry przytlaczal wchodzących

dużym i bezpiecznym praco-

miesięcy pozwolono im zajmo-

monumentalną kolumnadą.

dawcą dla wielu wiejskich ro-

wać niewielką powierzchnię

Hrabiostwo Bielscy byli parą

dzin. Na domiar zlego Bielski

wzorową i wzorcową. Wysoki,

na ostatnim piętrze ich domu.

dzialal skutecznie na rynkach

Wanda Ladniewska powolu-

postawny Juliusz nosil się z nie-

kapitalowych, mial spore ak-

jąc się na Boya wspomina jak

naganną elegancją, pieczolowi-

tywa w przemyśle i nierucho-

podczas slawetnego Sylwestra

cie dbając nie tylko o wygląd, ale

mościach. Obciążal go ponadto

w Klubie stary hrabia pisa-

i etykietę. W rozmaitych środo-

autorytet w przedwojennych

wiskach uznawano jego auto-

rzy zebranych licznie pod jego

instytucjach

spolecznych

dachem uważal za swoich go-

rytet, choć politycznie byl zde-

i państwowych oraz szerokie

ści. W eleganckim fraku i bia-

klarowanym konserwatystą, to

koneksje rodzinne i polityczne.

lych rękawiczkach ,,snul się po

majątkiem zarządzal skutecznie

Z punktu widzenia NKWD byl

pięknych galeriach palacu, jak

i nowocześnie, inwestując tak-

przypadkiem beznadziejnym.

że w kolej, drogi, akcje rozwojo-

mara, zjawa z dawno minio-

Pisarze, jeśli zważyć ich slo-

nych czasów".

wego przemyslu. Podtrzymywal

wa, przyjęli tę, póki co, domo-

Hrabiowska para należala do

przy tym nieco staroświecki

wą zsylkę ,,znienawidzonych

środowiska, które w pierwszej

wizerunek silnego polskiego

obszarników" jako zwyczajną

kolejności mialo być wyeli-

szlachcica tak modelowo, iż żar-

kolej losu w tamtych czasach.

towano, że portretując go w ko-

minowane z przyszlego spole-

Adolf Rudnicki w opowiadaniu

czeństwa. W mieście wydawalo

stiumie z dowolnej epoki, zawsze

o ,,Wielkim Stefanie Koneckim"

się, póki co, bezpieczniej. Mają-

można podpisać ,,wielki Polak".

wspomnial tylko, że ,,hrabia na

tek w Rychcicach znalazl się

Eleonora Bielska, dużo mlod-

swych wysokich nogach jesz-

przecież w rękach ludu, a na

sza od hrabiego, onieśmielala

cze jakiś czas spacerowal po-

urodą i dumną elegancją, sly-

pośpiesznie  komunizowanej

między literatami. Pewnego

i kolektywizowanej wsi daw-

nęla z zamilowania do biżute-

razu zlapal Boya: - Jestem nie-

ni wlaściciele mogli się spo-

rii i wysmakowanej garderoby,

zmiernie zadowolony ­ rzekl

dziewać najgorszego. Nie tyle

ubrana zawsze modnie, choć

z zadyszką ­ że goszczę pisarzy.

zresztą z rąk samego ludu, co

nieco teatralnie, harmonijnie

Bo mówiono, że jak przyjdą bol-

uzupelniala obraz męża.

jego uzbrojonych ,,wyzwolicie-

szewicy, to mi konie wstawią

li". O ile określenie ,,pomiesz-

Zlośliwcy powiadali, że kiedy

do palacu".

czyk", czyli ziemianin, w ustach

Bielscy w cieplejsze dni zawsze

Jerzy Putrament w ogóle

prostego

czerwonoarmisty

o jednej porze szli spacerem do

nie poświęcil im uwagi, rzucil

PALAC BIELSKICH WE LWOWIE