25

nr 7 (419) |14­27.04.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

jedynie, że na drugim piętrze

to świetne miejsce na stolówkę

zabezpieczono ogromną kolekcję

Aleksander Wat mówil, że po

Nie znalazl się jednak świa-

,,mieszkali wlaściciele palacu,

­ i byl to pretekst, aby hrabinie

broni myśliwskiej hrabiego, jed-

ukladzie Sikorski-Majski sy-

dek, który zechcialby odnoto-

zdaje się, hrabiowie Bielscy.

znaleźć miejsce w slonecznym

ną z największych i najcenniej-

nowie Bielskich, przebywają-

wać jak w kwietniu 1940 na

Widywaliśmy czasem jakieś

Kazachstanie i do tego bezplat-

szych w przedwojennej Polsce.

cy w Londynie, przy pomocy

niewielki palacowy dziedziniec

biale sylwetki, przesuwające

nie przewieźć ją znanymi ra-

Przejąl ją podobno Chruszczow

urzędników rządu emigracyj-

zajechal rozklekotany zis. Mun-

się kolo ścian".

dzieckimi środkami transpor-

i przez kilka lat obdarowywal

nego wynegocjowali z Moskwą

dury enkawudowskich żolda-

Aleksander Wat w rozmo-

tu, które już od pierwszych dni

partyjnych bonzów najciekaw-

pozwolenie wyjazdu dla matki.

ków byly wprawdzie też zielone,

wach z Czeslawem Miloszem

staly przygotowane na wszyst-

szymi eksponatami. W noc wy-

Eleonora Bielska odmówila jed-

lecz niechlujnie wymięte, a spod

mówil o tych ,,zdaje się hra-

kich stacjach towarowych".

wózki Bielscy nie mieli zapewne

nak. ,,Ślubowalam, że wrócę do

czerwonych czapek z niebie-

biach" lepiej i życzliwiej: ,,Hra-

Juliusza i Eleonorę Bielskich

więcej czasu niż inni. Spakowa-

Polski tą samą drogą" - miala

skimi otokami zalatywalo ma-

bia mieszkal na górze, na pię-

wywieziono niemal w dniu

li to, co dalo się unieść. Po osta-

powiedzieć przyslanemu en-

chorką i samogonem. Zastoso-

trze. Z początku schody na to

imienin hrabiego, nocą z 13 na

tecznym usunięciu ich z palacu

kawudyście i zostala w Ka-

wano bynajmniej nie szlachecki

piętro byly wolne. Potem zata-

14 kwietnia 1940 roku. Koszmar

cenniejsze rzeczy ,,zabezpieczyl"

zachstanie aż do powojennej

ceremonial - dwoje ludzi tasz-

rasowano schody, z tym, że hra-

tamtych dni niektórzy nazywa-

Curkowski, to co zostalo roz-

repatriacji. Umarla w 1977 roku

czących niezgrabne toboly bez

bia co pewien czas mial prawo

li później nocą świętego Juliusza.

grabil roboczy personel Klubu

w Krakowie w wieku 93 lat.

ceregieli wepchnięto pod splo-

zejść innym wyjściem. I mię-

Wywózki trwaly już od lutego, ta

Pisarzy.

I tak wlaściciele zacisznego

wialą plandekę i stloczonych

dzy innymi, gdy schodzil hra-

jednak byla pierwszą przepro-

Ola Watowa, deportowana

palacyku rozplynęli się w wo-

z innymi wygnańcami powie-

bia ze swoją żoną, Polewka parę

wadzoną tak demonstracyjnie

z dzieckiem tym samym trans-

jennej historii niemal bez śla-

ziono na dworzec zamarsty-

razy, sam to slyszalem, mówil:

i na tak wielką skalę - akcja ob-

portem, we ,,Wszystko co naj-

du. Ostap Tarnawski, który

nowski. Karolina Lanckoroń-

towarzyszka hrabina. Hrabi-

jęla ponad 300 tysięcy ludzi.

ważniejsze" wspomniala nieco

mieszkal przy ulicy Koperni-

ska obserwowala wtedy z okna

na byla jeszcze bardzo piękną

Nie wiadomo jak hrabiowie

o ich losie na zeslaniu. Niemal

ka, napisal po wojnie książkę

lwowskie ulice. ,,Przy bardzo

kobietą, chociaż już niemlodą,

spędzili ostatnie chwile w pa-

osiemdziesięcioletni wówczas

o lwowskim życiu literackim.

bladym świetle poranka prze-

kiedyś slynna piękność i na-

lacyku po dziś dzień tytulowa-

hrabia, doświadczony myśliwy,

Wiele uwagi poświęcil Związ-

jeżdżaly samochody pelne ludzi"

wet, podobno, kochankowie jej

nym ich imieniem. Od kilku

uczyl dzieci lowienia ptaków,

kowi Pisarzy i jego siedzibie,

­ zanotowala. ,,Żolnierze Armii

ginęli w pojedynkach".

miesięcy patrzyli na grabież

także jej syna Andrzeja. ,,Spo-

dzieląc się też krótką, senty-

Czerwonej i milicjanci pilnowali

Być może z powodu tej le-

bogatego wyposażenia palacu.

rządzal sidla. Pamiętam dobrze

mentalną impresją. ,,Palac Biel-

ich, stojąc na stopniach".

gendarnej urody ukraiński

Niewiele zdolali uchronić w po-

te ptasie uczty. Mój Boże! Naj-

skich zapamiętalem dlatego, że

W ten sposób tysiące lwo-

pisarz Ostap Tarnawski zapa-

mieszczeniach ostatniego pię-

więcej bylo na tym puchu i pió-

krótko przed wojną odbywalo

wian żegnalo swoją ostatnią

miętal tylko wlaścicielkę pa-

tra. Na niewiele zresztą pozwa-

rek, a przecież nie gardziliśmy

się w nim tradycyjne wesele,

wiosnę we Lwowie.

lacu: ,,W budynku na ostatnim

laly przepisy, na jeszcze mniej

resztą".

z zachowaniem ceremonialu

fragment  książki  ,,DUSZE

piętrze żyla jeszcze hrabina, ale

kaprysy nowej administracji,

Juliusz Bielski umarl w listo-

szlacheckiego, a goście zjeżdżali

W CZERWIENI" powstającej

wkrótce ją przeprowadzono do

która kradla do woli po pozorem

padzie 1941, wedlug jednej wer-

na podwórze w staroświeckich

w ramach stypendium Ministra

maleńkiego domku, usytuowa-

kolejnych inwentaryzacji.

sji wyczerpany glodem, wedle

karocach, które pewnie powy-

Kultury i Dziedzictwa Narodo-

nego przy bramie wjazdowej,

Meble, dywany, dziela sztu-

innej ciężko pobity. Pochowano

ciągano gdzieś z muzeów, wraz

wego, która ukaże się w 2024

gdzie kiedyś mieszkal stróż.

ki, bibeloty i cenne precjoza co-

go w mogile wygrzebanej w ste-

z woźnicami ubranymi w takie

roku.

Tam również dlugo nie zagrza-

dzienniegdzieśwywożono.Jużpo

pie, w Usz-Tobe, kilkadziesiąt

same muzealne, zielone mun-

Tekst © Slawomir Gowin

la miejsca, bo okazalo się, że jest

pierwszej rewizji na Kopernika

kilometrów  od  Alma-Aty.

dury z szerokimi czapkami".

Ukraina bez odpadów rtęci

uniknięcia niebezpiecznych sytuacji. Wy-

co dnia i o tym, że te rzeczy mieszczą w so-

dania przygotowywane są do druku

bie pochodne rtęci, malo kto wie. Jeżeli za

wspólnie z Politechniką Lwowską. Taka

przyklad weźmiemy tylko znane nam ter-

Wspólnie z kolegami z dwóch

wspólpraca ma szczególny wymiar, bo-

mometry: w każdym mieści się okolo 2 gr.

uniwersytetów w Polsce

wiem we Lwowie są specjaliści, a w Iwano-

rtęci. Gdy trafi to do środowiska natural-

naukowcy z Iwano-Frankiwska

-Frankiwsku ­ teolodzy, przyszli kaplani,

nego, to skażeniu poddane zostanie okolo

i Lwowa zrealizują jedyny na

nauczyciele. Wydanie przewidziano w ję-

6 tys. m sześc. powietrza. A gdy zepsuty

Ukrainie projekt utylizacji

zykach wszystkich partnerów projektu.

termometr trafi na śmietnik i z czasem po-

rtęci i jej pochodnych.

­ Jest to kampania oświatowa ­ wyja-

chodne rtęci trafią do wód gruntowych ­

śnia Oleg Bilous. ­ Każde pytanie, doty-

to skażenie będzie jeszcze większe.

czące zachowania środowiska jest ważne

Prezentacja projektu już miala miejsce

SABINA RÓŻYCKA

dla teologów i kaplanów. Oprócz tego

w Iwano-Frankiwsku. Do projektu dolą-

­ W stowarzyszeniu, które realizuje

w strukturach Ukraińskiej Cerkwi Grec-

czyly wladze. Zaowocowalo to tym, że

projekt, jest 8 partnerów z 6 państw. Ze

kokatolickiej funkcjonuje biuro ds. ekolo-

w urzędach miejskich Iwano-Frankiwska,

strony Polskiej jest to Politechnika Lódzka

gii, którego czlonkowie zostali wlączeni

Lwowa, Krakowa i Lodzi powstaną dzialy

i krakowska Akademia Górniczo-Hutnicza

do projektu. Więc w szkolach, uczelniach

i jej pochodnych, prowadzącymi do skaże-

i zaprezentowano materialy naukowe na ten

innowacyjnego podejścia do utylizacji rtę-

im. S. Staszica, a ze strony ukraińskiej ­

i świątyniach, wśród mlodzieży, przez

ci i jej pochodnych. Na razie miasta zadba-

nia środowiska. Te odpady są pochodzenia

temat. Uzgodniliśmy również wspólne kon-

Iwano-frankiwska akademia Jana Chry-

naturalnego. Konwencję nazwano na cześć

media i w organizacjach spolecznych bę-

ly o informację o należytym obchodzeniu

takty i spotkania on-line, na których oma-

zostoma i Politechnika Lwowska. Wśród

dziemy donosić informację o obchodzeniu

japońskiego miasta Minamata, gdzie pod

wiano wcielanie projektu w życie.

się z rtęcią i jej pochodnymi. W Iwano-

partnerów projektu są również Uniwersy-

się z rtęcią. Mowa tu nie tylko o termo-

koniec lat 1950. prawie dwa tysiące miesz-

Jak twierdzi prorektor przykarpackiej

-frankiwskim wydziale ds. sytuacji nad-

tet Evora (Portugalia), Centrum Innowacji

metrach rtęciowych, ale o tonometrach,

kańców otrulo się oparami rtęci z wód prze-

uczelni, naukowcy jego uczelni odpowia-

zwyczajnych przyjmowane są elementy

(Grecja), Uniwersytet Camerino (Wlochy),

akumulatorach, bateriach, ekranach moni-

mieszczące rtęć i przechowywane w bez-

myslowych. Wielu z nich, niestety, zmarlo.

dają za powstanie materialów metodycz-

Centrum wirtualnych technologii (Holan-

Sensem Konwencji, którą ratyfikowalo

torów, a nawet... o świecącym się obuwiu

piecznych i zabezpieczonych miejscach.

no-informacyjnych na temat obchodzenia

dia) ­ opowiada Oleg Bilous, wykonawczy

sportowym i różnego rodzaju biżuterii.

ponad 120 państw, jest ograniczenie wyko-

się z rtęcią i jej pochodnymi. Planuje się

Dwa razy do roku są centralizowanie wy-

menadżer projektu, prorektor ds. naucza-

Z tych rzeczy miliony Ukraińców korzysta

rzystania rtęci w celu ochrony zdrowia ludzi

wydanie ilustrowanych instrukcji w celu

wożone do dalszej utylizacji.

nia iwano-frankiwskiej akademii.

i zapobieganie wypadkom śmiertelnym.

Projekt trwa trzy lata. Jego zadaniem

Koordynatorem projektu występuje

bylo zmniejszenie zanieczyszczenia śro-

Politechnika Lódzka. Kierownikiem pro-

dowiska odpadami rtęci. W tym celu part-

gramu jest profesor tej uczelni Wolodymyr

nerzy planują przeprowadzenie kampanii

Mocorow. Ma on kontakty osobiste z kie-

informacyjno-oświatowej, mającej na celu

rownikiem katedry teologii Akademii im.

zmianę zachowania spoleczeństw z ma-

Jana Chryzostoma, Romanem Zawijskim.

terialami, mieszczącymi rtęć. Szczególna

­ Wspólnie z Romanem Zawijskim i Nata-

rola w tej dobrej sprawie przeznaczona jest

lią Marczuk, menadżerem projektu, bralem

Ukrainie, która dolączyla do międzynaro-

udzial w spotkaniu organizacyjnym partne-

dowej ,,Konwencji z Minamaty w sprawie

rów w Lodzi ­ kontynuuje Oleg Bilous. ­ Bylo

rtęci". Jak twierdzi Bilous, ta Konwencja jest

to nasze pierwsze spotkanie, na którym

międzynarodową umową, skierowaną na

określono kolejne etapy projektu, odpowie-

ochronę środowiska przed odpadami rtęci

dzialność partnerów za poszczególne dzialy

Zapraszamy Państwa do nabycia ,,Nowego Kuriera Galicyjskiego" oraz pisma dla dzieci ,,Kto ty jesteś"

Szanowni Państwo,Drodzy Czytelnicy

alarmów, wylączaniu prądu udaje nam się nadal wy-

czytelników w każdym zakątku Ukrainy, Polski i w każ-

dawać gazetę w wersji papierowej.

dym innym państwie. Można zamówić również prenu-

,,Nowego Kuriera Galicyjskiego", jesteśmy już

Naszymi odbiorcami są polskie organizacje, szkoly,

meratę roczną naszego dwutygodnika oraz pisma dla

ponad 15 lat razem. Zaczynaliśmy od wydawania

a także czytelnicy różnych narodowości. ,,Nowy Kurier

dzieci ,,Kto ty jesteś".

naszej gazety w wersji tradycyjnej, papierowej.

Galicyjski" dociera również do bibliotek w kraju i za

Wszelkie zamówienia proszę skladać pocztą elektronicz-

Dziś dzięki wspólczesnym technologiom ukazujemy

granicą.

ną: nowykuriergalicyjski@gmail.com, tel. redakcji: +380

się w wersji PDF. Nasze artykuly można czytać na por-

Zachęcamy Państwa do nabycia ,,Nowego Kuriera Gali-

980712564 Jesteśmy otwarci na wszelką wspólpracę.

talu oraz innych mediach spolecznościowych. Mimo

cyjskiego"! Chcemy docierać do jak największego grona

Redakcja

trudności związanych z wojenną rzeczywistością,