8

nr 9 (421) |16­29.05.2023

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Wolontariusze z Wroclawia ratują nekropolię

w Starym Siole

Na przelomie kwietnia-

maja wolontariusze

z województwa

dolnośląskiego pomimo

zagrożeń wojennych

na Ukrainie zajmowali

się w ciągu tygodnia

renowacją nagrobków

na dawnym cmentarzu

polskim w Starym Siole

polożonym w 22 km od

WASYL KUZYK

NATALIA KOWCZ

Lwowa. Przed II wojną

światową wieś liczyla 2268

mieszkańców, z których

ok. 75% bylo Polakami.

Teraz mieszkają tam

Ukraińcy.

ZBIGNIEW SAGANOWSKI

dolnośląskim ­ powiedziala Na-

przy którym byl ulamany krzyż.

TEKST I ZDJĘCIA

talia Kowcz. ­ Moja wspólpraca

Wiemy więc, że kolejnym razem

KONSTANTY CZAWAGA

z Towarzystwem Milośników

trzeba zająć się tym pomnikiem,

­ Zainteresowaliśmy się

Kultury Kresowej zaczęla się już

aby przywrócić o nim pamięć.

cmentarzami kresowymi ze

w 2017 roku, kiedy to razem ze

W wyniku tych dzialań kil-

względu na korzenie ­ wy-

Zbigniewem spotkaliśmy się na

kanaście kolejnych pomników

jaśnil Zbigniew Saganowski,

spotkaniu kresowym w Świąt-

odzyskalo czytelne napisy in-

wiceprezes Towarzystwa Mi-

nikach, a ja prowadzilam wte-

skrypcyjne i zostalo zakonser-

lośników Kultury Kresowej we

dy drużynę harcerską. No i tak

wowanych chemicznie.

Wroclawiu. ­ Mojej żony mama

nawiązala się wspólpraca. A do-

W dniu dzisiejszym przy-

pochodzi z rejonu Kolomyi, mój

że możemy tutaj wydzielić ten

obwodach, o które walczą ukra-

datkowo moi dziadkowie rów-

jechal do nas dźwig, sprowa-

tata z Zimnej Wody kolo Lwo-

kawalek placu, na którym nie

ińscy żolnierze, a ruscy próbują

nież urodzili się tutaj na Kre-

dzony przez wspólpracującego

wa. Zaczęliśmy w 2008­2009

bylo pochówków i wydobyć te

je odebrać, przejąć. Żal nam też

sach, więc jakaś więź też mnie

z nami starostę dawidow-

roku interesować się, kiedy

elementy z chwastów, z chasz-

przerwać tę pracę, bo musi być

tutaj ciągnie. Zajmuję się tutaj

skiego, pana Wasyla Kuzyka.

już tutaj można bylo swobod-

czy, z ziemi, bo one przez wie-

systematyczna, co roku. Bo jeżeli

czyszczeniem pomników, ma-

Dzięki temu zdolaliśmy wy-

nie odwiedzać cmentarze. Przy

le lat tu się pozapadaly, zarosly.

nie przyjedziemy któregoś roku,

lowaniem liter, napisów na na-

dobyć z zarośli i ziemi wie-

Telewizji Wroclawskiej byly

I pomalutku wydobywać, usta-

to po prostu zarośnie czy zacznie

grobkach, malowaniem tablic.

le elementów pomnikowych,

organizowane takie wyjazdy.

wiać tu. Jest już wyjęta duża

się cofać efekt, który uzyskali-

Jakieś obawy byly przed wyjaz-

które ulożone zostaly w pobli-

Zalapaliśmy się na jeden z ta-

część z nich, na których jest ja-

śmy. Więc trzeba to pielęgnować,

dem na Ukrainę. Dla rodziców to

żu lapidarium i będzie moż-

kich wyjazdów i tak nas zara-

kaś informacja o pochówkach,

ale postępować też dalej, z kolej-

duży stres. Ale tutaj na zacho-

na zająć się ich czyszczeniem

zilo, że postanowiliśmy dzialać,

o osobach. Chcemy to jeszcze

nymi mogilami, które odzysku-

dzie jest jeszcze jakoś w miarę

i ustawianiem. W trakcie pra-

rozszerzyć to dzialanie i przy-

zamknąć ogrodzeniem, jakąś

jemy dla pamięci. Tutaj mamy

bezpiecznie. Myślę, że można

cy przy transporcie tych ele-

jąć taką metodę, że opiekujemy

tablicę pamiątkową w języku

bardzo sympatyczną, dobrą,

jeszcze spokojnie popracować.

mentów pan starosta pomagal

się jednym cmentarzem przez

polskim i ukraińskim postawić,

cieplą opiekę u sióstr francisz-

Z dzienniczka Zbigniewa

nam bardzo aktywnie w pod-

wiele lat. To znaczy ­ sukcesów

żeby to mialo jakiś wygląd.

kanek Rodziny Maryi w Bóbr-

Saganowskiego:

wieszaniu poszczególnych ele-

nie robimy. Robimy porządki,

Zapytalem, czy byly jakieś

ce. Niedaleko to jest, kilkanaście

,,Podczas prac przy stalowym

mentów na hak dźwigu i ich

remonty, żeby byl efekt. Bo jak

obawy przed wyjazdem z Wro-

kilometrów dojeżdżamy, a czuje-

krzyżu pani Romańczyk uzna-

przemieszczaniu".

się przyjedzie na tydzień-dwa,

clawia ze względu na wojnę

my się tam wspaniale. Pierwot-

liśmy, że warto zdemontować

Wasyl Kuzyk, starosta sta-

wykosi chwasty, coś tam po-

w naszym kraju.

nie byliśmy u księży salezjanów.

miedzianą plytkę inskrypcyj-

rosielskiej gminy w wywiadzie

czyści, pomaluje, no to za mie-

­ Każdy mówi, że to jest nie-

Tym razem przyjechalo malutko,

ną, aby zregenerować ją w Pol-

dla Kuriera zaznaczyl:

siąc znowu zarośnie. Dzialam

bezpiecznie, przecież to są te-

pięć osób ze względu na ten stan

sce i ponownie zamontować na

­ Mogę powiedzieć w imie-

z Towarzystwem Milośników

reny Zachodniej Ukrainy ­ po-

wojny i obawy, strach. Więcej się

mogile.

niu samorządu i naszej spo-

Kultury Kresowej. W moim

wiedzial Zbigniew Saganowski.

deklarowalo, ale warunkowali to

Ryszard odczyścil z rdzy ca-

leczności, że popieramy dziala-

zakresie jest Kolomyja, wiel-

­ Oczywiście nie ma tu pew-

tym, że jeżeli wojna się zakoń-

lość metalowej konstrukcji i zo-

nia polskich wolontariuszy na

ki cmentarz ponad 200-letni

ności, że nigdy jakaś rakieta nie

czy. Natomiast nie zakończyla

stala ona pomalowana czarną

tym starym polskim cmenta-

i Zimna Woda, z racji pocho-

spadnie, bo byly rok temu. Ale

się i jest tak jak jest. Ale najbar-

farbą konserwującą. Tablicz-

rzu. Nasi polscy sąsiedzi co roku

dzenia stąd mojego ojca. A Stare

rok temu, jak wybuchla woj-

dziej wytrwali, najbardziej za-

kę odnowimy we Wroclawiu

przyjeżdżają i odnawiają groby

Siolo ­ to ze względu na sąsiada,

na, my z kolegą, który jest tu-

angażowani przyjechali i dzia-

i przywieziemy tutaj, aby za-

swoich przodków. To jest na-

który w pierwszych latach wy-

taj ze mną, jeździl wielokrotnie,

lamy tutaj.

mocować przy krzyżu.

sza wspólna historia i nie moż-

jazdów nieodplatnie wspoma-

jeszcze z pomocą na Ukrainę,

Wśród polskich wolontariu-

Zakonserwowany już im-

na jej przepisać ani wymazać.

gal nas ze zniczami, które tutaj

więc oswoiliśmy się troszeczkę

szy pracujących na cmentarzu

pregnatem pomnik ,,Franki

Musimy znaleźć jakieś porozu-

mogliśmy przywieźć i zapalić.

z alarmami, z brakami prądu (te-

w Starym Siole byla też mloda

Pawloskiej".

mienie. Nie może być inaczej.

A mial prośbę, żeby odszukać

raz już jest lagodniej). Poza tym

kobieta.

Ryszard  odnalazl  jeszcze

Uważamy, że wykonują świet-

mogilę jego dziadka Francisz-

te intensywne dzialania odby-

­ Przyjechalam z Sobótki kolo

w zaroślach pomnik na mogile

ną, dobrą robotę, dając przyklad

ka Doleczka, gdzieś tutaj w Sta-

wają się na wschodzie, w tych

Wroclawia w województwie

trójki dzieci państwa Olejników,

naszym mlodszym pokoleniom.

rym Siole, bo tak podal. I udalo

Nasi ludzie jeżdżą też do Polski,

się nam odnaleźć tę mogilę. Od

aby porządkować cmentarze

wielu lat przyjeżdżamy corocz-

w miejscach, z których zostali tu

nie, żeby po troszku posuwać

przesiedleni w 1944 roku. Prze-

się w kolejne rejony tych cmen-

siedlono tu bardzo dużo Ukra-

tarzy i przywracać im jakiś

ińców, glównie z powiatu luba-

godny wygląd. Tu, akurat w po-

czowskiego, w szczególności ze

bliżu gdzie stoimy, jest przez nas

Starych Oleszyc, Baszni Górnej

tworzone lapidarium. Okolo

i Baszni Dolnej, Dachniowa. Kil-

2013­14 roku, szukając tutaj

ka lat temu odsloniliśmy tablicę

grobu pana Doleczka, znaleź-

pamiątkową honorującą tych

liśmy przy plocie wielką stertę

wewnętrznych przesiedleńców.

elementów pomnikowych, na

Nasze kraje powinny żyć w po-

których widnialy polskie na-

koju i zgodzie.

zwiska. Postanowiliśmy urato-

Wolontariusze z Towarzystwa

wać je dla pamięci. Rozmawia-

Milośników Kultury Kresowej

lem wtedy z wladzami Starego

we Wroclawiu uczestniczyli też

Siola, z wiejską radą. Uzyska-

w obchodach Konstytucji 3 Maja

liśmy akceptację, pomoc zgodę,

we Lwowie.