13

nr 9 (421) |16­29.05.2023

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Polski... Wreszcie znalazlem jeden obrazek

oglądaliśmy telewizję, przeżywaliśmy

z cierpieniem Jezusa. Każdy mógl to ode-

patrzylo, czytalo i myślalo, to musialo

roku. Pierwsze spotkanie bylo przewi-

z papieżem, blogoslawiącym wschodnie

wszystko co się dzialo w Rzymie i modlili-

brać jako znak dla siebie. Cierpienie Chry-

w nim coś zakielkować.

dziane dla katolików rzymskich. Szliśmy

śmy się ­ ciężki to byl dla nas dzień.

stusa na krzyżu nie bylo daremne ­ bylo

Boleslaw

tereny Polski ­ i tak zostal przedstawiony

wszyscy piechotą na stadion, wystaliśmy

na medalu.

W tym dniu ­ jestem o tym przekona-

odkupieniem czlowieka. I papież też ofia-

Mszę św. i później też wróciliśmy do domu

Polska padnie na kolana

ny ­ doznalem prawdziwego cudu. Oglą-

Pamiętam też wizytę papieża we Lwo-

rowywal swoje cierpienie i śmierć dla zba-

piechotą. I nikogo nogi nie bolaly, nikogo

wie w 2001 roku. Lwów i ulica Stryjska nie

dalem telewizję i nie bylo jeszcze infor-

Jak dowiedzieliśmy się, że Polak zostal

wienia świata. On naprawdę to tak przeży-

glowa nie bolala, wszystko bylo jak należy.

widzialy takiej rzeki ludzi. Ludzie tlumnie

macji, że papież umarl, a byla już późna

papieżem? Przyszla do nas do domu pani

wal w swoim życiu i nam to ukazywal.

I rzecz najważniejsza, pamiętam piękne nie-

szli w stronę lotniska, a gdy wracali, to bylo

godzina. Reżyser przedstawienia, który

prof. Chmielowska i powiedziala: ,,Wiecie już,

Jan Pawel II mnie też wyciągnąl ze

bo, i w pewnym momencie na niebie pojawil

może narodu.

przyjechal z Francji, pan Różycki, powie-

Lwowa. Mialem 33 lata i nigdy w Polsce

że mamy papieża, Polaka?". Wstaliśmy wszy-

się bocian. Jaki to byl znak? Przypominam

Chcialbym jeszcze coś dodać o tym

dzial do mnie: ,, Niech pan nie idzie nocą.

scy z wrażenia, nikt tego się nie spodziewal.

nie bylem.. Nie mialem jak tam trafić. So-

sobie, że aż mi ciarki wtedy przeszly po

bocianie, o którym wspomniala pani Ma-

Tramwaju nie ma, marszrutki nie ma. Niech

Dostaliśmy jakichś skrzydel, że wlaśnie

wiecki Sojuz, wymagano zaproszenia od

skórze. Myślę, że to byl znak od Pana Boga

ria. Bocian przylecial od ul. Gródeckiej, ul.

pan zostanie, tu są pokoje gościnne". Więc

z naszego narodu, że Polak, zostal wybrany.

rodziny z Polski..., a cala moja rodzina

dla Lwowa i dla nas. Żebyśmy byli bliżej

Stryjskiej, zakolowal nad oltarzem i odle-

zostalem. Rano uczestniczylem jeszcze

To bylo moje pierwsze wrażenie, które zapa-

tutaj mieszka. Gdy się dowiedzialem, że

Kościola.

cial w tym kierunku, z którego przylecial.

we Mszy, potem poszedlem do pracy,

Jan Pawel II w 1991 roku przyjedzie do

miętalam na zawsze.

Maria

Gdy Msza się miala zakończyć, bocian

a następnie udalem się do domu. Okazalo

W tamtym czasie pracowalam w woje-

Częstochowy na spotkanie z mlodzieżą,

Wyplyń na glębię

znowu przylecial i znowu krążyl nad olta-

się, że najbliższy na piętrze sąsiad sprze-

wódzkiej radzie we Lwowie jako kierownik

powiedzialem sobie, że ja też muszę tam

rzem i znowu odlecial skąd przylecial. To

dal mieszkanie. Otrzymawszy pieniądze

jednej z komórek wydzialu budownictwa.

16 października 1978 roku jako mini-

być. Wsiadlem na rower, wziąlem ze sobą

wlaśnie jest ciekawe, że byl na początku

urządzil taką ucztę, że o trzeciej godzinie

I kiedy Ojca Świętego wybrano, ja jako mlo-

strant przyszedlem do kościola na wie-

dwa bochenki czarnego chleba, jablka...

Mszy św. i przy końcu Mszy św.

w nocy wybuchl pożar i to mieszkanie się

dy czlowiek, który patrzyl na wszystko

czorne nabożeństwo i uslyszalem: ,,Zo-

Czarny chleb nie czerstwieje tak szybko.

Ze slów papieża najwięcej utkwilo mi

spalilo. Gdy spojrzalem na to pogorzelisko,

Zabralem też jedną karimatę na bagażnik

przez różowe okulary, przyszlam do pracy

bacz, Polska ma teraz swojego papieża".

w pamięci: ,,Niech zstąpi Duch Twój i od-

zobaczylem że drewniane drzwi do mego

i pojechalem. Każdego dnia jakieś cuda

i powiedzialam: ,,Jeśli papież przyjedzie do

Mówiono o tym od dawna. Juliusz Slo-

pokoju są spalone.

nowi oblicze ziemi, tej ziemi", szczególnie

Polski, Polska padnie na kolana". W pokoju

wacki pisal:

się dzialy. Zabierali mnie z drogi ludzie,

zaś: ,,tej ziemi". A ponadto: ,,Musicie od sie-

To byl po prostu cud. Gdybym nie zo-

bylo wówczas pięć osób. No i po dwóch,

,,Pośród niesnasków Pan Bóg uderza

których nie znalem itd.: ,,O, proszę do

bie wymagać, nawet gdyby inni od was nie

stal u św. Antoniego na noc, bylbym już

może trzech tygodniach, przy jakiejś kawie

W ogromny dzwon:

nas, proszę do nas" i tu, i tam. I tak się

wymagali", jak również: ,,Kościele lwowski

nieboszczykiem, bo zatrulbym się dymem.

jechalo. I bylem w Częstochowie i widzia-

pytają mnie: ,,Maria, jak to Polska padnie na

Dla Slowiańskiego oto papieża

wyplyń na glębię". I nasz Kościól wyply-

Moi sąsiedzi, widząc mnie wracającego

lem papieża. I trochę świata zobaczylem.

kolana?". Od razu pomyślalam, że ktoś do-

Otwary tron".

z pracy, wybiegli na ulicę i cieszyli się, że

niósl na mnie. Później byly konsekwencje,

wa na glębię..., on plynie dalej, plynie na

W 2016 roku znów bylo spotkanie z pa-

Wiedziano o tym w naszych kolach

Wschód. Niesie tę wiarę na Wschód.

przeżylem, bo myśleli, że się udusilem.

ale to minęlo, kartka w tej książce zostala

i czasem rozmawiano na ten temat. Nikt

pieżem ­ w Krakowie. I znów pojechalem.

Stanislaw

Tak, to byl cud.

przewrócona, książka zostala zamknięta

się tego wprost nie spodziewal, ale zawsze

Pytali mnie: ,,A ty co, mlodzież?". Tluma-

Roman

czylem: ,,Mam jubileusz". ,,Jaki jubileusz?".

i odlożona na najwyższą pólkę.

jakoś wierzyliśmy, że w końcu będzie jakaś

Jak widać z przytoczonych wypowie-

,,25 lat temu bylem w Częstochowie, teraz

Najważniejsze dla mnie slowa, które

zmiana na lepsze.

Czas ucieka, wieczność czeka

dzi, wspomnienia o św. Janie Pawle II są

papież wypowiadal, to: ,,Nie bójcie się, nie

muszę do Krakowa jechać". W Częstocho-

W 1991 roku papież mial przyjechać do

wciąż żywe w naszej pamięci. Przypatru-

lękajcie się". To bylo ze szczerego serca,

Polski. Cale życie pracowalem w zlotnic-

Umieranie Ojca Świętego bylo dla nas

wie bylo 1 mln osób, a Krakowie bylo już

jąc się im glębiej, możemy odnieść wraże-

to Pan Bóg, to Duch Święty przez niego

twie, w zakladzie jubilerskim i przyszlo za-

przykladem, jak czlowiek powinien odcho-

2,5 mln. I widzialem tę mlodzież, tych lu-

nie, że zbliżamy się do pewnej tajemnicy.

dzić z tego świata. Mimo bólu, mimo cierpie-

dzi, tę życzliwość...

przemawial. I ludzie przestali się bać, za-

mówienie z Polski, żeby na tę okazję wybić

Tę tajemnicę mogą odslonić nam slowa

Zastanawialem się, skąd tacy ludzie

częli garnąć się do Chrystusa. I zacząl się

medal i znaczki. Medale srebrne, a znaczki

nia, do końca trwal na swoim posterunku.

z Ewangelii wedlug św. Jana: ,,Gdyby On

aluminiowe, pokryte lakierem. Zwrócili się

jak Jan Pawel II się biorą? I znalazlem od-

Tam, gdzie go Pan Bóg postawil, do czego

chwiać caly obóz socjalistyczny, w Polsce

nie pochodzil od Boga, nie móglby niczego

do mnie grawerzy, medalierzy, mówiąc, że

wybral go Duch Święty.

powiedź, kiedy bylem w 2006 roku w Wa-

powstala ,,Solidarność" i u nas tutaj rodzi-

dokonać" (J 9,33).

móglbym im pomóc, no bo w kościele do

Zapamiętalem ten jego ostatni Wiel-

dowicach i zwiedzalem mieszkanie Wojty-

ly się patriotyczne ruchy, każdy walczyl

Zatem poznawajmy życie i nauczanie

Mszy św. slużę. Nie wiedzieli jak przed-

ki Piątek, drogę krzyżową w Koloseum,

lów. Wtedy zauważylem, że okna pokoju

o swoją godność, o godność czlowieka.

św. Jana Pawla II, niewątpliwie będzie to

stawić papieża. I ja też się nad tym zasta-

wychodzą na boczną ścianę kościola. A na

w której Jan Pawel II już nie mógl iść,

Papież mówil też: ,,Otwórzcie, otwórzcie

z pożytkiem dla każdego z nas. Prośmy

nawialem. Bo są różne przedstawienia na

tej ścianie jest zegar sloneczny i tam du-

ale mógl w niej uczestniczyć dzięki tele-

na oścież drzwi Chrystusowi!"

go także o orędownictwo w różnych spra-

medalach, na fotografiach, ale papież tym

żymi literami napis: ,,Czas ucieka, wiecz-

wizji. Siedzial w fotelu obejmując krzyż.

Wspominam także czas, gdy Ojciec

wach, a on będzie się wstawial za nami.

razem przyjeżdża na wschodnią część

I widzieliśmy, jak lączyl swe cierpienie

ność czeka". I myślę, że jak dziecko na to

Święty przebywal u nas we Lwowie w 2001

Prezentacja filmu o Janie Andruszewskim i jego ksiązki

27 kwietnia na Ukraińskim

­ Po pierwsze, jestem zaszczycony, po

Katolickim Uniwersytecie we

drugie wzruszony, bo to są jakby wielkie

Lwowie odbyla się ukraińska

powroty. W 1905 Stryj roku wydal tutaj

premiera filmu ,,Gente

książkę. I my jesteśmy tutaj z powrotem.

Ruthenus, natione Polonus.

Twórczość Jana Andruszewskiego zostala

Rzecz o Janie Andruszewskim

nie tylko odczytana, ale też zrozumiana.

ze Smolina" polączona

Nie jest odczytywana w kontekście histo-

z prezentacją dwujęzycznego

rycznym, lecz w kontekście jemu wspólcze-

polsko-ukraińskiego zbioru

snym. Że nie mamy tylko obciążeń tej naszej

prozy Jana Andruszewskiego

historii tragicznej, ale te piękne wspomnie-

,,Z ziemi lez i piękna"

nia i świat może trochę wyidealizowany.

w opracowaniu krytycznym

Trzeba to czytać sercem, nie musimy tego

pracowników naukowych

wszystkiego brać rozumem i miarką jaką-

z Uniwersytetu Rzeszowskiego

kolwiek. Dlatego i zaszczyt i przyjemność

i UKU. Z języka polskiego

być tutaj. Film. Nie wiem jaka jest recepcja

na ukraiński utwory

wśród ukraińskiej publiczności, bo jeszcze

przelożyl Andrij Pawlyszyn,

nie mialem możliwości porozmawiać. Książ-

historyk i tlumacz, czlonek

ka wszystkim się podoba, ale nie oceniajmy

Ukraińskiego PEN Clubu.

jej po okladce. Niech wszyscy spojrzą,

Uniwersytetu we Lwowie, którzy wspól-

Lecz czas i miejsce ich narodzin, środowi-

Wcześniej, na początku lutego

nie z kolegami z Uniwersytetu Rzeszow-

niech poczytają i wtedy będziemy mogli

sko twórcy i zmienne upodobania chwili

Odrodzeniem jego twórczości zajęli się

we lwowskim Teatrze im. Lesia

porozmawiać. Dzisiaj na gorąco jest bardzo

skiego dokonali opracowania krytycznego

jego potomkowie.

przeszly mimo nich, przeszly huczącą falą

Kurbasa zaprezentowano

milo. Mam nadzieję, że to początek czegoś

Prof. Zenon Ożóg z Uniwersytetu Rze-

i zginęly gdzieś hen w mrocznej dali. (...)

twórczości Jana Andruszewskiego.

audiobook utworów Jana

większego. Mam nadzieję, że Uniwersytet

Pieśniarz, co niósl śpiew z ,,Ziemi lez i pięk-

,,Gente Ruthenus, natione Polonus" ­

szowskiego w swoim artykule w tej książce

Andruszewskiego pod tytulem

Rzeszowski z Ukraińskim Uniwersytetem

na" w momencie szukania nowych dróg, ten

z pochodzenia Rusin, czyli Ukrainiec, a z na-

przytoczyl fragment z sylwetki literackiej

,,Z ziemi lez i piękna".

Katolickim we Lwowie otworzy jakąś szer-

pieśniarz, który nie nastroil swej lutni ani

rodowości Polak. Tak za jego czasów mówili

Stanislawa Lama, historyka literatury,

szą wspólpracę, szerszy front, jeśli chodzi

o sobie spolonizowani Rusini. Byla to też

krytyka i wydawcy, który sumując w 1911

na zgrzytliwy ton skargi i narzekań, ani na

o badanie literatury i polskiej i ukraińskiej.

roku aktualne dokonania pisarskie Jana

lekki i swawolny ton milosnych kanzon, ani

podstawa do zgody w narodzie. Celem nad-

TEKST I ZDJĘCIA

Mniej będzie matolków kulturowych, a bę-

wreszcie nie zamienil muzycznego narzę-

rzędnym projektu jest przywolanie i rewi-

Andruszewskiego, na lamach ,,Literatury

KONSTANTY CZAWAGA

dzie więcej ciekawych rzeczy, więcej pere-

talizacja ­ na przykladzie twórczości Jana

i Sztuki" ­ niedzielnego dodatku do ,,Dzien-

dzia na ostry skalpel i nie przeprowadzal

lek. Czekajmy, co będzie po tej premierze.

wiwisekcji dusz swych bohaterów ­ ten

Andruszewskiego - z pochodzenia Rusina,

Wszystkie te przedsięwzięcia pro-

nika Poznańskiego", pisal: ,,Rówieśny twór-

Ktoś mi już powiedzial, że film jest kontro-

z narodowości Polaka ­ wspólnych korzeni

jektu ,,Gente Ruthenus, natione Polonus.

com ,,Mlodej Polski", na tym samym co inni

zaiste niezwyklym w tych czasach musial

wersyjny, bo jest proukraiński. Z drugiej

Dziedzictwo Jana Andruszewskiego ze

wzrósl gruncie, tym samym prądom podle-

być zjawiskiem".

kulturowych Polaków i Ukraińców. W obli-

strony uslyszalem, że jest propolski. Uwa-

Zdaniem prof. Zenona Ożoga niewąt-

czu inwazji putinowskiej Rosji na Ukrainę,

Smolina" zostaly zrealizowane w ramach

gly ­ a jakże inny od nich wszystkich, jak

żam, że to bardzo dobrze. Skoro pojawiają

wobec heroicznej postawy broniących swej

Programu Wspólpracy Transgranicznej

calkiem różny, odmienny. Ta sama ,,chwila

pliwie proza Jana Andruszewskiego, której

się takie opinie, to jest o czym dyskutować.

fragment poznajemy dzięki reedycji opo-

wolności Ukraińców oraz wobec niosących

Polska ­ Bialoruś ­ Ukraina 2014­2020.

osobliwa", która matką byla dzielom, prze-

Oczywiście te skrajne opinie dadzą nam ja-

im pomoc Polaków, przeslanie Projektu jest

Jan Andruszewski (1866­1930) to po-

siąklym na wskroś pesymizmem i zwątpie-

wiadań ,,Z ziemi lez i piękna", zasluguje

kąś średnią.

szczególnie aktualne ­ podkreślili uczestni-

tomek dawnego szlacheckiego rodu, zie-

niem w sily wlasne, ta sama epoka (jeśli

na przypomnienie nie tylko ze względów

Również uczestnicy projektu zapewni-

sentymentalnych, ale przede wszystkim

czy projektu.

mianin, lekarz i literat. Urodzil się we Lwo-

wolno tak nazwać czas istnienia ,,Mlodej

li, że dwujęzyczną polsko-ukraińską książ-

Obecny na tej prezentacji Cezary An-

wie, mieszkal w Smolinie kolo Niemirowa,

Polski"), która wydala badaczy przejawów

jako nieslusznie zapomniany fragment li-

kę utworów Jana Andruszewskiego ,,Z zie-

druszewski, czlonek Rady Fundatorów

gdzie teraz przebiega granica polsko-ukra-

i drgnień ,,nagiej duszy", ten sam czas zma-

teratury polskiej.

mi lez i piękna" będą rozpowszechniać na

W prezentacji książki uczestniczyli

Fundacji Smolin Andruszewski powiedzial

ińska. Pisal znakomite nowele i opowia-

gań się obcych prądów na naszym gruncie

Ukrainie i w Polsce.

dziennikarzowi Kuriera:

dania. Dziś niemal zupelnie zapomniany.

­ wydal także dziela Andruszewskiego.

naukowcy z Ukraińskiego Katolickiego