14

nr 9 (421) |16­29.05.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Pracownia Historyczna Stowarzyszenia Elektryków Polskich

Stanislaw Kozlowski (1888­1939) ­ ostatni polski dyrektor

Miejskich Zakladów Elektrycznych we Lwowie

Wśród licznych polskich ofiar

sieć kablową i elektryfikowal

II wojny światowej znalazlo

dalej polożone dzielnice Lwo-

się też wielu elektryków,

wa i przylegle powiaty, a także

mających decydujący

kolejne stacje pomp dla miej-

wplyw na ksztaltowanie

skich wodociągów.Z jego ini-

się nowoczesnej cywilizacji

cjatywy powstal nowoczesny

technicznej w przedwojennej

gmach administracyjny MZE

Polsce. Taką osobą byl także

(przy ulicy Pelczyńskiej, obec-

Stanislaw Kozlowski, ostatni

nie Witowskiego, mieści się

polski dyrektor Miejskich

tam teraz siedziba Lwowskie-

Zakladów Elektrycznych we

go Obwodowego Zarządu Sluż-

Lwowie, postać niezwykle

by Bezpieczeństwa Ukrainy).

zaslużona w rozwoju

Budynek ten zostaluroczyście

elektryfikacji Lwowa i jego

otwarty w tracie Ogólnokrajo-

okolic. Zamordowany przez

wego Zjazdu Elektrowni Pol-

sowietów tuż po zajęciu

skich w 1937 r.

przez nich Lwowa, zostal

STANISLAW KOZLOWSKI W 1937 R.

Dzialalność dydaktyczna

pochowany w nieoznaczonym

(ŹRÓDLO: O PROGRAM

grobie na terenie Cmentarza

Inżynier  Kozlowski  byl

PLAN SIECI 30 KV ZEOL WEDLUG STANU NA DZIEŃ 1 STYCZNIA

ELEKTRYFIKACJI: SPRAWOZDANIE

Lyczakowskiego i zapomniany.

przede wszystkim praktykiem,

1937 R. (ŹRÓDLO: ,,PRZEGLĄD ELEKTROTECHNICZNY" 1937, NR 5)

Z OBRAD OGÓLNOKRAJOWEGO

rozumial zatem wielką wagę

ZJAZDU ELEKTROWNI WE

dobrego przygotowania nowych

JERZY HICKIEWICZ

LWOWIE DN. 7-9 MARCA 1937 R.,

kadr pracowniczych również

PIOTR RATAJ

WARSZAWA 1937)

i praktycznego, niezbędną dla

Pochodzenie, edukacja

któremu podlegaly wszystkie

prawidlowego dzialania zakla-

i praca na kolejach

elektrownie kolejowe w Okręgu.

dów przemyslowych i energe-

państwowych

tycznych. Niedlugo po ukoń-

W Miejskich Zakladach

Stanislaw Franciszek Ko-

czeniu studiów i rozpoczęciu

Elektrycznych we Lwowie

zlowski urodzil się 28 lutego

pracy na kolejach państwowych

1888 r. we Lwowie, byl synem

We wrześniu 1922 r. Kozlow-

rozpocząl dzialalność dydak-

krawca Antoniego, oraz Julii

ski zrezygnowal z pracy w ko-

tyczną. W 1910 r. zostal na-

z domu Merkel. Po ukończeniu

lejach państwowych, obejmując

uczycielem szkoly wieczorowej

gimnazjum w 1905 r., rozpocząl

stanowisko inżyniera w Od-

zawodowo-doksztalcającej pra-

studia na Wydziale Budowy

dziale Sieci Miejskich Zakladów

cowników. W 1927 r., przejąl po

Maszyn C.K. Szkoly Politech-

Elektrycznych (MZE) Lwowa.

Marianie Dziewońskim, który

nicznej we Lwowie (od 1921 r.

W lipcu 1923 r. zostal kierowni-

rok wcześniej zostal dyrekto-

Politechnika Lwowska), któ-

kiem technicznym elektrowni

rem MZE, prowadzenie wykla-

re ukończyl w 1909 r. z odzna-

MZE zlokalizowanej na Persen-

dów i ćwiczeń z obslugi kotlów

czeniem (a więc w najkrótszym

kówce, a niedlugo później także

i maszyn parowych na Wydzia-

NOWY GMACH ADMINISTRACYJNY MZE, WYBUDOWANY

możliwym czasie czterech lat, co

zastępcą dyrektora calego MZE,

le Mechanicznym Politechni-

Z INICJATYWY KOZLOWSKIEGO, ZAPROJEKTOWANY PRZEZ

bylo wówczas rzadkie i świad-

inż. Mariana Dziewońskiego

ki Lwowskiej. Od roku akade-

ARCHITEKTÓW TADEUSZA WRÓBLA I LEOPOLDA KARASIŃSKIEGO

czylo o jego wielkiej determina-

(1874-1955).Kozlowski praco-

mickiego 1928/29 tematyka ta

(ŹRÓDLO: WIKPEDIA)

cji i uzdolnieniach). Ukończenie

wal też przy budowie oddanej

zostala wlączona dozajęć z po-

tych studiów dawalo mu możli-

do użytku w 1927 r. linii prze-

części województwa lwow-

i Bóbrka, a do 1941 r. powiaty:

miarów i laboratoriów maszy-

wość poslugiwania się tytulem

skiego i tarnopolskiego. Spólka

Kamionka Strumilowa, Zloczów

sylowej o wysokiego napięcia

nowych, prowadzonych przez

inżyniera mechanika. Kierunek

w większości należala do gmi-

i Przemyślany (w województwie

35 kV(najwyższym wówczas

prof. dr inż. Romana Witkie-

elektrotechnika w C.K.Szko-

tarnopolskim). Sieć rozdzielcza

na tym terenie) ze Lwowa do

ny miasta Lwowa, wlaścicielki

wicza (1886­1941). Natomiast

ZEOL miala napięcie 30 kV.

le Politechnicznej zostal utwo-

Karaczynowa, dla stacji pomp

MZE, które sprzedawalo ZEOL

Kozlowski rozpocząl wyklady

rzony dopiero w 1911 r., ale już

Miejskich Zakladów Wodocią-

energię elektryczną wyprodu-

Z początkiem 1935 r. Ko-

nowego przedmiotu pt. Projek-

w 1891 uruchomiono Katedrę

kowaną w elektrowni na Per-

zlowski  zostal  dyrektorem

gowych, dostarczających wodę

towanie i prowadzenie zakla-

MZE, pelniąc to stanowisko do

Elektrotechniki prof. Romana

do Lwowa. W 1932 r. byl jednym

senkówce. Wedlug uzyskanego

dów energetycznych. Z pew-

śmierci. Rozwinąl tam szeroką

Dzieślewskiego i na Wydzia-

wtedy uprawnienia ZEOL mial

z inicjatoróworaz wspólzalo-

nością jego duże praktyczne

le Budowy Maszyn prowa-

do 1935 r. zelektryfikować po-

dzialalność elektryfikacyjną

życielem Zakladu Elektryczne-

doświadczenie  powodowalo,

dzone byly wyklady i zajęcia

go Okręgu Lwowskiego (ZEOL),

wiaty: Lwów, Jaworów, Gródek

i inwestycyjną. Nieustannie,

że już od roku akademickiego

laboratoryjne z elektrotech-

spólki dystrybucyjnej, któ-

Jagielloński i Żólkiew, do 1938

stosownie do potrzeb, rozbu-

1931/32 ponownie powierzono

r. powiaty: Rudki, Rawa Ruska

dowywal elektrownię, rozwijal

niki. W trakcie studiów odbyl

ra miala na celu elektryfikację

mu prowadzenie ćwiczeń z ob-

praktykę w fabryce wagonów

slugi maszyn i kotlów. Zajęcia

L. Zieleniewskiego w Sanoku,

te z dużym pożytkiem dla elek-

a także w wytwórni kabli elek-

tryków i mechaników, studen-

trycznych Felten&Guilleaume

tów Politechniki prowadzil aż

w Wiedniu.

do wybuchu II wojny światowej

Bezpośrednio po studiach

w 1939 r., choć po objęcia przez

zostal zatrudniony jako adiunkt

niego w 1935 r. absorbującego

maszynowy na kolejach pań-

i odpowiedzialnego stanowi-

stwowych, gdzie objąl stano-

ska dyrektora MZE, co dwa lata.

wisko kierownika elektrowni,

Jako dyrektor MZE organizowal

gazowni, centralnego ogrzewa-

dla studentów zwiedzanie elek-

nia i wodociągów w nowocze-

trowni i pozostalych jednostek

snym gmachu dworca glównego

MZE, a także inicjowalprakty-

we Lwowie, oddanego do użyt-

ki w MZE, coumożliwialo stu-

ku w 1904 r.

dentom nabywanie praktycznej

W latach 1916­1919 bral

wiedzy.

czynny udzial w dzialaniach

Dzialalność

Polskiej Organizacji Wojsko-

w stowarzyszeniach

wej (POW), w listopadzie 1916 r.

naukowo-technicznych

zorganizowal oddzial kolejowy

POW.Bral udzial, po stronie pol-

Podobnie jak w dydaktyce,

skiej, w polsko-ukraińskiej woj-

Kozlowski byl aktywny także

nie w latach 1918­1919. W 1919

w technicznym ruchu stowa-

r. zostal powolany w Okręgowej

rzyszeniowym we Lwowie. Już

Dyrekcji Kolei Państwowych

na drugim roku studiów, w 1906

UROCZYSTOŚĆ OTWARCIA GMACHU ADMINISTRACYJNEGO MZE W 1937 R., KOZLOWSKI ODCZYTUJE

we Lwowie na stanowisko na-

r. wstąpil do Towarzystwa Poli-

SPRAWOZDANIE Z BUDOWY (ŹRÓDLO: O PROGRAM ELEKTRYFIKACJI: SPRAWOZDANIE Z OBRAD

czelnika dzialu elektrycznego,

technicznego we Lwowie (kiedy

OGÓLNOKRAJOWEGO ZJAZDU ELEKTROWNI WE LWOWIE DN. 7-9 MARCA 1937 R., WARSZAWA 1937)