14

nr 11 (423) |16­29.06.2023

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

Kurierowe rozmowy przy kawie

Na obiad do dawnego Lwowa

Rozmowa ANNY

GORDIJEWSKIEJ

z ANNĄ KOZLOWSKĄ-

RYŚ, autorką publikacji

o tematyce lwowskiej

i kresowej, m.in. książki

,,Lwów na slodko i...

pólwytrawnie".

Mówi się, że we lwowskich

restauracjach zawsze jadano

smacznie. Ile w tym prawdy?

Z pewnością bywalo z tym różnie,

a wszystko zależalo od lokalu, za-

rządzającego restauracją, a przede

wszystkim od zatrudnionego kuch-

mistrza. W dawnej prasie pojawialy

się dowcipy i satyryczne artykuly

SALA PRZYJĘĆ W HOTELU ,,GEORGE'A"

o niezbyt ,,strawnych" potrawach

SALA RESTAURACJI DLA KLASY III NA DWORCU GLÓWNYM

podawanych w restauracjach lwow-

skich, jak choćby ten z 1875 r. opubli-

kowany w ,,Kurierze Polskim", gdzie

autor pisal: Mój kochany lwowiani-

nie, jeżeli nie jadasz obiadu w domu,

ugotowanego pod dozorem matki, sio-

stry, żony, to wiesz, co za nieszczęście

pójść we Lwowie na obiad do restau-

racji i twierdzil, iż trzeba mieć żolądek

jak struś, a wtedy strawić możesz to,

co ci lwowskie restauracje do jedzenia

dadzą. Zapewne więc, tak jak dzisiaj,

nie jeden gość, zawitawszy we Lwo-

wie zastanawial się, gdzie można

zjeść smaczne obiady i kolacje bez

JEDNA Z SAL RESTAURACJI W HOTELU EUROPEJSKIM

narażenia na szwank żolądka. Z radą

spieszyly więc różne przewodniki po

ministerialnym restauratorzy zobo-

Rudzińskiego i Walentego Schillinga

mieście i okolicy. Nie pozostaje nam

(wcześniej dzierżawca hoteli ,,War-

wiązani byli urzędnikom kolejowym

nic innego, jak im zawierzyć.

szawskiego" i ,,Grand Hotel" we Lwo-

i ich rodzinom udzielać rabatu w wy-

JEDNA Z SAL RESTAURACJI W HOTELU ,,BRISTOL"

sokości 25%. Niejednokrotnie więc

wie). Rudziński przez wiele lat dosta-

To może zajrzymy do jednego

restauracją  zarządzal  przyby-

do kawiarnianej, artystycznej at-

restaurator ten czy ów, by nie zmie-

wal koncesję na prowadzenie lokalu na

z nich i udamy się ,,kulinarnym

mosfery Turliński otworzyl następ-

niać cennika, zmniejszal porcje lub

ly z Krakowa Ferdynand Turliń-

dworcu, po śmierci Schillinga w 1909

szlakiem" po Lwowie?

nie kawiarnię ,,Sztuka" przy ul. Te-

ski, wcześniej wlaściciel tamtejszej

r., do spólki zaś przystąpil syn Anto-

używal do potraw produktów jakości

Proponuję poslużyć się dziś opra-

atralnej 10, to nadal przygotowywal

slynnej mlodopolskiej kawiarni

niego ­ Erazm, prawdopodobnie już

gorszej, lecz za to tańszych. Jednakże

cowanym przez Franciszka Jawor-

,,Paon", której codziennym gościem

dla swoich gości nie tylko doskonale

z restauracji na dworcu korzystali nie

wcześniej zaangażowany w to przed-

skiego ,,Przewodnikiem po Lwowie

byl Adam Asnyk. Turliński zjechal

przekąski ­ gorące paszteciki, ka-

tylko podróżni, wynajmowano też tam

sięwzięcie. Lwowską restaurację

i okolicy, z Żólkwią i Podhorcami",

napki i bulion, ale i w odpowiednich

do Lwowa bodajże w 1903 r. W Hote-

kolejową przewodniki zaliczaly do

salę z obslugą na niewielkie bankiety

wydanym nakladem Księgarni Pol-

porach podawano w lokalu smaczny,

lokali pierwszorzędnych, mimo krą-

towarzyskie, a także uroczyste śnia-

lu George'a dlugo miejsca nie zagrzal

skiej Bernarda Polonieckiego ok.

domowy obiad lub kolację.

dania czy obiady dla ważnych ,,osób

i wkrótce wydzierżawil lokal przy ul.

żącego dowcipu, że dla osób na diecie

1908 r. Przewodnik ten wymienia

Trzeciego Maja w hotelu ,,Imperial".

Restauracja w Hotelu George'a za-

lekkostrawnej nie ma nic ,,lżejszego"

urzędowych" skladających wizytę we

13 restauracji, tyleż samo pokojów do

Turliński byl podobno niepospo-

wsze cieszyla się dobrą opinią. Kilka

Lwowie.

nad befsztyk podawany w tego typu

śniadań (prowadzonych zazwyczaj

lat wcześniej, zanim Turliński wziąl

litym znawcą kuchni, w Krakowie

lokalu. Przyznać trzeba, że ceny w ga-

A jak to bylo z restauracjami

przez wlaścicieli restauracji), 12 mle-

ją w dzierżawę, jej kuchnią zarządzal

nazywano go ,,polskim Ragueneau",

licyjskich restauracjach kolejowych

hotelowymi? Podobno najlep-

czarni, 11 kawiarni i tylko 7 cukierni.

kuchmistrz Jan Massion. Serwowano

nawiązując do znanej postaci re-

byly wysokie. W dużej mierze wyni-

Nie ma prawie we Lwowie ulicy, gdzie

sza byla w Hotelu George'a.

stauratora i pasztetnika z komedii

,,u George'a" wykwintne potrawy dla

kalo to z nadmiernie wyśrubowanych

by nie bylo jakiejś restauracyi ­ za-

Edmonda Rostanda ,,Cyrano de Ber-

najwybredniejszych smakoszy, jed-

oplat dzierżawnych ­ w 1903 r. wyno-

Rzeczywiście, jako pierwszą za-

pewnial ,,Przewodnik...". Co prawda,

nak w karcie dań znaleźć bylo można

gerac". Turliński zwykl byl mawiać

sila ona we Lwowie 15.000 zl rocznie

zwyczaj wymienialy przewodni-

glówny wróg dobrej kuchni to woda,

ponoć wedlug ówczesnych danych

i skromniejsze posilki. Byly więc i ko-

oraz dodatkowych za opal i światlo.

ki restaurację w Hotelu George'a.

mąka i slaby ogień. Gdy stęskniony

statystycznych we Lwowie konsu-

tlety cielęce obsmażane w móżdżku,

W czasie, o którym dziś rozmawiamy,

Ponadto zgodnie z rozporządzeniem

mowalo się malo alkoholu, to liczba

kotlety baranie po francusku, paszte-

szyldów i wywieszek zapraszających

ciki w konchach z móżdżku i amoretek

gości na wszelkiego rodzaju trunki

wolowych, ale też kielbasy i kiszki.

i przekąski zdawala się temu prze-

Warto wspomnieć, że Jan Massion ob-

czyć. Statystyka ,,pijaństwa" Lwowa

jąwszy restaurację otworzyl kurs na-

w porównaniu np. z miastami bawar-

uki kucharskiej dla pań i panien.

skimi wyglądalaby bardzo skromnie.

Kto zatrzymal się w Hotelu Fran-

Mimo to nie pije się tu znów tak malo

cuskim, ten niewątpliwie obiady

i towarzystwa wstrzemięźliwości nie

jadal na miejscu ­ w restauracji od

świetnie we Lwowie prosperują. Idąc

1902 r. pod zarządem znanego we

śladem Jaworskiego, nie będę jednak

Lwowie winiarza Ludwika Stadt-

adresów tychże ,,przybytków pijań-

müllera. Niewykluczone, że pod no-

stwa" podawać, a ,,odwiedzimy" tylko

wym zarządem nadal podawano tam

kilka z tych ­ zdaniem ,,Przewodni-

,,śniadanka po warszawsku", jak to

ka" ­ pierwszorzędnych, dzięki zaś

bylo za poprzednich rządów Jana

archiwalnym zdjęciom będziemy

Nowakowskiego, teścia cukierni-

mogly zobaczyć wnętrza niektórych.

ka Ludwika Zalewskiego. Trzecia

zachwalana przez interesujący nas

Świetnie, ruszajmy więc!

przewodnik restauracja, także przy

Zglodniali podróżni pod koniec XIX

pl. Mariackim, znajdowala się w Ho-

w. i w pierwszych latach XX w. raczyć

telu Europejskim, a o jej jakość dbal

się mogli ponoć świetnymi potrawa-

wówczas Henryk Gerlach. To tam za-

mi na Dworcu Glównym w restau-

chodzila chętnie nie należąca jeszcze

KAMIENICA PRZY PL. MARIACKIM ­ REKLAMA RESTAURACJI M. LASOCKIEGO

racji prowadzonej przez Antoniego

do Kasyna lwowska ,,zlota mlodzież".