19

nr 11 (423) |16­29.06.2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Tajemnice i legendy Cmentarza Lyczakowskiego  (cz. 8)

W latach 30. strony czasopism

lwowskich nadal byly

wypelnione reportażami

o historiach skandalicznych

i wypadkach wandalizmu

na cmentarzach lwowskich.

W 1933 roku prasa alarmowala

z powodu licznych wypadków

dotyczących nie tylko

kradzieży i niszczenia

nagrobków, zwlaszcza

z metali kolorowych, lecz

donosila o rzeczach po prostu

niesamowitych, mianowicie

o wlamaniach do prywatnych

grobowców i profanacji

ARTYKUL Z ,,WIEKU NOWEGO"

szczątków nieboszczyków

w celu poszukiwania

się pozbyć się tej sprawy i uspra-

fotografie uczestników powstań

zlotych rzeczy, m.in. zlotego

wiedliwić bezczynność policji.

narodowych, przy czym dla na-

uzębienia. Fakty świadczyly

Zarząd miasta wyjaśnil, że we-

sycenia swoich barbarzyńskich

o tym, że zorganizowala się

dlug jego zdania, ,,dewastacja

instynktów na fotografiach po-

POMNIK NA GROBIE KS. STANISLAWA SOKOLOWSKIEGO

groźna szajka bezczelnych

Cmentarza Lyczakowskiego nie

wydlubywali narzędziami oczy

zlodziei, podobnych do

opis tego wydarzenia po-

Tym razem szakale wtargnę-

jest systematyczna, lecz spora-

i  poprzecinali  scyzorykami

których we Lwowie wcześniej

dal ,,Nowy Kurier Codzienny".

ly do grobowców poprzednio

dyczna, a poza tym opieka nad

twarze. Nikczemnicy ukorono-

nie bylo.

Sprawozdawca  w reportażu

przez slużbę cmentarną otwar-

prywatnymi grobami nie należy

wali swoje dzielo zniszczenia,

z  cmentarza napisal: ,,Hieny

tych. Prawdopodobnie zbrod-

do miasta, lecz do rodzin. Wia-

odrąbując siekierkami ozdoby

cmentarne, wtargnąwszy do

niarze rekrutują się z elemen-

domo, że magistrat na przyklad

i kamienne ogrodzenia. Następ-

JURIJ SMIRNOW

grobowców, porozbijaly trum-

tów znających dobrze zwyczaje

nie może sadzić kwiatów przy

nie na nagrobkach w dalszym

,,Gazeta Lwowska" i ,,Wiek

ny, ściągnęly z nieboszczyków

cmentarne i slużbę pogrzebową

grobowcach, ani ich podlewać,

ciągu cmentarza, a mianowicie

Nowy"  opublikowaly  kilka

odzież, a co najpotworniejsze ­

i zapewnie poczynily wprzód

ani zlocić zatartych napisów".

na grobie Aleksandra Robackie-

alarmujących reportaży na ten

otworzyly przy pomocy dluta

wywiady, które grobowce będą

Ale w wypadkach dewasta-

go, sekretarza Rady Powiatowej

temat pod wymownymi tytu-

szczęki nieboszczyków w po-

otwarte".

cji grobowców chodzilo o coś

w Horodence, zniszczono do-

lami, jak to ,,Profanacja grobów

szukiwaniu za zlotymi zębami,

Zawiadomiona policja po raz

innego, mianowicie o dziala-

szczętnie wielkich rozmiarów

na Cmentarzu Lyczakowskim",

które obcęgami powyrywano".

kolejny wznowila dochodze-

nia szajki groźnych bandytów,

tablicę porcelanową. Również

,,Wizyta szakali cmentarnych

Niestety komicja policyjna

nia, które również nie zostaly

o kradzieży polączone z nisz-

zniszczono podobiznę Ludwi-

w grobowcach", ,,Barbarzyńskie

nie ustalila żadnych sprawców.

uwieńczone pomyślnym skut-

czeniem pomników i dziel sztu-

ka Matiaszka, weterana z roku

zniszczenie grobów", ,,Skanda-

Policji nie udalo się również

kiem. Niestety zlodziejska szaj-

ki. Zarząd uważal, że to rodziny

1863. O wandalskich wyczy-

liczne stosunki na Cmentarzu

znaleźć zlodziei przez swoich za-

ka dzialala nadal bezkarnie i już

mają pilnować swoje grobowce

nach zbrodniarzy powiadomio-

Lyczakowskim". W listopadzie

ufanych informatorów w kolach

23 grudnia zarządca Cmentarza

i organizować dyżury na cmen-

no Zarząd Oddzialu Wojewódz-

i grudniu 1933 roku wlama-

świata przestępczego. ,,Wiek

Lyczakowskiego p. Maciejew-

tarzu. ,,Wiek Nowy" żartowal,

kiego Polskiego Towarzystwa

niu do prywatnych grobowców

Nowy" pisal z oburzeniem, że

ski zawiadomil policję i prasę

że zaproponowal żeby straż nad

Opieki nad Grobami Bohate-

mialy miejsce prawie każdego

publiczność w listach do redak-

o nowej profanacji grobów, a to

cmentarzem objęly duchy, lecz

rów, którego przedstawiciele ze

tygodnia, mianowicie w nocy

cji wymaga od policji bardziej

dlatego, że ,,sprawcy ci nie zo-

redakcja nie byla pewna ,czy

zgrozą stwierdzili prawdziwość

z 7 na 8 listopada, dalej w nocy

skutecznych dzialań. ,,Okazu-

stali wyśledzeni i rozzuchwa-

tak naprawdę na cmentarzu owe

alarmujących wieści. Dla do-

z 15 na 16 listopada, z 1 na 2

je się, że w ostatnich czasach

leni bezkarnością, ponownie

duchy istnieją.

konania masowej dewastacji

grudnia i 21 grudnia. Każdego

zorganizowala się szajka hien

naruszyli spokój zmarlych, do-

Czas lecial, lecz stosunki na

grobów oprawcom trzeba bylo

razu rozbijano od kilku do kil-

i szakali cmentarnych, która

puszczają się nowych zbrodni".

Cmentarzu Lyczakowskim wca-

wiele czasu, dlatego niepojętym

kudziesięciu grobowców i zde-

dopuszcza się profanacji grobów

Otóż dokonano wlamania do

le się nie poprawily. Potwor-

się zdaje dlaczego nie zauważy-

wastowano szczątki kilkudzie-

i narusza spokój zmarlych w ce-

grobowców rodziny Kalińskich

ne okradania grobowców mia-

la ich slużba cmentarna. Policja

sięciu osób. Metoda dzialalności

lach grabieży, a w szczególności

na polu 51, rodziny Armeńskich

ly miejsce i w 1934 roku. Zaś

wszczęla dochodzenia dla usta-

zlodziei świadczyla, że byly to ci

w poszukiwaniu zlotego uzębie-

na polu 21, grobowcu Libertów

w sierpniu 1935 roku wybuchl

lenia nazwisk sprawców barba-

sami osobnicy, jednak trafić na

nia, względnie pierścionków na

na polu 33, Haglerów na polu 55.

kolejny skandal, związany z bar-

rzyńskiego zniszczenia".

ich ślad policji tak i nie udalo się.

palcach. W ubieglym tygodniu

Zlodzieje grasowali na terenie

barzyńską dewastacją grobów

Zarząd Polskiego Towarzy-

Zlodzieje dzialali w nocy,

zarząd cmentarza Lyczakow-

calego cmentarza, na różnych

Powstańców  Styczniowych.

stwa Opieki nad Grobami Boha-

nieslychanie cynicznie i bru-

skiego stwierdzil, że nieznana

polach, poodwalali kamienie,

24 sierpnia ,,Wiek Nowy" opu-

terów zawiadomil również, że

talnie, wzbudzając oburzenie

szajka hien cmentarnych doko-

rozbijali trumny i ograbiali

blikowal sensacyjny reportaż,

dewastacji ulegl w szczególno-

opinii publicznej. Na przyklad,

nala otwarcia kilkunastu gro-

zwloki ze zlotych zębów.

alarmując, że w nocy dokona-

ści glówny pomnik cmentarzy-

w nocy z 7 na 8 listopada 1933

bów i po rozbiciu, względnie

Bandyci grasowali po calym

no... ,,na cmentarzu uczestników

ska (obelisk frontowy wedlug

roku szajka ,,nieznanych spraw-

wywierceniu otworów w trum-

terenie cmentarza i nikt z do-

Powstania Narodowego z roku

autora reportażu) legendarne-

ców" okradla kilka grobowców.

nach powyjmowala szczęki nie-

zorców ich nawet nie zauwa-

1863, znajdującym się na wzgó-

go Szymona Wizunasa-Szy-

,,Wiek Nowy" pisal, że to już nie

boszczyków. O tym strasznym

żyl. Policja i tym razem wdro-

rzu Cmentarza Lyczakowskiego,

dloskiego. Czyjaś wandalska

pierwszy podobny wypadek i że

odkryciu zawiadomiono policję,

żyla ,,energiczne dochodzenie".

barbarzyńskiego zniszczenia.

ręka zniszczyla wmurowane

zlodzieje już od dluższego czasu

która wdrożyla dochodzenia".

Wedlug tak skandalicznych

Osobnicy o zdziczalych instynk-

na cegielkach porcelanowe po-

otwierają grobowce i okrada-

Ale jak się okazalo i tym razem

stosunków na Cmentarzu Ly-

tach wandalskich pod osloną

dobizny Piotra Sokolnickie-

ją zwloki z kosztowności, lecz

nie wpadla na ślad ,,upiornych

czakowskim, kilku radnych

nocy zniszczyli tak na glów-

go, Mieczyslawa Jackowskiego

żadnego razu policji nie udalo

szakali", które ,,zlożyly znowu

miejskich wnieśli odpowiednią

nym pomniku, jak i na pomni-

i Bronislawa Wężyk-Rudzkie-

się aresztować sprawców czy-

wizytę na cmentarzu, dokonując

interpolację do zarządu miasta

kach poszczególnych grobów,

go. Zostaly one prawie calko-

nów tak bezczelnych. Za ty-

nowej nieslychanej profanacji.

Lwowa. Zarząd jednak postaral

wszystkie znajdujące się tam

wicie zniszczone w ten sposób,

dzień w nocy z 15 na 16 listo-

że ostrym narzędziem powy-

pada ,,zlodzieje grasowali znów

kluwano w podobiznach oczy

na Cmentarzu Lyczakowskim".

i poprzecinano twarze". Cza-

Prasa donosila, że tym razem...

sopismo też w który to raz za-

,,zostal rozbity grobowiec rodzi-

uważylo, że na Cmentarzu Ly-

ny Szczudlowskich, a z trumny

czakowskim dzieją się od kilku

śp. Zofii Szczudlowskiej wyję-

już lat ,,niesamowite rzeczy"

li szczękę, następnie otworzy-

i wyrazilo pewność, że tym ra-

li grób śp. Ksawery Millerowej

zem ,,niewątpliwie dochodze-

i uszkodzili zwloki śp. majora

nia wladz doprowadzą do wy-

Millera, któremu wyrwali zlote

krycia sprawcy czy sprawców

zęby. Ponadto uszkodzili grób

tego bestialskiego wandalizmu.

Minickich i usilowali wlamać

Ale już dziś opinia publicz-

się do grobów śp. Solowijów

na domaga się od powolanych

i Humlów.

do tego czynników otoczenia

Dochodzenia przeprowadza

cmentarzy lwowskich należną

komisja  policyjno-lekarska,

opieką, gdyż dzieją się na nich

która wczoraj przed poludniem

istotnie rzeczy nieprawdopo-

bawila się na cmentarzu". Jesz-

dobne, a panujące tam stosunki

cze bardziej naturalistyczny

doszly wprost do absurdu".

CMENTARZ POWSTAŃCÓW STYCZNIOWYCH