25

nr 19 (431) 17­30. 10. 2023

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

30. ,, Lviv BookForum"

muzycznego festiwalu Lviv MozArt we

nadal jest ostrzeliwany przez agresorów

Lwowie, którego kierowniczką artystycz-

rosyjskich. Ale nawet wojna nie może za-

ną jest po dzień dzisiejszy. Festiwal od

trzymać rozwoju ukraińskiej książki, sze-

W dniach 4­8 października

razu zdobyl uznanie europejskie, zostal

rzej biorąc ­ukraińskiej kultury. Wprost

2023 roku odbylo się

przyjęty do prestiżowej międzynarodowej

obok Baszty Prochowej znajdowal się

we Lwowie tradycyjne

asocjacji European Mozartway. Jeszcze do

duży namiot wydawnictwa ,,Vivat", a na

,,Forum Wydawców" ­ ,,Lviv

niedawna imię Mozarta-juniora nie bylo

stoisku zauważylem pięknie wydaną naj-

BookForum", czyli najbardziej

znane szerokiej publiczności zarówno we

nowszą serię utworów ukraińskiej klasyki.

popularne i największe

Lwowie, jak i w Europie. Dzięki lwowskim

Na okladkach nazwiska Iwana Franki, Olgi

w Ukrainie targi książki.

entuzjastom wie o nim teraz caly kultural-

Kobylańskiej, Wolodymyra Wynnyczenki,

Zbędną rzeczą jest mówić,

ny świat. Urodzony w 1791 roku i wycho-

Hryhorija Kwitky-Osnowjanenki...

że wojna rozwiązana przez

wany w Wiedniu Mozart-junior w latach

Szukamy lwowskie wydawnictwa.

Rosję, odbija się negatywnie

1808­1838 mieszkal i pracowal we Lwo-

Przy stoisku ,,Apriori" zauważylem kilka

na rozwoju kultury, m.in.

wie. Wlaśnie w naszym mieście stworzyl

nowych pozycji krajoznawczych. Uwa-

na dzialalności licznych

większość swoich utworów muzycznych,

gę zwraca gruba książka pt. ,,Gorodok"

instytucji kulturalnych,

organizowal muzyczne Towarzystwo ,,Św.

znanego autora lwowskiego Romana

muzeów, teatrów. Nie jest

Cecylii", stąd wyjeżdżal na występy go-

Goraka. Wielki osobny namiot zajmuje

sprawą latwą organizować

ścinne do krajów europejskich. Nad książ-

,,Wydawnictwo Starego Lwa". Tutaj kolej-

targi książki pod groźbą

ką o życiu i twórczości Franza Ksawerego

ka ciekawskich, by oglądnąć i kupić naj-

obstrzalów rakietowych,

Mozarta Oksana Lyniw pracowala ponad

ważniejszą nowinkę tego wydawnictwa,

zaprosić do udzialu wydawców

osiem lat. Żmudnie zbierala materialy

szeroko reklamowaną we Lwowie, mia-

i autorów ze wszystkich

w archiwach europejskich, między innymi

nowicie książkę Oksany Lyniw ,,Mozart-

regionów Ukrainy i gości

w bibliotece Konserwatorium Królewskie-

-syn. Życie Franza Ksawerego w dzienniku

z zagranicy. Ale kultura

go w Brukseli i w wielu innych miastach

podróżnym i listach". Oksana Lyniw, zna-

zwycięża!

Austrii, Niemiec i nie tylko. W książce

na dyrygentka, aktywna organizatorka

Organizatorzy przygotowali ponad

wydawnictw zagranicznych, między innymi

,,Mozart-syn. Życie Franza Ksawerego

życia muzycznego, zebrala, opracowala

150 spotkań. Wydawnictwa przedstawily

polskich. Ale 30. ,,Lviv BookForum" odbyl

w dzienniku podróżnym i listach" zebra-

i uporządkowala malo znane materia-

między innymi bardzo bogaty wybór ukra-

się przy poparciu organizacji międzynarodo-

TEKST I ZDJĘCIE

no ponad 100 listów kompozytora (z nich

ly ,spuściznę lwowianina kompozytora

wych, między innymi: Agencji USA do rozwo-

ińskich książek dla dzieci, a organizatorzy

JURIJ SMIRNOW

50 napisanych i wyslanych ze Lwowa lub

Franza Ksawerego Mozarta, mlodszego

­ ciekawe spotkania dla dzieci i rodziców.

ju międzynarodowego USAID ,,Wzmocnienie

Galicji), również jego dziennik podróżny,

syna wybitnego austriackiego kompozy-

Glównym tematem ,,Lviv BookForum"

zaufania obywatelskiego", również lwow-

Organizacja 30. ,,Lviv BookForum"

opracowano dokladny życiorys. Autorka

tora Wolfganga Amadeusza Mozarta. Po-

(bardzo optymistycznym) bylo haslo ,,Ży-

skiej Rady Miejskiej i organizacji międzynaro-

byla po prostu wzorcową, zaś wyjątkowe

nakreślila rozwój życia muzycznego owe-

nad dwadzieścia lat szukala ona i szuka

cie, szczęście, kultura podczas wojny i po

zainteresowanie lwowian i gości naszego

dowej ,,Open Society Foundation".

go czasu we Lwowie i udzial w nim Mozar-

nadal materialów związanych z postacią

miasta ową imprezą budzily prawdziwy za-

Cywilizowany świat jest razem z nami

wojnie". Znakiem czasu bylo też osobne

ta-juniora. Ogromną pracę poświęcila tej

Mozarta-juniora i jego życiem we Lwowie

stoisko, które prezentowalo książki o woj-

chwyt. Bylo to prawdziwe święto kultury,

i realnie nas podtrzymal. Partnerami ,,Lviv

książce też lwowianka Roksolana Gawa-

i w Galicji. Urodzona w Brodach na Ziemi

nie rosyjsko- ukraińskiej.

BookForum" byly też PENclab Ukraina,

święto światla, niezlomności ducha wobec

luk, redaktorka naukowa wydania. Z jej

Lwowskiej, Oksana Lyniw ­ absolwentka

Na ,,Forum Wydawców" przyjechali

lwowskie Wydawnictwo Starego Lwa,

podstępnego agresora. Tylko w pierwszy

udzialem odbyla się również prezentacja

konserwatorium lwowskiego, pracowa-

znani ukraińscy pisarze, którzy brali ak-

Ukraińsko-Żydowskie Spotkania, ,,Radio

dzień (a byla to środa) stoiska BookForum

i dyskusja poświęcona tej monumentalnej

la jako dyrygent w Operze Odeskiej, zaś

tywny udzial w dyskusjach i prezentacjach.

Garaż". W ogóle zglosilo się 25 partne-

odwiedzilo ponad 3500 ludzi, zaś w sobotę

pracy. On-line brala w niej udzial również

w latach 2013­2017 w Bawarskiej Operze

rów informacyjnych. Uroczystości otwar-

Wśród nich obecna byla Sofia Andrucho-

i niedzielę byly już prawdziwe tlumy, trudno

Oksana Lyniw. Książkę ,,Mozart-syn. Ży-

w Monachium. W latach 2017­2020 byla

wycz z nową powieścią ,,Amadoka", rów-

bylo przejść między stoiskami. Ludzie stali

cia ,,Forum Wydawców" organizowano

cie Franza Ksawerego w dzienniku po-

pierwszą kobietą kierowniczką i dyrygen-

nież Mariana Sawka i Olga Mucha. Część

w ,,America House Lviv" przy ulicy Hna-

w kolejkach, aby nabyć kolejną nowinkę wy-

dróżnym i listach" można bylo nabyć już

tem Opery i Filharmonii w Grazu (Austria),

autorów dolączyla do imprez online.

tiuka, zaś stoiska wydawców ulokowano

dawniczą. A takich nie zabraklo przy każdym

na drugi dzień ,,Forum Wydawców" przy

a od 2020 roku ­ dyrektor i dyrygent or-

Oglądając stoiska wydawnictw i od-

obok historycznej Baszty Prochowej, przy

stoisku. Wydawnictwa tradycyjnie przygoto-

stoisku ,,Wydawnictwa Starego Lwa",

kiestry Opery w Bolonii we Wloszech.

wiedzając prezentacje nowych książek,

ulicy Podwale, na historycznych Walach

wują nowe wydania wlaśnie do targów .

a obecnie w księgarniach firmowych tego

Jej zauroczenie tematem mozartow-

zwrócilem uwagę na aktywność wydaw-

Gubernatorskich. Twórcze spotkania

Oczywiście, uczestników ,,Forum wy-

wydawnictwa.

skim zaowocowalo serią artykulów,

autorskie odbywaly się tradycyjnie też

niczą większości przedstawionych na Fo-

dawców" bylo mniej niż w dawnych latach

Na zakończenie reportażu z 30. ,,Fo-

festiwalem muzycznym, a teraz nową

rum firm, również autorów. Nie zważając

pokoju ­ tym razem okolo 50 wydawnictw

w innych lokacjach, we lwowskich kawiar-

rum Wydawców" podkreślmy, że byl on

monumentalną pracą biograficzną. Przez

na wojnę, prawie przy każdym stoisku

niach, galeriach, na przyklad, w galerii

zaprezentowalo swój dorobek twórczy.

kolejnym triumfem kulturalnego życia

wszystkie lata Oksana Lyniw bierze ak-

można bylo podziwiać nowinki wydaw-

,,Dzyga", ,,Księgarni E", Bibliotece Obwodo-

W znacznej mierze byly to wydawnictwa

wspólczesnego Lwowa i po raz kolejny

tywny udzial w muzycznym życiu Lwo-

nicze. Zaznaczmy, że wiele wydawnictw,

wej Dla Dzieci, Muzeum Etnograficznym,

lwowskie, kijowskie, charkowskie, ale

zademonstrowal znaczenie Lwowa jako

wa. W 2016 roku byla jedną z glównych

również lwowskich, drukuje naklady swo-

zaś tradycyjna już ,,Noc poezji i muzyki" ­

zauważylem też przedstawicieli Iwano-

kulturalnej stolicy Ukrainy.

inicjatorek powolania międzynarodowego

ich książek w Charkowie, który niestety

w gmachu lwowskiego Teatru Lalek.

-Frankiwska, Lucka czy Poltawy. Nie bylo

Pielgrzymka do uniwersytetu, gdzie rektorem byl św. Józef Bilczewski

W ramach obchodów 100-lecia

zostaje kościelny Instytut św. Józefa Bil-

ukraińsko-polskiej, walk o Lwów. Czlowiek,

Instytutu Teologicznego we Lwowie jego

Józefa Bilczewskiego udali się do pobli-

śmierci św. Józefa Bilczewskiego,

który naprawdę zabiegal o pokój i dbal nie

imienia, a także naszymi seminarzystami

czewskiego na prawie papieskim, w którym

skiego Domu Uczonych (dawnego Kasyna

a także z okazji inauguracji XV

będą się uczyć zarówno studenci świeccy

tylko o swoich diecezjan, ale także o to, żeby

oficjalnie przekroczyć próg Uniwersytetu

Szlacheckiego), gdzie odbyla się uroczysta

roku akademickiego Instytutu

w pokoju mogli żyć wszyscy inni ludzie. Czlo-

dotychczasowego Instytutu, jak i studenci

akademia. Jej uczestników przywitali ar-

Króla Jana Kazimierza. Dzisiaj Iwana Fran-

Teologicznego noszącego

wiek, który rozumial potrzeby swoich diece-

Lwowskiego Seminarium Duchownego. I ten

cybiskup Mieczyslaw Mokrzycki, metro-

ki. Jesteśmy wdzięczni rektorowi, a także

imię tego Świętego lwowscy

zjan, jak wspomnialem, którzy byli nie tylko

Instytut będzie na stale wspólpracowal na

profesorom, którzy zorganizowali nam to

polita lwowski, i konsul generalny RP we

katolicy obrządku lacińskiego

Polakami, ale byli to także Węgrzy, częścio-

spotkanie w murach dzisiejszego uniwersy-

zasadzie afiliacji z Wydzialem Teologii Kato-

Lwowie Eliza Dzwonkiewicz. Wysluchano

po raz pierwszy od czasów II

tetu. To jest ważne, aby nasi studenci mogli

lickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Paw-

wo Rusini, Niemcy. Staral się być wszystkim

referatu ks. prof. dr. hab. Stanislawa Naby-

wojny światowej jako katolicy

la II. Z wielką radością przyjmujemy wszyst-

dla wszystkich. Jak napisal: Jestem biskupem

oddychać atmosferą tej historycznej uczelni,

wańca z Uniwersytetu Rzeszowskiego na

oficjalnie przekroczyli próg

kich studentów, chcąc im dopomóc, ażeby

katolickim dla wszystkich katolików.

temat ,,Laska, milosierdzie i pokój w życiu

w której rektorem (Wydzialu Teologicznego)

Lwowskiego Uniwersytetu

Ks. dr Jacek Uliasz, dyrektor Instytutu

mogli ukończyć studia teologiczne i otrzymać

i posludze metropolity lwowskiego św.

byl ks. arcybiskup Józef Bilczewski i w której

Narodowego im. Iwana Franki

Teologicznego im. św. Józefa Bilczewskie-

na Wydziale Teologicznym studiowali rów-

dyplom magistra teologii.

abpa Józefa Bilczewskiego", a także refe-

(dawnego Uniwersytetu Jana

go we Lwowie-Brzuchowicach powiedzial,

nież nasi klerycy, a także wielu wybitnych

Ks. prof. dr hab. Stanislaw Naby-

rat prof. dr nauk historycznych Oleksija

Kazimierza), żeby uczcić

waniec, Instytut Historii Uniwersytetu

że ta uczelnia zostala erygowana przez

naszych wiernych. Ufam, że ta więź między

Suchego z Narodowego Uniwersytetu

swego świętego ­ arcybiskupa

Rzeszowskiego:

arcybiskupa Mieczyslawa Mokrzyckiego

im. Iwana Franki o metropolicie Andreju

Uniwersytetem dzisiejszym a naszym Insty-

Józefa Bilczewskiego, który

w 2009 roku i w tej chwili przeżywa pięt-

­ Mialem zaszczyt powiedzieć kilka slów

Szeptyckim.

tutem Teologicznym będzie się poglębiala.

byl profesorem, dziekanem

nasty rok akademicki.

Na pamiątkę tego wydarzenia arcybi-

Jesteśmy także bardzo wdzięczni za pokaza-

o św. Józefie Bilczewskim, arcybiskupie-me-

i rektorem tej uczelni.

­ Naszym patronem jest ktoś, kto wywo-

nie nam Sali Muzealnej, w której wśród wielu

tropolicie lwowskim. Postać niezwykla. My-

skup Mieczyslaw Mokrzycki wręczyl przed-

ślę, że jest to wzór biskupa, hierarchy, który

dzi się ze środowiska akademickiego, gdyż

portretów rektorów tego Uniwersytetu wid-

stawicielom Uniwersytetu im. Iwana Franki

nosil w sobie godność kaplańską, biskupią,

arcybiskup byl dziekanem Wydzialu Teologii

pamiątkowe medale papieża Benedykta XVI,

nieje także portret ks. abpa Józefa Bilczew-

KONSTANTY CZAWAGA

Uniwersytetu Jana Kazimierza i rektorem

ale także ludzką. To przebija bardzo mocno

który kanonizowal św. Józefa Bilczewskie-

skiego, dzisiejszego świętego.

w jego Dzienniku, który pisal nie do publikacji,

tego Uniwersytetu ­ zaznaczyl ks. Jacek

Swoimi refleksjami podzielili się też

go, i medal św. Józefa Bilczewskiego z okazji

Dyrektor Muzeum Uniwersytetu Jurij

Uliasz. ­ Dlatego pragniemy jakoś wpisać

profesorowie z Polski.

ale dla siebie. Bardzo często bil się w piersi,

otwarcia Instytutu Teologicznego, który nosi

Hudyma pokazal umieszczony na ścianie

ale także nie bal się napisać, jeżeli widzial coś

się w tę historię naukową świętego naszego

Ks. prof. dr hab. Przemyslaw Kantyka,

portret arcybiskupa Józefa Bilczewskiego,

jego imię. Potem wszyscy uczestnicy odbyli

falszywego, zlego u innych. Nie po to, żeby

patrona ­ stąd to dzisiejsze wydarzenie we

który w 1891 roku mianowany zostal profe-

pielgrzymkę do relikwii św. Józefa Bilczew-

dziekan Wydzialu Teologii Katolickiego

wspólpracy z Uniwersytetem obecnie imie-

w jakiś sposób rozglaszać, ale po to, aby zlo

skiego w Bazylice Metropolitalnej Wniebo-

Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawla II

sorem nadzwyczajnym dogmatyki specjalnej

nia Iwana Franki. Wydaliśmy też na stulecie

powiedzial:

naprawiać. Czlowiek, który uczynil bardzo

i objąl Katedrę Dogmatyki Szczególowej na

wzięcia Najświętszej Maryi Panny. Odmó-

śmierci św. Józefa Bilczewskiego książkę

­Od wielu już lat studenci Instytutu im.

wiele dla Kościola, ale także bardo wiele

wiono tam litanię do świętego arcybiskupa,

Wydziale Teologicznym Uniwersytetu Lwow-

dla odradzającej się Polski. Byl czlowiekiem

z tekstami naszych pracowników, wspólpra-

św. Józefa Bilczewskiego byli studentami

skiego. W 1893 uzyskal tytul profesora zwy-

po czym obecni zostali poblogoslawieni reli-

przelomu. Byl biskupem austrowęgierskim

cowników, wykladowców o św. Józefie Bil-

także Wydzialu Teologii KUL i u nas otrzymy-

czajnego, w roku akademickim 1896/1897

kwiami Świętego.

czewskim. Bardzo się cieszymy, że możemy

w Galicji, a potem jeszcze na szczęście kilka,

Po zakończeniu wydarzenia arcybi-

wali dyplomy magisterskie. Od poprzedniego

byl dziekanem Wydzialu Teologii, a w 1900

przynajmniej tak uczcić naszego patrona.

sześć lat, biskupem w niepodleglej Ojczyź-

roku nasz Uniwersytet przyjąl opiekę także

rektorem Uniwersytetu Jana Kazimierza.

skup Mieczyslaw Mokrzycki powiedzial

Jeśli chodzi o te piętnaście lat, to przewinęlo

nad Seminarium Duchownym archidiecezji

nie. Ta Niepodleglość leżala mu bardzo na

Następnie duchowieństwo, semina-

w wywiadzie dla Kuriera:

się w ciągu nich okolo 150 studentów, i rzym-

sercu. Czlowiek, który byl bardzo zaslużony

­ W setną rocznicę śmierci św. Józefa Bil-

lwowskiej. Od tego zaś roku mocą dekretu

rzyści, studenci i absolwenci Instytu-

dla zaprowadzenia pokoju w okresie wojny

skokatolickich, i grekokatolickich.

Dykasterii Kultury i Edukacji utworzony

tu Teologicznego im. św. arcybiskupa

czewskiego mogliśmy razem ze studentami