18

nr 20 (432) 31.10.­16.11. 2023

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Kiedyś we Lwowie

Józef Adam Baczewski

Każdy kolejny wlaściciel ro-

dzinnej firmy robil swój wklad

I znów Baczewscy  (cz. II)

w jej rozwój i unowocześnial

produkcję. Tak samo czynil

i Józef Adam, który w 1861 r.

otrzymal początkowo ,,prze-

myslowe upoważnienie", na-

IRYNA KOTLOBULATOWA

dające mu prawo prowadzenia

Po śmierci zalożyciela

pewnego rodzaju dzialalności

Już w 1833 r. w wydaniu in-

firmy z upoważnienia wlaści-

formacyjnym wlaściciele firmy

ciela. Wlasną koncesję otrzy-

wskazani są jako: Frau Baczeles

mal dopiero w 1866 r.

Chana mit ihrem Sohne Herrn

Józef Adam Baczewski nie

Mayer. Natomiast na liście go-

byl uczestnikiem powstania

rzelni na początek 1840 r. Mayer

styczniowego. Ale nie ma wąt-

Baczeles wspomniany jest jako

pliwości, że finansowo wspieral

EKSPOZYCJA FIRMY COURRIERE

wlaściciel fabryki z 1834 r. ­

powstańców, chociaż jego imię

L. PROUX & G. KONDRATOWICZ

najstarszej na liście 40 zakladów

nie figuruje na żadnych listach

NA POWSZECHNEJ WYSTAWIE

produkujących likiery i rosolisy.

uczestników.  Najprawdopo-

KRAJOWEJ 1894 R. WE LWOWIE

W październiku 1840 r.

dobniej przez zbieżność inicja-

Mayer Baczeles ,,wlaściciel fa-

lów w archiwach odnotowano:

bryki likierów na Zniesieniu"

,,J[an] Baczewski, ze wsi Bacze

byl administratorem komitetu

Suche pow. Lomżyńskiego, ze-

organizacyjnego budowy sy-

slany na Syberię ,,za przestęp-

nagogi progresywnej ­ Tempel

stwa polityczne" i udzial w po-

­ na pl. Stary Rynek, gdy w sie-

wstaniu 1863 r".

dzibie adwokata Blumenfelda

Firmowe pawilony fabryki

mialo miejsce spotkanie w celu

Baczewskich

rozwiązania problemów, zwią-

zanych z budową. Proszę zwró-

Ekspozycje firmy Baczew-

cić uwagę ­ rok 1840, a May-

skich zawsze wyróżnialy się

er Baczeles tytulowany jest

oryginalnością. Możemy za-

już jako wlaściciel fabryki na

uważyć to począwszy od wy-

Zniesieniu. Ówczesna lokali-

staw y  Rolniczo-przemyslo-

zacja fabryki nie jest znana, ale

wej w roku 1877 we Lwowie.

REKLAMA EKSPOZYCJI

można się jej jedynie domyślać.

Wyposażenie wystawienni-

BACZEWSKICH NA WYSTAWIE

Na planach fabryki z lat 1930.

cze ­ gabloty, pólki, podstaw-

WE WIEDNIU 1904 R.

niektóre budowle oznaczone

ki pod butelki ­ wszystko to

Rosolisy nie byly napojem

są jako ,,dawna rafineria" czy

bylo zaprojektowane w sposób

wylącznie inteligencji i w za-

,,dawny budynek mieszkalny".

scentralizowany i wyprodu-

leżności od receptury byly dość

Leżą one obok glównej bramy

kowane dla wszystkich ekspo-

dostępne. W Galicji rosolisy

od strony rogatki Żólkiewskiej,

natów, ale produkcja firmy Ba-

MINI PAWILON Z EKSPOZYCJĄ J.A.BACZEWSKIEGO NA POWSZECHNEJ

jako pierwsza zaczęla produko-

równolegle do ul. Żólkiewskiej

czewskich, różnych gatunków

WYSTAWIE KRAJOWEJ 1894 R. WE LWOWIE

wać w 1762 r. Uprzywilejowa-

(ob. B. Chmielnickiego). Moż-

w ladnych butelkach zwraca-

nalewki z rosiczek uzyskali al-

na fabryka likierów, rosolisów

z różami. Podstawą produkcji

na przypuszczać, że te budow-

la na siebie uwagę. Przez po-

rosolisu byla jednak rosiczka ­

chemicy, prawdopodobnie przy

i rumów Alfreda hr. Potockiego

le byly początkowo wlasnością

mylkę firmie tej przypisuje się

produkcji leków. Z czasem ro-

w Lańcucie. Do dziś, jako Fabry-

owadożerna Ros Solis (slonecz-

Baczewskich lub w ich dzierża-

pawilon w ksztalcie butelki,

na rosa), po lacinie Herba Dro-

solisy wedlug wlasnych tajem-

ka wódek ,,Polmos-Lańcut" ma

wie. Natomiast palac Cieleckich

usytuowany przy glównej alei

nych receptur zaczęli produko-

wylączność produkcji rosolisów

sera. Rosiczkę zbierano w czasie

i grunta obok zostaly zakupione

Powszechnej Wystawy Krajo-

wać mnisi.

o trzech smakach: gorzko-zio-

kwitnienia i stosowano jako

później ­ na początku lat 1860.

wej w 1894 r. we Lwowie. Ten

Rosolis skladal się w równych

lowego, różanego i kawowego.

lek na kaszel, chroniczną ast-

Tempel wybudowany zostal

jeden z najbardziej oryginal-

częściach z trzech komponen-

mę, gruźlicę czy choroby serca.

Od początków istnienia (1801 r.)

w latach 1843­1846, a May-

nych eksponatów Wystawy

W niektórych przypadkach od-

tów: koncentrowanej spirytu-

lwowskie przedsiębiorstwo Ba-

er Baczeles wraz z malżonką

­ butelka o wysokości 15,1 m

grywala ona rolę wspólczesnej

sowej nalewki z rosiczki, cukru

czelesa mianowalo się fabryką

Dworą Baczeles z Rechenów

i średnicy 3,54 m przeznaczo-

i wody. Czasami dla wzmocnie-

rosolisów.

Viagry. Może też stąd byla rośli-

i 15-letnim synem Józefem

ny byl jednak dla ekspozycji

nia aromatu czy smaku dodawa-

Likiery  produkowane  są

ną bardzo popularną.

Adamem już w 1845 r. przyjęli

firmy Courriere L. Proux & G.

no ekstrakty anyżku, lukrecji,

wedlug nieco bardziej zlożonej

Wysokoprocentowe  (40%)

chrzest i przeszli na wiarę ka-

Kondratowicz (następca firmy

skórki pomarańczowej, kawy,

nalewki z rosiczek wyrabiano

technologii i mają moc od 20 do

tolicką. Nie znamy przyczyny

,,Couriere Co Cognac, France",

na poludniu Wloch od XIV w.

czekolady lub róży. Wzbogacilo

45% spirytusu, zawartość w nich

tej decyzji, biorąc pod uwagę

istniejącej od 1850 r.). Znaw-

to gamę smakową i asortyment.

cukru sięga od 30 do 60%.

Legendy gloszą, że jako pierwsi

jego aktywność w latach bu-

ca historii szlachetnych na-

dowy synagogi postępowej. Na

pojów alkoholowych Lukasz

chrzcie przyjąl imię Leopold

Czajka twierdzi, że firma ta

Maksymilian I (tak go będzie-

produkowala najstarsze we

my nazywać), żona zaś ­ imię

Francji brandy. Produkowala

Debora. Od tej chwili oni i ich

też koniaki i rumy. Przedsta-

dzieci noszą też nazwisko Ba-

wicielem firmy na Galicję byl

czewscy. O kolejnych wlaści-

mieszkaniec Krakowa August

cielach fabryki opowiemy dalej.

Charzewski.

W 1894 roku produkcja

Specjalizacja fabryki

Baczewskiego  przedstawia-

Gdy w przeciągu lat prześle-

na byla w wielkim namiocie,

dzimy zmianę nazwy fabryki

skladającym się z dziesiątek

Baczewskich, która określa-

butelek. Ta wystawa mieści-

la jej dzialalność, pojawia się

la się w glównym, Przemyslo-

kwestia akcentowania rosoli-

wym pawilonie PWK 1894 we

sów, a z czasem i likierów. Wy-

Lwowie, mieszczącym ekspo-

jaśnienie tego jest bardzo proste

zycje z różnych branż. Eks-

­ znacznie niższe podatki pla-

pozycja w ksztalcie wieży,

cono za slodkie napoje alkoho-

ulożonej z 5 tys. butelek z ko-

lowe i prostsza byla receptura

lorowymi napojami, wywoly-

ich wytwarzania.

wala zachwyt zwiedzających

Rosolisy wytwórców istnie-

wystawę w Wiedniu w 1904

jących we Lwowie na początku

r. Ten udany chwyt reklamo-

XIX w. i produkowane później

wy wykorzystano również na

byly rodzajem likierów. Biorąc

Targach Wschodnich we Lwo-

pod uwagę historię ich istnie-

wie w 1926 r., a również czte-

nia, możemy przypuszczać, że

rokrotnie większy ­ na wysta-

byly wcześniejsze niż likie-

wie w Poznaniu w1929 r.

ry i prostsze w produkcji. Na-

Ale o tym jeszcze będzie

zwa napoju mylnie jest wiązana

mowa.

Z LEWEJ STRONY EKSPOZYCJA J. A. BACZEWSKIEGO NA ROLNICZO-PRZEMYSLOWEJ WYSTAWIE 1877 R.