14

nr 5 (441) 15­25.03.2024

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Polsko-ukraińskie prace konserwatorskie w 2023 r. (cz. 7)

W 2023 roku zakończono

kolejny etap wspólnych

polsko-ukraińskich prac

na terenie parafii p.w. św.

Antoniego na Lyczakowie.

Przez caly okres

remontów i zabiegów

konserwatorskich jest

na tym obiekcie obecna

firma ZKR (Zabytki,

konserwacja, remonty)

z Warszawy. Jej dokonania

wysoko ocenila wspólna

polsko-ukraińska komisja

konserwatorska. Wśród

czlonków komisji byli

obecni przedstawiciele

ODNOWIONY MUR KOŚCIOLA ŚW. ANTONIEGO

warszawskiego Instytutu

pod jego bezpośrednim kierownictwem.

wspólczesnymi tynkami, ale imitującymi

Narodowego Polskiego

Wszystkie prace prowadzi polsko-ukraiń-

dawne zaprawy, zachowana chrapliwość

Dziedzictwa Kulturowego

ski zespól konserwatorów. Dalej prezes P.

tynku i kolor. Możliwie, że nieotynkowany

za Granicą ,,Polonika"

mur wyglądalby oryginalnie, ale nie można

Jędrzejczyk dodal:

bylo odstąpić od historycznego wyglądu

­ Nie skończymy w 2023 roku. Między

i Zarządu Ochrony

innymi, bardzo skomplikowane są pra-

muru. Między murem kamiennym a cegla-

Środowiska Historycznego

ce przy malowidle w kopule i już zostalo

nym odtworzono też niewielki historyczny

lwowskiej Rady Miejskiej,

potwierdzone, że muszą one być zrobione

gzyms z kamienia. Przez caly czas prace

które już przez wiele lat

zespolu ZKR nadzorowal Instytut ,,Polo-

w dwu etapach. Pierwszy etap ­ to osusze-

PRACE KONSERWATORSKIE PRZY KAPLICY ŚW. JANA Z DUKLI

owocnie wspólpracują

nie i oczyszczenie malowidla, zaś drugi ­ to

nika" i Lilia Onyszczenko, doradca Rady

w sprawie ratowania

jego ostateczny retusz. I owe prace zakoń-

Miejskiej Lwowa ds. Ochrony Środowiska

od muru oporowego przy samej dzwon-

obejmowal konserwacje calego muru

czymy już w 2024 roku. Ale dach musimy

Historycznego. Otóż prace remontowo-

nic, a dalej wzdluż ulicy Zańkowieckiej.

oporowego i dzwonnicy, również zakoń-

cennych zabytków

zrobić jeszcze w 2023 roku. Wszystkie

-konserwatorskie dookola świątyni zosta-

Wszystko zostalo rozebrane, zbudowano

czenie balustrady na szczycie schodów.

lwowskiej kultury i sztuki.

prace, by tak powiedzieć, kosmetyczne,

ly zakończone i odebrane przez komisję.

nowy mur oporowy żelbetonowy i na ten

Dzwonnicę poddaliśmy konserwacji od

W tej szlachetnej misji

,,dopieszczanie" kamienia, montaż figu-

Teraz Pawel Jędrzejczyk rozważa nowe

mur poszla okladzina kamienna. Powstala

fundamentów do krzyża na górze. To samo

Generalny Konsulat RP

ry świętego i inne zrobimy w następnym

plany, mianowicie dotyczące remontu sa-

calkiem nowa konstrukcja, która będzie

można powiedzieć o murze wzdluż ulicy

we Lwowie otoczyl prace

roku. Sfinalizujemy wszystko do czerwca.

mego kościola. ­ To są jednak calkiem inne

trzymać napór ziemi nie jedno stulecie. Dla

Zańkowieckiej, w powiązaniu z murem,

konserwatorów opieką

Wlaśnie wtedy lwowianie znów zo-

wydatki. Na razie zrobimy skany świąty-

okladzin odzyskaliśmy część materialu

który stanowi fundament dzwonnicy. Po-

baczą i na pewno nie poznają tej perelki

ni i projekt ­ mówi na zakończenie pre-

kamiennego z rozbiórki starego muru. To

wiedzieć, że mur byl w zlym stanie, to nie

honorową.

sztuki lwowskiej. Szlachetne XVIII-wieczne

zes ZKR. Wyremontowana część murów,

byl tak naprawdę rumosz, ale częściowo

powiedzieć nic. Ten mur oporowy od ulicy

barokowe formy rotundy, oczyszczony, za-

schodów i dzwonnica pięknie wyglądają od

Zańkowieckiej po prostu się walil. Zbudo-

dalo się niektóre grube bloki z wapienia

TEKST I ZDJĘCIA

konserwowany piaskowiec, z którego owa

ulicy Lyczakowskiej, dodaly jej splendoru,

wykorzystać na okladziny. Pocięto je na

wany byl z dwu warstw, kamiennej, która

JURIJ SMIRNOW

rotunda zostala zbudowana, odnowione

również z satysfakcją ocenione przez lwow-

pól, każdy kawalek, każdy blok. Udalo się

byla wypchnięta przez ziemie, bo kościól

(czytaj uratowane) malowidla i w calości

Bardzo aktywnie polskim i ukraińskim

skich ojców franciszkanów, którzy opieku-

nam odzyskać z oryginalnego materialu

stoi na skarpie, zaś mur oporowy trzyma

pozlacana figura świętego bernardyna

konserwatorom pomagają gospodarze tej

ją się parafią św. Antoniego i wszystkimi

50% okladzin. Pozostale 50% materia-

tę skarpę. Górna część muru byla muro-

rzymskokatolickiej świątyni ­ ojcowie

lwowskiego, niebiańskiego patrona nasze-

parafianami.

lu musieliśmy dokupić z kamieniolomu,

wana z cegly. Pierwotny projekt zakladal,

franciszkanie. Na schodach obok kościo-

go miasta, na pewno zszokują większość

Firma ZKR prowadzi we Lwowie prace

w taki sposób oblożyliśmy ścianę z żelbe-

że będzie zbudowana ściana żelbetonowa

la św. Antoniego komisje spotkal Pawel

lwowian, przyzwyczajonych do szarej,

konserwatorskie na kilku obiektach. Kolej-

tu tymi okladzinami grubości 15 cm. Ale to

oporowa od wewnętrznej strony muru,

Jędrzejczyk, prezes zarządu warszaw-

malo zauważalnej pamiątki, gdzieś w za-

ny, niezwykle ciekawy obiekt, ulokowany

tylko jedna dolna część muru. Bo mur od

czyli między murem a kościolem, a stary

kątku podwórka klasztornego. Na zakoń-

skiej firmy ZKR. Wlaśnie ta firma w latach

w samym centrum miasta, to zabytkowa

ulicy Zańkowieckiej skladal się z dwóch

mur będzie zakonserwowany. Okazalo się

2021­2023 prowadzi kompleksowe prace

czenie wywiadu prezes Pawel Jędrzejczyk

studnia św. Jana z Dukli. O pracach konser-

jednak, że nie ma możliwości robienia ta-

części, mianowicie dolnej kamiennej

konserwatorsko-remontowe na terenie

powiedzial, że za lata pracy przy konserwa-

watorskich przy studni ,,Nowy Kurier Gali-

i górnej murowanej z cegly. Rozebraliśmy

kiego wykopu, bo istnialo zagrożenie dla

parafii św. Antoniego i w kilku innych loka-

cji zabytków lwowskich, bardzo przywią-

cyjski" pisal w maju br. roku (nr 8, 24.04­

fundamentów samej świątyni. Dlatego

najpierw ceglany mur i na nowo murowa-

cjach we Lwowie (np. na Cmentarzu Lycza-

zal sie do Lwowa, pokochal jego wspaniale

15.05.2023), lecz Pawel Jędrzejczyk, jako

liśmy z cegly rozbiórkowej. Oczywiście,

projekt zostal zmieniony i ściana oporowa

zabytki i chcialby nadal pracować nad ich

kowskim). Pawel Jędrzejczyk dokladnie

kierownik tych prac dodal jeszcze szereg

że jej też zabraklo, trzeba bylo dokupić

żelbetonowa zostala wybudowana od ze-

odnowieniem i ratowaniem. Między innymi

poinformowal komisje o pracach w 2023

ciekawych wiadomości. Podkreślil, że

wnętrznej strony, od ulicy Zańkowieckiej.

jeszcze okolo 40%, starej cegly rozbiór-

roku, również o caloksztalcie prac od sa-

interesuje go możliwość udzialu w pracach

prace finansuje i nadzoruje warszawski

Caly stary mur zbudowany z bloków ka-

kowej. Udalo się dokupić ceglę tej samej

mego początku na tym obiekcie, czyli od

konserwatorskich przy odnowieniu kamie-

Instytut ,,Polonika", zaś caly projekt prac

wielkości, otóż pasowala do muru ideal-

miennych musieliśmy rozebrać do funda-

nicy królewskiej w Rynku lwowskim. Firma

roku 2021.

nie. Ta część muru zostala otynkowana

konserwatorskich powstal w firmie ZKR

mentów. A mur ten biegnie od schodów,

Wykonane prace naprawdę robią wra-

ZKR jest obecna też na Cmentarzu Lycza-

kowskim, gdzie wygrala przetarg na prace

żenie! Kościól zostal zbudowany na skar-

pie, stromo spadającej w stronę ulicy Ly-

remontowe i konserwatorskie kaplicy Ja-

czakowskiej, otóż mury oporowe dookola

worskich, które zostaly rozpoczęte jesienią

2023 roku i będą kontynuowane w 2024

świątyni, dzwonnica i schody prowadzące

roku. (O tych pracach ,,Nowy Kurier Galicyj-

do kościola są stale zagrożone naporem

i zsuwem ziemi ze wzgórza, również wód

ski" pisal w nr 22 z grudnia 2023 r.)

Tradycyjnie poważne plany czekają pol-

opadowych. Dlatego z czasem (kościól

zbudowano w XVII wieku) konstrukcja

skich konserwatorów w nowym 2024 roku

i na innych obiektach na terenie Cmentarza

murów zostala zdegradowana i wymagala

Lyczakowskiego. Za wcześnie jeszcze mó-

jak najszybszego remontu. Wlaśnie dlate-

go na ten obiekt zwrócil uwagę Instytut

wić o konkretnych nagrobkach czy kapli-

,,Polonika", który przez wszystkie lata fi-

cach, lecz jak powiedzial Aleksy Loziński,

nansuje prace konserwatorskie.

koordynator projektów Narodowego Insty-

tutu Polskiego Dziedzictwa Kulturowego za

Za ten czas zostaly od podstaw wyre-

montowane schody razem z balustradą i gru-

Granicą ,,Polonika" we Lwowie, zaplanowa-

no przeprowadzenie inwentaryzacji drze-

pą cennych rzeźb ustawionych przed schoda-

wostanu na cmentarzu, co jest problemem

mi. Kolejnym etapem prac konserwatorskich

byl remont i konserwacja dzwonnicy i muru

naprawdę aktualnym i bardzo potrzebnym.

Tutaj będzie zaangażowana fundacja ,,Kra-

oporowego obok niej. Zaś w 2023 roku firma

ZKR prowadzila prace dookola muru oporo-

jobrazy" z Lublina, która realizuje obecnie

wego wzdluż ulicy Zańkowieckiej.

dwuroczny program inwentaryzacji zieleni

Prezes Pawel Jędrzejczyk przygotowal

dawnego palacowego parku w Podhorcach.

Również przewiduje się przeprowadzenie

dla komisji dokladny wyklad o wszystkich

pracach i problemach technicznych. Między

inwentaryzacji i skaningu 3D monumental-

innymi powiedzial:

nej kaplicy Lodyńskich, która znajduje się

tuż przy wejściu na cmentarz. Pozwoli to

­ Pracujemy na tym obiekcie od wrze-

następnie przygotować dokladny projekt

śnia 2021 roku aż do teraz. Skończyli-

śmy w październiku 2023 roku. Projekt

prac konserwatorskich tej kaplicy.

ODNOWIONA DZWONNICA