15

nr 5 (441) 15­25.03.2024

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 83)

IWAN BONDAREW

Bajki z grobowca

Dawniej we Frankiwsku ist-

niala oryginalna tradycja, gdy

jedna dzielnica miasta walczy-

la z inną. Jasne, że nie walczyla

cala dzielnica, a jedynie mlodzi

chlopcy, którzy nie wiedzieli, co

zrobić z rozpierającą ich ener-

gią. Ta historia wydarzyla się

okolo roku 1974. Batiary jednej

z dzielnic przedmiejskich mie-

li wówczas o coś zatarg z miej-

scowymi Cyganami. Spotkanie

wyznaczono na starym cmen-

CZOLG-POMNIK NA PASIECZNEJ

PUNKT KASY OSZCZĘDNOŚCI PRZY UL. MAZEPY W LATACH 70. XX W.

tarzu, za dzisiejszym hote-

lem ,,Nadija", który byl dopiero

portrety bandytów. Biuro przez

i niczym europejskim tu nawet

w budowie. Aby nie zwracać na

kilka dni bylo zamknięte.

nie pachnialo, zaś droga na Za-

siebie niepotrzebnie uwagi, go-

Przestępstwo pozostalo nie

chód przez ,,żelazna kurtynę" dla

dzinę spotkania wyznaczyli na

rozwiązane.

mieszkańców Galicji byla za-

późną godzinę wieczorną, gdy

mknięta. Ale od czasu do czasu

Mogila wampira

mial zapaść zmrok.

odglosy Zachodu docieraly do

Otóż na stary cmentarz zaczę-

Wielu slyszalo o hrabim Dra-

Przykarpacia.

li schodzić się chlopcy z prętami

cule, ale malo kto wie, że Fran-

W 1975 r. zaczęto budować ga-

stali zbrojeniowej, lańcucha-

kiwsk też mial swego wampira.

zociąg ,,Sojuz", po którym blękit-

mi rowerowymi i sztachetami

Na początku lat 1970. zaczę-

ne paliwo z Syberii mialo plynąć

z okolicznych plotów. A jednak,

ly znikać dzieci. Potem ich ciala

do państw obozu socjalistyczne-

ktoś z emerytów z sąsiedniego

znajdowano na starym cmen-

go. W zamian państwa te mialy

bloku zadzwonil po milicję i za-

tarzu przy ul. Kijowskiej. Cia-

rozwijać infrastrukturę w mia-

wiadomil o incydencie. Wladza

la byly bez krwi, a na szyjach

stach i miasteczkach leżących

zareagowala blyskawicznie ­ po

mialy rany. Szerzyly się plotki,

wzdluż trasy gazociągu. W tam-

20 minutach caly cmentarz byl

że to sprawa wampira.

tych czasach przy ul. Moskiew-

STARY CMENTARZ W STANISLAWOWIE

obstawiony.

Stary alkoholik, mieszkający

skiej 42 (dziś Belwederskiej) wy-

paczki banknotów. Znalezio-

W tym samym czasie na

dobrze pamięta tę historię i roz-

przy ul. Kijowskiej, wspominal,

rósl blok mieszkalny i ponieważ

no je w pomniku-czolgu, który

cmentarzu dzialala banda, okra-

mowy, które wówczas toczyly

że już w latach 1940. zdarzylo

budowali go Węgrzy, nazwano go

wówczas stal na ul. Pasiecznej.

dająca nieboszczyków w gro-

się w mieście. Otóż w paździer-

się już coś podobnego. Ale wla-

,,węgierskim".

Zaś weterani milicji twier-

bowcach. Stąd wiele z nich bylo

niku 1974 r. kolo punktu Kasy

dze miejskie ani wampirów, ani

Wiele mieszkań w nim otrzy-

dzą, że w czolgu byly nie tyl-

otwarte. Do jednego wskoczyl

Oszczędności przy ul. Mazepy

wilkolaków nie odnalazly i na-

mali pracownicy Transgazu.

chlopak, by schować się przed

ko taśmy, ale i prawdziwe pie-

14 stali ludzie i omawiali deta-

dal szukaly mordercę-mania-

Mieszkania znacznie różnily się

niądze. Wedlug nich sprawę

milicją. Strach przed zatrzy-

le przestępstwa. Ani gazety, ani

ka. Poszukiwania byly bezsku-

od tych w blokach sowieckich.

doprowadzono  do  wyroku,

maniem okazal się silniejszy od

radio nie powiadamialy o tym.

teczne, a tymczasem liczba ofiar

Drewniane ramy ze szklanymi

a większość skradzionych pie-

strachu przed nieboszczykiem.

A pisać bylo o czym!

wzrosla już do sześciu. Organom

blokami pojawily się we Fran-

niędzy zwrócono państwu. Jed-

Cicho, jak mysz, siedzial

Ograbiono centralne biu-

partyjnym wreszcie urwala się

kiwsku po raz pierwszy. Na

nak opowiedzieć o szczególach

w ciemnym grobowcu, starając

ro Kasy Oszczędności, zabi-

cierpliwość. W grudniu 1974 r.

klatkach schodowych byly do-

sprawy nikt z bylych milicjan-

się nie dotykać trumien. Z ze-

to ochroniarza. Ludzie mówi-

podejrzany grób potencjalnego

mofony, które staly się ulubio-

tów nie chce.

wnątrz dolatywaly go krzyki,

li, że znal on przestępców i sam

wampira spalono wojskowym

ną zabawą dzieci z okolicznych

trele milicyjnych gwizdków

otworzyl im drzwi. Wyniesiono

miotaczem ognia.

bloków. Ale najwięcej pytań

Va bank

i blyski latarek. Gdy wszystko

dziesiątki tysięcy rubli i obli-

Od tej chwili dzieci przestaly

wśród szczęśliwych mieszkań-

ucichlo, chlopak zacząl wydo-

Skok, opisany wyżej, jest

gacji państwowych ZSRR. Te

znikać, a zniszczony grób za-

ców wywolywaly dwie rury

stawać się z grobowca. Nagle

najbardziej zagadkowym prze-

ostatnie można bylo wymienić

chowal się do dziś.

sterczące z podlogi w lazience.

poczul na glowie czyjaś zimną

na gotówkę w dowolnej kasie

stępstwem w historii Frankiw-

Nie od razu zorientowano się,

Węgierski budynek

rękę i uslyszal cichy glos: ­ Do-

kraju. Obligacje mialy nume-

ska. Wydarzenie szybko obro-

że są przeznaczone do instalacji

kąd to się wybierasz?

rację ciąglą i latwo je bylo wy-

slo różnego rodzaju plotkami,

Takie określenia jak euro-

pralek automatycznych. W cza-

Biedak wylecial z grobow-

pogloskami, legendami. Nawet

jawić. Bandyci szybko to zro-

-remont, euro-okno czy eu-

sach wylączania prądu w ce-

ca jak kula i pierwsze 500 m

dziś nikt z organów ścigania nie

zumieli i wyrzucili obligacje na

ro-wtyczki na stale weszly do

lach oszczędzania mieszkańcy

pokonal w czasie olimpijskim.

ul. Nadbrzeżnej. Prawdopodob-

chce komentować wydarzenia.

obecnego leksykonu. Przedro-

okolicznych bloków z zazdro-

Już w drodze zrozumial, że ktoś

nie wyrzucali z auta, bo milicja

Pewien pulkownik odpowie-

stek ,,euro" oznacza coś lepszego,

ścią spoglądali na jasno oświe-

wcześniej schowal się w gro-

dzial krótko: ,,bandytów zlapano,

zbierala je wzdluż calej ulicy,

dobrej jakości, wykonane wedlug

tlony węgierski blok. Okazuje

bowcu i zażartowal z niego.

zaczynając od mostu.

sprawę zamknięto". Ale są pod-

lepszych standardów. Dążymy

się, że mial on osobne podlącze-

Rankiem matka zauważy-

stawy, by sądzić, że nie wszyst-

Podejrzewano,  że  wśród

do wszystkiego, co jest europej-

nie do piekarni, a tam prądu nie

la na glowie syna siwą plamę

bandytów byl pracownik Kasy,

ko bylo tak gladko. Ostatnio

skie, wierząc że życie jest tam

wylączano.

w ksztalcie dloni z rozwartymi

bo sejfy nie byly zniszczone,

zjawily się nowe fakty tego re-

lepsze. W czasach ZSRR Fran-

Jednym slowem ­ komunal-

palcami.

lecz zostaly otwarte kluczami

zonansowego przestępstwa.

kiwsk byl miastem zamkniętym

ny raj.

­ ktoś musial te klucze podro-

M ieszkaniec

Frankiw-

Skok stulecia

ska Aleksander Wolkow nie

bić. Nie znaleziono żadnych

Kryminalna kronika Fran-

byl pracownikiem milicji, ale

świadków i nawet nie powstaly

kiwska przestudiowana jest

niedostatecznie i czeka na swe-

go badacza. Glośne zbrodnie

z przeszlości tak obrosly poglo-

skami i legendą, że trudno od-

dzielić prawdę od fantazji.

W latach 70. XX w. wiele mó-

wiono o ograbieniu centralnego

biura Kasy Oszczędności przy

ul. Dzierżyńskiego 14 (ob. Maze-

py). Dokonano go ze szczególną

zuchwalością, zginąl wówczas

jeden z ochroniarzy, skradziono

olbrzymią sumę pieniędzy.

A dalej zeznania znacznie

się rozchodzą. Starzy miesz-

kańcy powiadają, że pieniądze

zniknęly bez śladu. Jedyne, co

znaleziono, to taśmy sklejające

GRÓB WAMPIRA

WĘGIERSKI BUDYNEK PRZY UL. MOSKIEWSKIEJ 42, LATA 80. XX W.