18

nr 5 (441) 15­25.03.2024

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Namiętna milość lwowskich fotografów (cz. 2)

Trzecim ,,bohaterem"

Liebermanów, pod zagrożeniem kary

tragicznego wydarzenia

aresztu". Od tego czasu Cecylia zdradza-

la wielki niepokój, nie chciala wychodzić

12 kwietnia 1921 roku

z domu, jakby nie mogla postanowić, co

na Pohulance byl Maks

ma robić dalej. Minęlo tylko sześć mie-

Lieberman, mąż Cecylii

sięcy od dnia ślubu i 23 grudnia Maks byl

(Czeslawy) Starkmeth.

zszokowany kolejnym fatalnym wyda-

Byl to 33-letni mlody

rzeniem w stosunku z żoną. Oto Cecylia

czlowiek, który

niespodzianie opuścila dom i uciekla ze

Lwowa, pozostawiwszy list, że wyjechala

okolo dziesięciu lat

daleko. Zabrala ze sobą cenne srebrne rze-

pracowal w zawodzie

czy wartości 25 tysięcy marek. Lieberman

fotograficznym, m.in.

rozpocząl poszukiwania żony i stwierdzil,

także w zakladzie

że Jaworskiego też nie ma we Lwowie.

fotograficznym ,,Adela",

Przed wyjazdem Jaworski powiedzial

do którego wstąpil w 1911

Józefowi Holasowi, kierownikowi swego

roku.

zakladu: ,,Pozdrówcie Liebermana, teraz

Cecylia jest już moją". Później okazalo się, że

kochankowie pojechali do Brzeżan, do brata

JURIJ SMIRNOW

Jaworskiego, zaś później wyjechali w niezna-

nym kierunku. Podczas śledztwa policyjne-

W dokumentach sądowych znajdujemy

go Cecylia dokladnie opisala swoją uciecz-

jego krótki życiorys. Otóż Maks (Mojżesz

kę. Komisarz Trusz zanotowal z jej slów,

Menatsche dwojga imion) Lieberman uro-

że Liebermanowa"... z męża swego nie byla

dzil się w Przemyślu w roku 1888 w rodzi-

zadowolona, że nie mógl on jej dogodzić, że

nie ,,przynależnej do religii mojżeszowej".

nie podobal się jej i dlatego ciągnęlo ją do

Rodzina od pewnego czasu zamieszkala

ZDJĘCIE WYKONANE

Jaworskiego. Natomiast Jaworski byl dla niej

we Lwowie, zaś Maks wstąpil na naukę

W ZAKLADZIE ,,ADELA"

bardzo uprzejmym, delikatnym i zaspakaja-

fotograficzną do zakladu ,,Adela" Tadeusza

Z PODPISEM T. JAWORSKIEGO

jącym jej zmysly i nerwy. W ogóle wyrażala

Jaworskiego. Dzialal też aktywnie w zgro-

się o Jaworskim bardzo dodatnio". Również

madzeniu pomocników fotografów.

na kolejnym przesluchaniu w toku śledz-

Już na pierwszym posiedzeniu tego

twa Cecylia z nieustającym placzem opo-

zgromadzenia, które liczylo 43 czlonków,

wiadala komisarzowi policji Lukomskiemu,

w dniu 10 listopada 1913 roku wybrano

że ,,z mężem swoim Maksem Liebermanem

Maksa Liebermana na czlonka wydzialu.

byla nieszczęśliwą. Wskutek jego zachowa-

Mlody czlowiek nie tylko prosperowal

nia względem niej nabrala do męża odrazy

w zawodzie i dzialalności spolecznej, lecz

i wstrętu. Nie może na niego patrzeć i z nim

,,nie pozostal obojętnym dla wdzięków

żyć nie chce. Natomiast jakaś nadprzyro-

swej koleżanki Cecylii Starkmeth, pisal

dzona sila pchala ją do Jaworskiego, który

do niej czule kartki, a kiedy milość do niej

umial odczuć jej myśli. Z nim byla szczęśli-

potęgowala się coraz bardziej, rozpocząl

wa, kochala jego do utraty zmyslów i jakby

oficjalnie starania o jej rękę i zostal przez

Jaworski umarl wskutek postrzelenia, ona

jej rodziców przyjęty".

chcialaby odebrać sobie życie".

Powstala dość pikantna sytuacja.

Tymczasem Maks Lieberman z końcem

Wśród pracowników zakladu ,,Adela"

stycznia 1921 roku wniósl do sądu doniesie-

o stosunku Cecylii z szefem Tadeuszem

nie karne przeciw Tadeuszowi Jaworskiemu

Jaworskim krążyly gluche plotki, lecz Lie-

ZDJĘCIE WYKONANE PRZEZ

o uprowadzenie mu żony, jednak dochodze-

berman nie chcial w to uwierzyć. Cecylia

TADEUSZA JAWORSKIEGO

nie ulegalo zwloce, gdyż Jaworskiego nie

nie dawala mu żadnych nadziei, lecz jej

W ZAKLADZIE ,,ADELA"

bylo we Lwowie i nikt nie wiedzial gdzie

mamusia, która o wszystkim dokladnie

Sam Jaworski odbyl z Liebermanem

go szukać. Na początku lutego Cecylia Lie-

wiedziala, uważala, że Lieberman może

,,męską rozmowę" i oświadczyl mu, że Ce-

bermanowa razem z Jaworskim wrócila do

być dobrą partią dla jej córki i podtrzymy-

cylia już od czterech lat byla jego kochan-

Lwowa, lecz wynajęla osobne mieszkanie

wala Maksa w jego zamiarach.

ką i jest nią nadal i zaofiarowal Lieberma-

przy ulicy Glębokiej i wniosla pozew separa-

Z drugiej strony, rodzina Starkmethów

nowi 30 tysięcy marek na kompensatę

cyjny przeciw mężowi. Dnia 3 marca w sądzie

nadal korzystala z opieki Jaworskiego,

poniesionych strat na przyjęcie weselne.

karnym odbyla się konfrontacja Liebermana

brala od niego pieniądze. Tymczasem

REKLAMA ZAKLADU ,,ADELA"

Cecylia z placzem również potwierdzila

z Jaworskim, ,,...w trakcie której doszlo mię-

Maks Lieberman trafil do wojska austriac-

Maks Lieberman

Gdy nie otrzyma pieniędzy oświadczyl, że do

swój stosunek z Jaworskim. Tylko wów-

dzy nimi do gwaltownego zajścia". Jak pisal

kiego, potem wybuchla wielka wojna...

jednak dość dlugo nie

tej sprawy nie miesza się".

czas Maks Lieberman ostatecznie zrozu-

korespondent ,,Wieku Nowego", tylko w są-

Czas lecial, Lieberman pisal listy do Cecy-

mógl zdecydować się

W tej sytuacji Tadeusz Jaworski w pew-

mial calą sytuację.

dzie Maks Lieberman zrozumial calą sytu-

lii i ,,z niepokojem przyjmowal wieści o bli-

nym momencie zgodzil się na ślub Cecylii

Ale matka Fani Starkmeth zabrala owe

ację i stosunek żony do niego i do Jaworskie-

skim stosunku, jaki ją lączyl z Jaworskim".

czy wierzyć plotkom

z Liebermanem, uważając że przyszly mąż

30 tysięcy marek i ustawicznie nalegala na

go. Poczul się oszukaną ofiarą, której życie

Jednak nadal uważal ją za swoją narzeczo-

i odwolać zaręczyny,

i po ślubie nie będzie przeszkadzal jego sto-

Jaworskiego, by ,,cofnąl swoje przyznanie,

jest zlamane i że tej sytuacji trzeba wreszcie

ną, i wedlug jego późniejszych zeznań pod-

czy też jednak ożenić

sunkom z kochanką. Obiecal nawet wziąć

a na Cecylię ­ by pogodzila się na dalsze

kres polożyć. Znienawidzil Jaworskiego, lecz

czas śledztwa, ,,ustawicznie posylal Cecy-

się z Cecylią, którą

Liebermana na wspólnika swego zakladu.

malżeńskie pożycie z Liebermanem". Ce-

nadal namiętnie kochal Cecylię i ,,...na każ-

lii pieniądze na zakupienie mebli i innych

kochal. Do malżeństwa

W takich okolicznościach 27 czerwca 1920

cylia i Maks nawet odeszli od Jaworskiego

dym kroku śledzil żonę", kontrolując jej życie

rzeczy" do wspólnego pożycia rodzinnego

naklaniala go usilnie

roku doszlo do ślubu Cecylii Starkmethów-

do innego zakladu fotograficznego, miano-

osobiste. Calkiem zaniedbal pracę w zakla-

w czasach przyszlych, po wojnie, które

też matka Cecylii. Jak

ny i Maksa Liebermana. Jak świadczyla na

wicie ,,Sztuka" Marcina Appla przy ulicy Le-

dzie fotograficznym, przebywal przez caly

ona przyjmowala i wydawala na różne

później zaznaczylo

procesie Cecylia, na ten jej krok dal zgodę

gionów 1. ,,I wówczas, gdy Cecylia okazala

czas w stanie niezwykle nerwowym, byl

swoje zachcianki.

dochodzenie policyjne,

również Jaworski, który jednak wymagal od

się poza sferami wplywów Jaworskiego,

psychicznie zalamany. W takiej sytuacji 12

Lieberman po powrocie z wojska do

niej aby ona i nadal pozostala jego kochanką.

przyznala się mężowi ze skruchą i placzem

kwietnia doszlo do tragicznego wypadku

Lwowa znów wstąpil do zakladu fotogra-

,,z toku calej tej

Po ślubie Jaworski nawet zaofiarowal

do stosunku swego z Jaworskim, opowia-

w lasku na Pohulance. W tym dniu z samego

ficznego ,,Adela". Chociaż nadal krążyly

skandalicznej afery

im mieszkanie w swojej realności przy ulicy

dając szczególowo o zgwalceniu jej przez

rana Lieberman czekal w ukryciu w pobliżu

plotki o ,,ścislym stosunku" Jaworskiego

wynika, że wielką część

Szeptyckich 17. Oboje również nadal praco-

Jaworskiego. Wobec tego, że Lieberman

jej domu. O godzinie jedenastej Cecylia wy-

z Cecylią, Lieberman temu nie wierzyl, gdyż

winy w obecnej tragedii

wali u Jaworskiego. Jednak obiecanki Jawor-

kochal bardzo swoją żonę, przebaczyl jej,

szla z domu i nie zauważywszy Liebermana

ją bardzo kochal i nie przypuszczal, aby ona

ponosi Fani Starkmeth,

skiego okazaly się bez pokrycia, odmówil

rozpoczynając nowe, spokojne życie rodzin-

wsiadla do tramwaju i pojechala na Pohu-

byla zdolną do pozamalżeńskich stosun-

matka Cecylii. Ona to

on Liebermanowi spisania z nim notarialnej

ne. Cecylia ze lzami wdzięczności przyjęla

lankę. Maks pojechal za nią. Na skraju lasku

ków z Jaworskim.

wiedząc o stosunku

umowy w sprawie wspólpracy w zakladzie,

przebaczenie swego męża".

ona spotkala się z Jaworskim, który niby

Cecylia Starkmethówna wcale nie

Cecylii do Jaworskiego,

niby ,,wskutek zbliżających się wojsk bol-

Jednak nowe życie nie ukladalo się.

przypadkowo wlaśnie w tym miejscu zbie-

darzyla Liebermana milością, jednak sy-

gwaltem parla do ślubu

szewickich do Lwowa" i wyplacil Lieber-

Jaworski staral się groźbami i pieniędzmi

ral kwiatki i oddychal świeżym powietrzem.

tuacja rodzinna, śmierć ojca i namowy

manowi 10 tysięcy marek odszkodowania.

zmusić Cecylię do powrotu do niego. Napa-

Para poszla do lasku, a z tylu w pewnym od-

mamusi powodowaly, że ona, chociaż

córki z Liebermanem.

Zaraz po ślubie Lieberman przez caly czas

stowal ją na ulicy i podczas pracy w zakla-

daleniu śledzil ich Lieberman z rewolwerem

z niechęcią, ,,przystala ostatecznie na

podejrzewal żonę o stosunek z Jaworskim.

dzie ,,Sztuka". Ze swojej strony Maks Lieber-

Rodzina Cecylii trzymala się Jaworskie-

w kieszeni. Gdy Jaworski usiadl na ziemi obok

malżeństwo i w październiku 1919 roku

go. Matka na prośbę Liebermana nie chciala

Ona zaś z tego powodu nie raz plakala, pro-

man nie bardzo wierzyl żonie i co godziny

drzewa, Maks podbiegl do niego z krzykiem:

odbyly się formalne zaręczyny". W tej

sila Jaworskiego, jako swego opiekuna o po-

kontrolowal ją w pracy.

interweniować u Jaworskiego w sprawie jego

,,Co pan tu robi z moją żoną?". Na to Jaworski

sytuacji Cecylia nadal nie zrywala stosun-

moc. I wtedy gwaltownie Jaworski zmienil

Lieberman we wrześniu 1920 roku

stosunków z Cecylią, zaś brat Cecylii nawet

odparl: ,,Co pana to obchodzi?". Wtedy Lie-

ków z Jaworskim i już dla nikogo (prócz

początkowo za rozmowę z Jaworskim żądal

swoje zdanie, radząc Cecylii zwrócić się do

zwrócil się do policji, która wydala Ja-

berman oddal do Jaworskiego dwa strzaly

Liebermana) nie bylo sekretem, że byla

sądu o rozwód z Maksem.

worskiemu ,,zakaz dalszego nagabywania

od Liebermana wynagrodzenia pieniężnego.

z rewolweru.

jego kochanką.