20

nr 5 (441) 15­25.03.2024

Wspomnienia

www.kuriergalicyjski.com

Kardynal Marian Franciszek Jaworski

a wladze państwowe (1991­2008) (cz. 1)

Kościola rzymskokatolickiego

na piśmie prośbę o zwrot domu

MARIAN SKOWYRA

i jego wyznawców wraz z jej me-

arcybiskupów lwowskich oraz

Spotkania kardynala

tropolitą arcybiskupem Maria-

seminarium duchownego. Wy-

Mariana Franciszka

nem Jaworskim.

slano też wykaz potrzebnych dla

Jaworskiego z prezydentami

O takiej dyskryminacji 29

archidiecezji lwowskiej kościo-

Ukrainy

lutego 1992 roku pisal arcybi-

lów, znajdujących się w obrębie

Arcybiskup Marian Jaworski

skup w liście do nowo wybrane-

Lwowa i obwodu.

przez caly okres rządów na sta-

go prezydenta Ukrainy Leonida

Pierwsza szansa na spotka-

nowisku metropolity archidiece-

Krawczuka, który zostal wybra-

nie z prezydentem Ukrainy za-

zji lwowskiej staral się utrzymać

ny na stanowisko pierwszego

istniala w 1992 roku, kiedy to

doskonale stosunki z wladza-

prezydenta w ramach ukraiń-

we Lwowie 19 czerwca doszlo

mi. Również w rozwiązywaniu

skiego referendum 1 grudnia

do spotkania ze Stefanem Da-

trudności nie udawal się do ra-

1991 roku. Obok arcybiskupa list

wymuką, przedstawicielem pre-

dykalnych metod, które mogly-

zostal podpisany przez bpa Jana

zydenta Ukrainy we Lwowie.

by zaognić i tak napięte stosunki.

Olszańskiego z Kamieńca Podol-

Również 18 grudnia 1992 roku

Opowiadal się za prawdą i nawet

skiego, bpa Jana Purwińskiego

arcybiskup przeprowadzil roz-

na spotkaniach na najwyższym

z Żytomierza i biskupów pomoc-

mowy z Jurijem Zymą, zastępcą

poziomie z poszczególnymi pre-

niczych ze Lwowa. Episkopat

przedstawiciela prezydenta we

zydentami Ukrainy stawial jasno

Ukrainy apelowal, aby prezydent

Lwowie. Także 1 sierpnia 1992

wymagania, jednak nie zapomi-

,,zwrócil uwagę na należyte reali-

roku bp Marcjan Trofimiak prze-

nając o szeroko rozumianej dy-

zowanie prawa Ukrainy O wol-

prowadzil rozmowy z przedsta-

plomacji i należytym szacunku

ności sumienia i religijnych or-

wicielem prezydenta Ukrainy.

wobec rozmówcy.

ganizacjach. Zalożone w prawie

W następnym roku, 4 marca. ar-

Od samego początku swego

postanowienia w glównej mierze

cybiskup zawital w Kijowie do

poslugiwania we Lwowie ar-

odpowiadają normom między-

Kancelarii Prezydenta Ukrainy,

cybiskup, widząc niesprawie-

narodowego prawa i są oceniane

gdzie rozmawial o sprawach Ko-

dliwość odnośnie swojej osoby

jako znaczący krok w budowie

ściola z przedstawicielami pre-

ze strony wladz, zabiegal o spo-

państwa prawa. Jednak nieste-

zydenta P. Michalczenko i P. Se-

tkanie z prezydentem Ukrainy,

ty ­ pisali biskupi ­ paragrafy

redą. Uwieńczeniem kijowskiej

aby w Kijowie na najwyższym

prawne, które mówią o uregulo-

wizyty bylo spotkanie w Radzie

poziomie przedstawić swoje

waniu majątkowych stosunków

ds. Religii.

PRZED KATEDRĄ WE LWOWIE. KARDYNAL WITANY PRZEZ

żądania, w szczególności proś-

między państwem i Kościolami,

Systematyczne lamanie praw

PROBOSZCZA KS. PRALATA WIKTORA ANTONIUKA

bę o pozytywne rozpatrywanie

są sformulowane dość niejasno.

wiernych do posiadania wlasnej

petycji o zwrot kościolów, które

Umożliwia to subiektywne trak-

świątyni oraz liczne trudności,

przed II wojną światową nale-

towanie prawa przy zalatwieniu

wladz. Proponujemy w najbliż-

wydzialu do spraw religii we

które nagromadzily się w tym

żaly do Kościola rzymskokato-

spraw o zwrocie budowli kultu

szym czasie rozpocząć rozmowy

lwowskim obwodzie, który od-

okresie, a zwlaszcza brak god-

lickiego. Tak należy zatem ro-

oraz innych budowli historycz-

między państwem a kierownic-

mowę oddania kościola klarysek

nego mieszkania dla arcybisku-

zumieć spotkanie, które odbylo

nemu wlaścicielowi, do którego

twem Kościola rzymskokatolic-

we Lwowie argumentowal jedy-

pa staly się tematem rozmów,

się 8 października 1991 roku

należaly do czasu ich przejścia

kiego w Ukrainie dla uregulo-

nie chęcią przedstawiciela pre-

które 5 kwietnia 1993 roku

w Kijowie w Radzie ds. Reli-

we wladanie państwa. Decy-

wania tych spraw". Przykladem

zydenta Ukrainy w obwodzie,

arcybiskup Marian Jaworski

gii, gdzie arcybiskup przepro-

zje o przekazaniu przyjmowa-

calkowitej ignorancji na temat

aby przekazać ten kościól Ukra-

przedstawil A. Butejko, przed-

wadzil odpowiednie rozmowy

ne są w obwodzie na podstawie

Kościola rzymskokatolickiego

ińskiej Cerkwi Autokefalicznej.

stawicielowi Kancelarii Pre-

oraz uczestniczyl w spotkaniu

nie zawsze obiektywnych re-

w Ukrainie byl cytowany już list

Ignorowano też pisma metropo-

zydenta Ukrainy. W rozmowie

przedstawicieli religii i wy-

komendacji wladz powiato-

z 21 września 1992 roku zastęp-

lity w obwodzie tarnopolskim,

obok metropolity wzięli udzial

znań chrześcijańskich Ukrainy.

wych, na których terenie znaj-

cy Lwowskiej Miejskiej Rady W.

stanislawowskim i na Bukowi-

biskup Marcjan Trofimiak i ks.

Regularnie też kierowal pi-

dują się te obiekty. Ignorowane

Parubija do arcybiskupa Maria-

nie w obwodzie czerniowieckim.

Marian Buczek.

sma do prezydenta Ukrainy,

są przy tym historyczne świa-

na Jaworskiego, który zdawko-

Na początku 1992 roku doszlo

Do pierwszego historycznego

w których wykladal nadużycia

dectwa i myśl kierownictwa

wo powiadomil, które kościoly

do dwóch spotkań arcybiskupa

spotkania arcybiskupa Mariana

miejscowych wladz. Pierwsze

Kościola rzymskokatolickiego

zostaly bezprawnie przekazane

Mariana Jaworskiego z merem

Jaworskiego i prezydenta Ukra-

takie pismo ze strony arcybi-

w Ukrainie. Już obecnie znane

innym wyznaniom, a te, które

Lwowa Wasylem Szpicerem oraz

iny doszlo w Kijowie 12 maja

skupa Mariana Jaworskiego,

są fakty przekazywania innym

jeszcze nie zdążono przekazać,

z wojewodą Lwowa Mychajlem

1993 roku. Obok arcybiskupa

biskupów pomocniczych oraz

wyznawcom budowli sakral-

określono jako takie, które nie

Horyniem. Zwlaszcza to dru-

w rozmowach uczestniczyli bp

duchowieństwa zostalo skie-

nych Kościola rzymskokato-

podlegają zwrotowi, gdyż znaj-

gie minęlo w atmosferze zrozu-

Marcjan Trofimiak i ks. Marian

rowane 16 października 1991

lickiego, które posiadają uni-

dują się w nich czynne instytu-

mienia dla metropolity, toteż na

Buczek. Powyższe spotkanie

roku na ręce przewodniczącego

katową wartość historyczną

cje państwowe.

podstawie zalecenia wojewody

dość szerokim echem odbilo się

Rady Deputowanych w Kijowie

i architektoniczną. Nasze pi-

Podobnie  należy  trakto-

już 16 stycznia 1992 roku ar-

w ukraińskiej prasie, radiu i te-

Leonida Krawczuka oraz prze-

sma w tych sprawach nie znaj-

wać pismo z dnia 8 lipca 1992

cybiskup spotkal się po raz ko-

lewizji. Gość prezydenta przed-

wodniczącego Lwowskiej Wo-

dują zrozumienia miejscowych

roku Jurija Reszetyly, zastępcy

lejny z wojewodą i przedlożyl

stawil na spotkaniu aktualne

jewódzkiej Rady Wiaczeslawa

problemy życia i dzialalności

Czornowola. Podpisani skarżyli

Kościola, który pod względem

w tym piśmie się na brak godzi-

liczby struktur organizacyjnych

wych warunków do pelnienia

uplasowal się w ścislej czolówce

podstawowych zadań kościel-

wyznań na Ukrainie. W trakcie

nych. W tym celu apelowali

spotkania prezydent Krawczuk

o zwrot budynku kurii metro-

stwierdzil m.in., że ,,Ukraina

politalnej we Lwowie, wierząc,

jako państwo demokratyczne

że ,,sprawiedliwość, którą wla-

gwarantuje mniejszościom na-

dze glosily, zostanie potwier-

rodowym prawo do wyznawa-

dzona dobrymi czynami".

nia wlasnej religii". Można za-

Proszono również o zwrot ko-

tem z tego jedynie stwierdzenia

ściolów we Lwowie oraz na te-

prezydenta wywnioskować, że

renie calej archidiecezji lwow-

w ówczesnych realiach Kościól

skiej, o czym już informowano

rzymskokatolicki byl traktowa-

w poprzednich opracowaniach.

ny jako polski, jako mniejszość

Pisma te jednak w większo-

narodowa, a nie pelnoprawna

ści pozostawaly bez odpowiedzi

organizacja religijna. W dalszej

i reakcji ze strony wladz, a świą-

części wypowiedzi prezydent

tynie przekazywano innym

zadeklarowal, że wladze pań-

wyznaniom, czy nawet sektom.

stwowe będą stopniowo roz-

Sporadycznie jedynie zwraca-

wiązywać wszystkie problemy

no te kościoly, do których nikt

wyznaniowe, w tym również

nie pretendowal lub pozostawaly

Kościola rzymskokatolickiego.

w stanie daleko posuniętej ruiny.

Przyznano również, że ,,jest on

Byla to swoista dyskryminacja

na Ukrainie Kościolem dialogu

UDZIAL KOŚCIOLA RZYMSKOKATOLICKIEGO W OBRADACH RADY KOŚCIOLÓW, 19.02.2006 R.