24

nr 5 (441) 15­25.03.2024

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Attyka wieży kościola sióstr benedyktynek

pw. Wszystkich Świętych we Lwowie

Klasztor PP. Benedyktynek

kościola benedyktynek

we Lwowie powstal dzięki

i jej attykę można

dzialalności szlachcianki

zobaczyć na litografii

Katarzyny Szaporowskiej

dedykowanej w 1837

(Saporowskiej), która

r. ksieni Annie Józefie

wstąpila do klasztoru

Kuhn (1833­1863),

razem ze swoimi

przelożonej zakonu

rodzonymi siostrami ­

benedyktynek jako

Anną i Krystyną. Okolo

znak wysokiego

1593 r. jej ojciec Adam

poważania przez

Szaporowski przekazal

Ludwika Zielińskiego

na wyposażenie klasztoru

(1808­1873).

swe dziedziczne dobra:

Chlebiczyn, Michalków,

Na tej litografii, wykonanej

Kluczów i Szaporowce,

przez Karola Auera, można zo-

baczyć widok kościola bene-

które mialy być posagiem

dyktynek od poludniowego za-

Katarzyny i jej sióstr.

chodu w I polowie XIX wieku.

Następnie Katarzyna

Pośrodku litografii widać wieżę

Szaporowska kupila od

z attyką. Kościól klasztorny pw.

Herburtów posiadlość we

Wszystkich Świętych i klasztor

Lwowie na przedmieściu

benedyktynek we Lwowie wi-

dzimy na akwareli wykonanej

Krakowskim wraz

przez architekta Alfreda Ka-

z dworem Herburta, który

mieniobrodzkiego (1844­1922)

stal się tymczasowym

w 1921 r., na której można roz-

klasztorem benedyktynek,

poznać attykę wieży kościola.

pierwszym katolickim

Attykę wieży można zobaczyć

klasztorem żeńskim

również na zdjęciach archiwal-

na ziemiach ruskich. 7

nych ze zbiorów Lwowskiego

Muzeum Historycznego.

października 1595 r. abp

W 1917 r. profesor Politech-

Jan Dymitr Solikowski

niki Lwowskiej, architekt Jan

zatwierdzil erekcję

Sas Zubrzycki zajmowal się

konwentu. W 1599 r. abp

badaniami nad architekturą

Solikowski mianowal

klasztoru benedyktynek lwow-

Katarzynę Szaporowską

skich. Relacja z jego wizyty

zostala zachowana w kroni-

pierwszą ksienią. Po jej

ce klasztornej. Najbardziej za-

śmierci ksienią w latach

interesowala go attyka wie-

1609­1638 byla jej siostra

ży kościola. Twierdzil, że tak

Anna, następnie w latach

pięknej attyki nie posiada ani

1638­1640 ksienią zostala

Kraków, ani Warszawa. Foto-

najmlodsza siostra

grafowal ją ze sygnaturki, z da-

chu nad skladem i ze strychu.

Krystyna, a później do

Te zdjęcia zostaly opubliko-

1684 r. klasztorem rządzila

wane m. in. w książce Barbary

Dorota Danilowiczówna.

Skoczylas-Stadnik i Francisz-

FIGURA MATKI BOSKIEJ Z DZIECIĄTKIEM JEZUS NA WIEŻY KOŚCIOLA BENEDYKTYNEK

ka Grzywacza, Skarby lwow-

teraz blisko 20. W 1615 r. z po-

co niedorobionego pozostalo.

Niektóre elementy wyposa-

skie w opactwie Benedykty-

KRYSTYNA CHARCZUK

P

żenia kościola, powstale za rzą-

nek w Krzeszowie (Legnica,

wodu oblężenia Lwowa przez

Można z tego wywnioskować,

dów ksieni Anny Saporowskiej

2017). Widać na nich autorską

ierwszy drewniany ko-

tatarów zakonnice zmuszone

że zasadnicze prace budowlane

i wspomniane w kronice klasz-

sygnaturę Jana Zubrzyckiego

ściól benedyktynek, któ-

byly opuścić klasztor, a w 1623

w tym czasie byly już wykona-

tornej, pojawily się w związku

­ JSZ. O attyce wieży kościola

ry powstal okolo 1593 r.,

r. uciekaly z powodu znisz-

ne, a kościól murowany, dzięki

z wizjami, w których zakonni-

benedyktynek powiedzial, że

splonąl pod koniec XVI wie-

czenia klasztornych budyn-

staraniom ksieni Anny Szapo-

com objawili się Św. Roch, Św.

jest ona ,,jakby koroną kamien-

ku. A już w 1597 r. kronikarz

ków przez pożar. Ksieni Anna

rowskiej, odbudowany wkrót-

Sebastian i Św. Jacek i obiecali

ną, otoką otaczającą dookola

Tomasz Józefowicz podaje, że

Szaporowska

gruntownie

ce po pożarze 1623 r. otrzymal

powstal kościól drewniany, po

opiekę nad klasztorem. Kronika

i przystrojoną przecudnie aty-

przebudowala zespól klasz-

obecny ksztalt.

części z twardego kamienia.

kościelna wspomina, że wizję

ką polską! ...Otoka owa, pocho-

torny, który odtąd przypomi-

Jak twierdzi Maciej

miala również pewna pobożna

dząca prawdopodobnie z r. 1596

Więc w 1597 r. zalożono fun-

nal warownię, otoczoną gru-

Kurzej, prace

mydlarka, która widziala we

lub 1598 r. jest najwspanial-

damenty nowej murowanej

bymi murami. O ukończeniu

śnie Matkę Boską, która pole-

szym arcydzielem mistrzow-

świątyni, które wykorzystano

prac budowlanych świadczy

budowlane finansowane

cila kobiecie dobrze zapamiętać

skim Pawla Rzymianina, jest

początkowo dla budowy drew-

data 1624 r., umieszczona na

przez klasztor musialy

attyką polską w okazie naj-

Jej wygląd i starać się o posta-

nianego kościola. Zakonnicy

luku tęczy w kościele. Pod tą

być zasadniczo

piękniejszym wśród zabytków

wienie oltarza z Jej obrazem. Fi-

przebywali wówczas w po-

datą umieszczono herby fun-

ukończone już w 1624

Polski calej. A cala ona wyko-

gury św. Rocha, św. Sebastiana

mieszczeniach bylego dworu

datorów klasztoru ­ rodziców

r. Oczywiście, jeszcze

nana z ciosu wychodzi z prawa

i św. Jacka zostaly ustawione na

Herburta, otoczonym parka-

siostr Szaporowskich ­ Ada-

kilka lat trwaly prace

polowienia czyli dwu dzialu na

oltarzach kościola.

nem drewnianym, od 1610 r.

ma i Elżbiety z Drohojówskich.

każdym boku, bo stoją tam w osi

zabudowania otoczono murem.

Stąd wniosek, że budowę ko-

wykończeniowe we

Wieżę kościola

wieży cztery posągi: od poludnia

Pisze o tym w swych wspo-

ściola rozpoczęto jeszcze przed

wnętrzu kościola:

klasztornego

Matka Boska, od wschodu Św.

mnieniach z początku XVII

pożarem 1623 r. na Krakow-

wykonane posadzki,

Jacek Odrowąż z posążkiem ala-

wieku  gdański  podróżnik,

skim przedmieściu i że szkody

benedyktynek

malowidel ściennych,

bastrowym w ręku, od zachodu

kronikarz Marcin Gruneweg:

po nim nie byly znaczne. Mu-

pw. Wszystkich

budowa oltarzy

św. Benedykt, a od pólnocy św.

Pod zamkiem za moich czasów

rator Pawel Rzymianin (Paolo

Świętych przypisują

i stalli chórowych.

Roch. Calość otoki jest tak poję-

u podnóża góry zalożono lad-

Dominici Romanus †1618), syn

architektowi Pawlowi

W 1627 r. kościól zostal

tą i wykonaną, że po węglach jej

ny żeński klasztor [benedyk-

obywateli rzymskich ­ Domi-

Rzymianinowi, który

występują rzeźby przypomina-

tynek]... One wymurowali lad-

nika i Dominiki, w swoim te-

konsekrowany przez

dzialal we Lwowie od

jące świeczniki, zaś pomiędzy

ny kościól rozmiarami taki, jak

stamencie, sporządzonym 18

abpa Jana Andrzeja

posągami a narożnikami, w po-

w Gdańsku Św. Elżbiety. Upięk-

stycznia 1618 r., wspominal,

1595 r. Wówczas też

Próchnickiego, o czym

lowie znowu, jakby dzbanuszki

szają jego z dnia na dzień, oto-

że pracowal dla klasztoru: ro-

zostala wykonana

świadczy tablica

Zygmuntowskie, jasno odzna-

czają murem, a wtedy będą mu-

bilem u Wszystkich Świętych

attyka wieży. Wieżę

pamiątkowa.

czające dwa pola z lewej i dwa

rować i sam klasztor. Zakonnic

[tj. u benedyktynek] i już malo