26

nr 5 (441) 15­25.03.2024

Z przedwojennej prasy

www.kuriergalicyjski.com

,,Kurier Stanislawowski" informuje

Analizując genealogię

obecnego ,,Nowego

Kuriera Galicyjskiego"

śmialo możemy

stwierdzić, że

jest on wnukiem

wlaśnie ,,Kuriera

Stanislawowskiego".

Rodzicami jego czyli NKG,

w malżeństwie z rozsądku

(bo chyba nie z milości)

byly: ,,Gazeta Lwowska"

i ,,Z grodu Rewery".

TAK WYGLĄDA WSPÓLCZESNY STATEK ,,JOE MONSTER" DO

Przyglądnijmy się, czym

PRZEKLADANIA KABLA PO DNIE OCEANU

,,dziadek" przyciągal

innego urzędu państwowego,

auf einer Reise von der Türkir-

w marcu 1924 r. swoich

uogólniają oczywiście i przeno-

schen Grenze über die Bukowi-

czytelników.

KAMIENICA CHOWAŃCÓW W STANISLAWOWIE. TU DRUKOWANO

szą na calość spoleczeństwa pol-

na durch Ostund West Galizien,

,,KURIER STANISLAWOWSKI"

skiego i zarządzeń polskiej pań-

Schlesien und Mähren nach

wobec spraw

podsekretarjatu stanu. Kiedy

stwowości. Powaga państwa

Wien". Autorem jej byl Józef

OPRACOWAL

i zagadnień, którym

projekt ten do skutku dojdzie,

w ten sposób podkopywana jest

Rohrer, uczony podróżnik i sta-

KRZYSZTOF SZYMAŃSKI

K

wiedzieć trudno. Tymczasem

ogromna, a sceptyczny stosunek

tystyk, rodem z Wiednia, który

przez lat dziesiątki

resowe  miasto  woje-

należy zwrócić uwagę na dwa

do Polski i polskości w Bialoru-

jako urzędnik policyjny przybyl

oddawali myśli i sily".

wódzkie śledzilo stosu-

czynniki, pomniejszające bez-

sinie, Żydzie, Litwinie, Rosjani-

w r. 1800 do Lwowa i pozostawal

nek wladz centralnych do

sprzecznie nasze wplywy na

Nic też nawet dziwnego, że

nie poglębiany stopniowo".

tu nieprzerwanie przez 28 lat,

Kresach. Pierwszy ­ to upadek

przy takim stanie rzeczy i w ta-

ziem kresowych. Stąd artykul

To też koniecznością jest

zamieniwszy w międzyczasie

aktywności spolecznej pol-

kich warunkach szerzy się na

na pierwszej stronie.

stworzenie na Kresach ,,jedno-

urząd komisarza policji na zaję-

skiego ziemiaństwa. Drugi ­ to

Kresach coraz silniej agita-

litego polskiego frontu politycz-

cia profesorskie, najprzód w li-

O politykę polską na Kresach

walki polskich partji politycz-

cja demagogiczna, podkopują-

nego". My byśmy dodali i nie

ceum, a następnie na uniwersy-

W prasie warszawskiej po-

nych, na tym terenie będące

ca autorytet Rzeczypospolitej

tylko politycznego, ale w ogóle

tecie. Książka, której tytul wyżej

jawiają się w ostatnich cza-

wprost przestępstwem".

i szkodliwa niezmiernie także

jednolitego frontu we wszyst-

podalem, byla owocem podróży,

sach coraz częściej artykuly,

z rozmaitych innych względów

kich sprawach, dotyczących

jaką Rohrer odbyl w jesieni 1802

A w dalszem

poświęcane sprawom Kresów

dla naszej idei państwowej. Do-

naszego stanu posiadania na

roku i w zimie następnego roku.

rozwinięciu artykulu,

naszych, szczególnie Kresów

tyczy to szczególnie świeżo od-

Kresach. Musimy zrozumieć,

W formie listów, których tu jest

wschodnich. Jest to objaw zna-

zyskanych ziem kresowych,

że wzajemnem zwalczaniem

21, opowiada Rohrer swe wra-

wyjaśniając

mienny, a i pocieszający także,

które przez póltora wieku bez

siebie rozdrabniamy tylko na-

żenia z odbytej podróży.

zaznaczony wyżej

gdyż, jak wiadomo, do niedaw-

mala pozostawaly pod wply-

sze sily, które wlaśnie wytężyć

W tej swojej podróży zawadzil

,,upadek aktywności

wem rosyjskim. Stosunki pa-

na jeszcze prasa warszawska

nam trzeba wszystkie ku obro-

on także o Stanislawów, które-

spolecznej ziemiaństwa

nują tu wprost zatrważające.

bagatelizowala sobie po prostu

nie i utrwaleniu polskości Kre-

mu też poświęca kilka wzmia-

polskiego na Kresach",

Kresy i związane z nimi za-

Uwagi, jakie wypowiada w tym

sów. Wszelkie więc partyjnic-

nek. Gród Rewery sprawil na

autor stwierdza, że:

gadnienia, zajmowala się nimi

względzie autor, są bardzo cie-

two winno zniknąć, a miejsce

podróżniku niemieckim na ogól

z wyraźną niechęcią, a jeżeli już

kawe i godne powtórzenia.

jego niech zajmie zrozumienie

bardzo korzystne wrażenie, choć

,,Ziemiaństwo kresowe

poświęcila im tu i ówdzie uwa-

,,Jeśli w rdzennej Polsce ­

wspólnego interesu narodowe-

przybyl do niego w warunkach

wygląda dziś, jak gdyby

gę, to czynila to w sposób, któ-

zauważa on slusznie ­ gdzie

go i grożącego mu nieustannie

niezbyt zachęcających. Dostal

bylo w likwidacji.

ry świadczyl o kompletnej nie-

poziom pojęciowy ludu jest

­ skutkiem rozbicia polskie-

się mianowicie do Stanislawo-

Likwidacyjne też

o wiele wyższy, a co ważniejsza,

znajomości Kresów i zupelnem

go spoleczeństwa kresowego ­

wa jadąc z Czerniowiec bry-

panują w dużej jego

nieorjentowaniu się w proble-

polskość tego ludu bezsporna,

niebezpieczeństwa. Wytknąw-

ką żydowską wśród straszliwej

części nastroje. Nie

mie, jaki stanowią one dla Pań-

walki partyjne zlym są czynni-

szy sobie taki program, możemy

zamieci. Przeziębly do szpiku

sprzyja to jakiejkolwiek

stwa Polskiego pod względem

kiem wychowawczym, zawsze

być pewni wygranej.

kości, zatrzymal się w pierw-

zarówno  narodowo-spolecz-

się bowiem kończą na schlebia-

szej napotkanej na przedmieściu

dzialalności spolecznej,

nym, politycznym i ekonomicz-

niu tlumom i dyskredytowa-

Redaktor naczelny ,,Kuriera"

gospodzie żydowskiej, dalej bo-

rzecz prosta,

niu się wzajemnem programów

nym. Dopiero od niedawna, pod

Henryk Cepnik omawia wraże-

wiem jechać nie mógl, gdyż ko-

i potomkowie dzielnych

wplywem zapewne alarmów,

i kierunków odmiennych ­ o ileż

nia z pewnej podróży do Stani-

nie pogubily w drodze podkowy.

kresowych rycerzy

jakie stan Kresów naszych wy-

zgubniejsze muszą być rezultaty

slawowa w dziale

Ponieważ gotowych podków nie

i niedawni dziedzice

wolal wśród sfer kierujących

akcji tego rodzaju na Kresach.

można bylo dostać w calem mie-

ich pięknej tradycji

Album Stanislawowski

naszą polityką państwową, pra-

Tu naiwne umysly przyjmują

ście, podróżnik nasz musial cze-

(Stanislawów przed 120 laty)

sa warszawska jakby przypo-

wszystkie hasla propagandy na

kać, zanim kowal na świeżo pod-

po raz pierwszy stoją

mniala sobie istnienie Kresów

wiarę, a krytyką, stosowaną do

W r. 1804 ukazala się w Wied-

kul zbiedzone drogą zwierzęta.

na uboczu bezczynnie

i pisze o nich coraz częściej. Za-

tej czy innej warstwy, tego czy

niu książka pt. ,,Bemerkungen

Krótki swój pobyt w Stani-

wsze lepiej późno, niż nigdy...

slawowie zużyl Rohrer na zwie-

Spośród bardzo licznych na

dzanie miasta i jego osobliwości.

ten temat artykulów z ostat-

Tych ostatnich jednak niewiele

nich dni zasluguje na uwagę

znalazl widocznie, gdyż wspo-

szczególnie artykul, zamiesz-

mina wlaściwie tylko o koście-

czony w tygodniku warszaw-

le farnym, który mu się bardzo

skim ,,Świat", a napisany przez

podobal i o dworkach z ogroda-

kresowca. Przytaczamy z niego

mi na przedmieściu, pobudowa-

kilka najciekawszych ustępów,

nych przez urzędników cyrkulu

przede wszystkiem ustęp w któ-

stanislawowskiego. O dworkach

rym autor slusznie zwraca uwa-

tych pisze z wielkim zachwy-

gę na dziwny i szkodliwy wielce

tem. Po zwiedzeniu miasta udal

fakt, że Państwo Polskie nie ma

się Rohrer w towarzystwie ofi-

dotychczas wyraźnego progra-

cerów konsystującego wówczas

mu w stosunku do Kresów.

w Stanislawowie pulku Beau-

,,Powszechnem jest mnie-

lieu do jedynej w mieście re-

manie ­ mówi autor ­ iż pro-

stauracji, którą utrzymywala ja-

gram taki opracowany i prze-

kaś holenderka, dama w bardzo

prowadzony być może jedynie

dojrzalych już latach. Siedzia-

przez powstanie specjalnego

la za bufetem w żóltej jedwab-

środka kierowniczego, niejako

nej sukni, wyfryzowana, ale

centralnego mózgu politycz-

z miną bardzo smutną, gdyż

nego dla sterowania naszą ak-

stracila niedawno malżonka,

cją kresową. Stąd mówi się

a żal po nim koila w objęciach

już dlugo o powolaniu do ży-

pewnego oficera od Wallonów.

cia dla tych funkcyj odrębnego

Oprócz tej restauracji istniala

TAK WYGLĄDA OBECNIE GRANICA MEKSYK-USA