28

nr 6 (442) 26.03.­15.04.2024

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Legendy starego Stanislawowa  (cz. 84)

IWAN BONDAREW

Świątynia na krwi

Świątynia

Zmartwych-

wstania Chrystusa na Krwi

jest prawdziwą ozdobą Peters-

burgu. Wzniesiono ją w miej-

scu, gdzie wskutek aktu terro-

rystycznego zostal śmiertelnie

ranny car Aleksander II. We

Frankiwsku jest też Cerkiew na

Krwi. Jest to cerkiew greckoka-

tolicka pw. Św. Archaniola Mi-

chala, wystawiona niedawno

przy ul. Sorochteja.

,,PALAC SPORTU" PRZED WYBURZENIEM

BUDOWA CERKWI ŚW. ARCHANIOLA MICHALA PRZY UL. SOROCHTEJA

Jest to miejsce szczególne. Na

a mijając go odwracal ku niemu

Okazuje się, że te ruiny mia-

W latach 90. XX w. budynek

początku lat 1970. przy ul. Ga-

się do wojny: mają tam czolg

glowę i krzyczal ,,Hurra!". Na-

ly bardzo interesującą i bogatą

byl już tak ,,zmęczony", że orga-

stello (ob. Sorochteja) wybu-

z jednej strony, z drugiej ­ samo-

stępnie zawracal i znów para-

historię, taką że mogly im za-

nizować tu koncerty bylo nie-

dowano pięciopiętrowy blok

lot, a między nimi ­ okopy!".

dowal przed pomnikiem.

zdrościć liczne zabytki mia-

bezpiecznie. Czasami jedynie

mieszkalny o dwóch klatkach

Wielka czystka

Po jakich pięciu minutach

sta. Gmach pojawil się na mapie

żolnierze ćwiczyli tu przyspo-

schodowych.  Wiele  miesz-

tej defilady na plac wjechal pa-

Stanislawowa w 1904 r. Obok

sobienie fizyczne. Na początku

kań otrzymali w nim wojskowi

Pięć lat studiowalem w In-

trol milicji i zabral Jaroslawa do

mieścila się jednostka kawa-

lat 2000. jednostkę wojskową

i pracownicy przedsiębiorstwa

stytucie Nafty i Gazu i nigdy nie

izby wytrzeźwień. Następnie

lerii, a w budowli, większej niż

zlikwidowano, Palac zamknięto,

slyszalem o tej historii. Ale nic

niewidomych. 2 grudnia 1973

rano jej pensjonariuszy spisano

hangar lotniczy, mieścila się

a w 2017 ­ budynek rozebrano.

r. pewna kobieta, mieszkająca

dziwnego, bowiem wydarzylo

i wypuszczono do domów, ale

ujeżdżalnia. Podczas niepogody

na pierwszym piętrze zeszla do

się to jeszcze przed moim uro-

Wywiad donosi...

Jaroslawem zainteresowalo się

i zimą ujeżdżano tu konie, spo-

piwnicy. Gdy wlączyla światlo ­

dzeniem. Spotkalem dawnego

KGB. Odwieziono go do siedzi-

sobiąc je do slużby wojskowej.

zagrzmial potężny wybuch.

absolwenta uczelni, który opo-

Jak wyglądal Iwano-Fran-

by komitetu i zaczęto zadawać

W okresie międzywojennym

,,Przykarpacka Prawda" in-

wiedzial mi wiele ciekawego.

kiwsk w czasach sowieckich?

pytania:

trenowali tam ulani 6 pulku,

formowala zwięźle, że zginęlo

Przede wszystkim bylo to mia-

W 1976 r. przez uczelnię prze-

­ Co robiliście wczoraj kolo

a oficer pulku Kazimierz Suski

wówczas 17 osób, a wielu zo-

toczyla się seria aresztowań.

sto zamknięte, gdzie przez na-

pomnika Lenina?

uczestniczyl w paryskiej Olim-

stalo rannych. Katastrofa na-

Zatrzymano wówczas ponad 30

gromadzenie jednostek wojsko-

­ Bardzo kocham go za to,

piadzie 1924 r. w dziedzinie ,,jaz-

stąpila w dzień, dlatego wśród

osób, w tym dziekanów, kie-

wych zagranicznych turystów

że dal nam wszystkim godne

da konna". W czasach sowieckich

rowników katedr i profesorów.

ofiar bylo wiele dzieci i emery-

nie wpuszczano. Bylo tu też

życie i dlatego postanowilem

budynek należal do Domu ofice-

Czy byl wśród aresztowanych

wiele pomników ,,militarnych".

tów. Jedna z klatek schodowych

oddać mu wojskowe honory

rów i nazywal się już ,,Palacem

rektor ­ dokladnie nie wiadomo,

zostala zniszczona calkowicie.

Oprócz armaty przy Muzeum

­ odpowiedzial.

sportu". Trenowali tam nie tylko

ale po tym pozbawiony zostal

Druga ­ przetrwala, ale budy-

,,Bohaterów Dniepru" stojących

­ Ale byliście bez czapki?

wojskowi. W latach 1960. Palac

swego stanowiska. Naukowcom

do dziś, w miejscu obecnie po-

nek postanowiono rozebrać.

Tu Jaroslaw wspomnial, że

byl intensywnie wykorzysty-

zarzucano malwersację kosztów

mnika Bandery stal czolg T-34,

Rząd Ukrainy powolal specjal-

jest sierżantem w rezerwie

wany podczas zawodów z boksu,

państwowych, wymuszanie la-

a przy ul. Dowżenka (ob. Maze-

ną komisję do zbadania przy-

i zacytowal z pamięci fragment

pilki ręcznej i koszykówki. Or-

pówek za przyjącie na studia,

py) wzlatywal w niebo Mig-15.

czyn wypadku. Podobno nawet

ustawy, gdzie mowa o możliwo-

ganizowano tam również róż-

obronę dyplomów i za skiero-

W latach 70. XX w. miasto

kogoś skazano.

ści oddania honorów bez czapki.

ne imprezy miejskie ­ uroczy-

wania do pracy. Wypowiadali

ogarnia boom mieszkaniowy,

Co bylo przyczyną nieszczę-

Po pięciu minutach prze-

ste wiece, spotkania, spotkania

się liczni świadkowie, sprawę

bo dla pracowników powstają-

ścia? Niektórzy opowiadali, że

chodnie ul. Czekistów 15 zo-

z Dziadkiem Mrozem, przyjęcia

rozkręcono, co zaprowadzilo za

cych zakladów przemyslowych

wcześniej w piwnicy prowa-

baczyli jak z siedziby KGB wy-

do pionierów itp.

kraty wiele osób ze stopniami

potrzebne byly mieszkania. Jak

dzone byly jakieś prace. Byla

latuje Jaroslaw, otrzymawszy

Gwiezdny okres palac prze-

naukowymi.

grzyby po deszczu rosly nowe

też wersja, że wybuch związa-

oddolne przyspieszenie od ja-

żywal w latach 1970. Wówczas

A wszystko zaczęlo się ba-

dzielnice: Pasieczna, Pozytron,

ny byl z doprowadzaniem gazu

kiegoś dyżurnego.

nie bylo jeszcze Teatru drama-

nalnie. W tym czasie rozbudo-

BAM. Budowom towarzyszy-

do sąsiedniej piekarni.

Do spólki nadszedl jednak

tycznego, zaś sale Filharmonii

lo przekladanie kabli, rur i in-

wywano miasteczko akademic-

Rocznica Lenina

,,list szczęścia" z izby wytrzeź-

i Domu Narodowego nie mogly

nych komunikacji ­ cale miasto

kie. Gdy powstal kolejny gmach

wień i Slawika pozbawiono

pomieścić tak wielu widzów.

Starsi ludzie są bezcennym

bylo przeryte rowami. Żywo

uczelni, jeden z wykladowców

kwartalnej premii. Natomiast

Koncerty takich popularnych

źródlem informacji ­ w tym

przedstawia to dowcip z okresu

skradl aparaty telefoniczne,

KGB nie mialo do niego więcej

zespolów jak ,,Smericzka", ,,Pie-

breżniewowskiego.

i krajoznawczej. Mieszkaniec

przeznaczone do gabinetów i sal

żadnych pretensji.

sniary", ,,Cwiety", ,,Aria" czy

Frankiwska Aleksander Wol-

Kiedyś Amerykanie wyslali

wykladowych. Następnie ten

,,Maszyna Czasu" odbywaly się

kow opowiedzial mi intere-

swego szpiega do Frankiwska, by

idiota chodzil po uczelni i pro-

Wzorcowe stajnie

wlaśnie tu. Mury Palacu gościly

sującą historię z epoki tzw.

dowiedzial się co dzieje się w tym

ponowal je studentom i pracow-

Przy ul. Gwardii Narodowej,

satyryka Gennadija Chazano-

,,zastoju". W polowie lat 1980.

zamkniętym mieście. Przeszko-

nikom uczelni. Prosil nie dro-

po lewej od Muzeum ,,Bohaterów

wa, piosenkarzy Edytę Piechę,

Aleksander byl urzędnikiem

lono go, wręczono falszywe do-

go ­ 5-8 rubli za aparat. Ktoś

Dniepru", stoi blaszany parkan,

Allę Pugaczowa, Sofiję Rotaru

w miejskiej spólce handlu spo-

kumenty i ubrano w garnitur

doniósl i ,,deelera" zatrzymano.

za którym wyrósl już niewielki

czy Walerija Leontiewa. Gdy-

żywczego. Pracowal tam wów-

produkcji ,,Czerwonej szwaczki".

Przy przeszukaniu znaleziono

zagajnik. Przed kilku laty moż-

by chciano umieścić tu tablicę

czas niejaki Jaroslaw, który

Zrzutu dokonano w Czarnym

30 skradzionych aparatów. Na

na bylo tu jeszcze zobaczyć dlugi

pamiątkową ,,Tu byli...", to mu-

ciągle pakowal się w jakieś

Lesie. Przez miesiąc nie bylo od

swoje usprawiedliwienie po-

budynek z olbrzymimi oknami

sialaby chyba być wzrostu czlo-

przygody przez swe zamilowa-

niego wiadomości. Nareszcie

wiedzial, że ,,każdy zarabia, jak

wylożonymi szklanymi blo-

wieka. Ale o komforcie w dawnej

nie do napojów wyskokowych.

szpieg odezwal się: ,,Najpewniej

może" i zacząl sypać swych ko-

kami. Budowlę wieńczyl napis

ujeżdżalni można bylo jedy-

Mial okolo 40 lat, byl weso-

we Frankiwsku przygotowują

legów. A wiedzial wiele.

,,Palac sportu". Budynek nie byl

nie marzyć: dach byl dziurawy

lym i towarzyskim mężczyzną,

jednak używany, byl w stanie

i w czasie deszczu siedziano pod

śpiewal w chórze organizacji,

awaryjnym i zostal w końcu ro-

parasolami. Radziecki widz nie

od pracy nie stronil, ale popijal,

zebrany, by zrobić miejsce pod

byl wymagający i przyzwycza-

jak to zresztą bywa.

jakiś elitarny blok mieszkalny.

jal się do wszystkiego.

W polowie lat 70. XX w.

w dniu urodzin Lenina Slawik

dobrze sobie wlal. Jeżeli ktoś nie

wie, bylo to 22 kwietnia. W tym

czasie centrum miasta przed

ówczesnym hotelem ,,Ukraina"

ozdobil niedawno olbrzymi po-

sąg wodza światowego pro-

letariatu. Idąc przez plac nasz

bohater zapalal nagle wielkim

uczuciem patriotycznym do wo-

dza rewolucji. Wspomniawszy

swą mlodość i slużbę wojskową

postanowil Lenina uczcić. Gdy

znalazl się przed pomnikiem za-

cząl przepisowo maszerować,

SAMOLOT MIG-15 W DZIELNICY BAM

CZOLG T-34 NA PL. BOHATERÓW STALINGRADU