21

nr 14 (450) 26.07. ­ 29.08.2024

Wspomnienia

www.kuriergalicyjski.com

Osobowość kardynala Mariana Franciszka Jaworskiego

(1926­2020); (cz. 1)

Widoczne zaangażowanie

kardynala Mariana

Franciszka Jaworskiego

w odnowienie struktur

archidiecezji lwowskiej

i calej metropolii

lwowskiej na Ukrainie

sklania do przyjrzenia się

osobowości lwowskiego

kardynala, który przez 18

lat poslugiwal na stolicy

biskupiej bl. Jakuba

KARDYNAL MARIAN JAWORSKI ­ PRZEWODNICZĄCY KONFERENCJI

Strzemię.

POWITANIE HIERARCHÓW PRZED KONSEKRACJĄ KOŚCIOLA

EPISKOPATU UKRAINY

W TARNOPOLU

przybywali ekspatrianci. Nie-

użytkowania  go  niezgodnie

MARIAN SKOWYRA

które z nich po latach wracaly

z zamierzeniem ofiarodawcy. Na

świątyń, które nie odpowiada-

parafiach w nabożeństwie Gorz-

Nawiedzanie, opieka

podstawie ogólnego zestawie-

do swoich odnowionych ko-

lyby realnym potrzebom środo-

kich Żali. Lubil w wolnych chwi-

nad parafiami i pracującymi

ściolów. Natomiast pozosta-

nia udalo się ustalić, że kardy-

wiska. Chcąc pomóc kaplanom

lach w Lubaczowie wyjeżdżać na

tu kaplanami

nal Marian Jaworski osobiście

wione na miejscu wyposażenie

w dziele odnawiania kościolów,

spacery do lasu razem z psem Se-

o cechach bezpośrednio wska-

poświęcil 153 odzyskane ko-

sam wielokrotnie zabiegal za

Kardynal Marian Franci-

lem. Nawiedzal też na parafiach

zujących na kult religijny byly

ścioly parafialne i filialne. Lista

granicą w stosownych organiza-

szek Jaworski wszystkie swo-

zaprzyjaźnionych kaplanów.

zawiera też poświęcone kaplice

je sily i zdolności poświęcil

niszczone, palone, rzadziej po

cjach charytatywnych o udzie-

Zwykly dzień arcybiskupa

demontażu przechowywane.

zakonne i plebanie wybudowane

lenie odpowiedniej pomocy fi-

dzielu odnowienia zniszczonej

Mariana Jaworskiego we Lwo-

lub odzyskane przez kaplanów

dzialaniami II wojny świato-

Wiele drobnych pamiątek

nansowej w dokończeniu prac

wie przebiegal również zgodnie

przez dlugie lata byly nabożnie

i wiernych. Większość świą-

remontowych lub budowlanych

wej i komunizmem archidie-

z wytyczonym regulaminem.

przechowywane przez pozo-

tyń konsekrowali poszczególni

danej świątyni czy kaplicy.

cezji lwowskiej. Przyjęta przez

Budzil się zazwyczaj wczesnym

biskupi pomocniczy. Niekiedy

niego w 1991 roku archidiecezja

stalą na miejscu mniejszość na-

rankiem. Jak sam lubil mówić:

Zwykly dzień arcybiskupa

rodową i wyznaniową wierzą-

zadawalano się jedynie prostym

lwowska byl w wyjątkowo zlym

,,każdy śpi ­ ile pragnie, ale nie

Mariana Jaworskiego

poświęceniem przez miejscowe-

stanie. Nosila wyraźne ślady

cą, że barbarzyństwo nie może

dlużej niż do godziny siódmej".

trwać wiecznie i że wrócą one

go kaplana, licząc na konsekrację

W kontekście omawiane-

wieloletniego zaplanowanego

Po przebudzeniu i porannej to-

na swoje historyczne miejsce.

biskupią po przeprowadzonych

go zaangażowania arcybiskupa

wyniszczania struktur Kościola

alecie udawal się do prywatnej

gruntownych pracach restau-

rzymskokatolickiego, zarówno

Zatem pierwsze lata dzialal-

Mariana Jaworskiego w dzielo

kaplicy na modlitwy poranne.

ności arcybiskupa Mariana Ja-

racyjnych. W ciągu lat, z braku

odbudowy archidiecezji lwow-

gdy chodzi kaplanów jak i bazę

Okolo 8:00. następowala msza.

odpowiednich kronik parafial-

materialną. Z liczących w 1939

worskiego byly w większości

skiej nie sposób pominąć dzie-

We Lwowie we mszy św. uczest-

naznaczone pracami remonto-

nych, dla wielu świątyń zostalo

dziny życia osobistego hierar-

roku okolo 400 parafii archi-

niczyli  wszyscy  domowni-

wymi w odzyskanych kościo-

utracone imię glównego konse-

chy, w tym omówienia sposobu

diecezji lwowskiej pozostalo za-

cy: kanclerz ks. Marian Buczek

kratora świątyni po 1991 roku.

ledwie siedem. Świątynie, które

lach parafialnych i filialnych.

przeżywania przez niego dnia

oraz siostry józefitki pracujące

Arcybiskup Marian Jaworski

przeznaczono w okresie komu-

Nie bylo żadnej świątyni, kapli-

codziennego. Już 15 maja 1950

w kuchni i sekretariacie arcybi-

dokladnie kontrolowal wszyst-

nistycznym na cele świeckie,

cy cmentarnej, które by w tym

roku w osobistym kalendarzu

skupa. Czasem byli też zaprasza-

czasie nie przeszly gruntownej

kie prace budowlane i konserwa-

czynności zapisal podstawo-

mialy zapewnione choćby okre-

ni specjalni goście arcybiskupa.

restauracji, przywracającej je do

torskie, osobiście nawiedzając

we czynności dnia, którym byl

sowe i częściowe przetrwanie.

Po zakończeniu mszy św.

odnawiane i budowane kościoly.

Wiele jednak bylo świątyń, któ-

funkcji religijnych.

wierny przez cale życie, nie zwa-

i krótkiej adoracji arcybi-

Regularnie przyjmowal kapla-

re zamknięto i pozostawiono na

W okresie swojego paste-

żając na czekające go różnorodne

skup udawal się na śniadanie.

nów ze sprawozdaniem z wydat-

samoistne zniszczenie. Już po

rzowania metropolita lwow-

zadania. Tak, do podstawowych

Wszystkie posilki odbywaly się

ski wielokrotnie udawal się do

kowanych funduszy na budowę

obowiązków dnia codzienne-

kilkunastu latach barbarzyń-

w największym pokoju domu

licznych parafii z racji obcho-

czy remont kościola. W trakcie

go należaly: rachunek sumienia

skiej gospodarki popadaly one

przy ul. Samczuka 14a. W ciągu

nawiedzin parafii rozmawial

wieczorny, brewiarz, czytanie

w calkowitą ruinę.

dzonych tam uroczystości, na

dnia charakter pokoju określal

z miejscowym duszpasterzem,

Na tych niszczejących bu-

przyklad, odpustu parafialnego,

duchowne, różaniec, rachunek

kolor obrusa na stole. Po śnia-

wiernymi i majstrami.

dowlach, na których można jesz-

rocznic poświęcenia kościo-

sumienia szczególowy, adora-

daniu nakrywano stól zielonym

la czy też sprawowanych sa-

Abp Marian Jaworski byl za-

cja Najświętszego Sakramentu,

cze bylo dopatrywać się śladów

obrusem i pokój zamienial się

kramentów, w tym sakramentu

wsze zdania, że kościól ma być

msza św. i rozmyślanie.

stylu i świetnej przeszlości wid-

w salę przyjęć.

dostosowany do potrzeb miej-

Jako biskup w Lubaczo-

niala często tablica urzędowa

bierzmowania. Ważnym wyda-

Po  śniadaniu  arcybiskup

scowej ludności. Byl przeciw-

oznajmująca, że jest to ,,obiekt za-

rzeniem w życiu każdej wspól-

wie w okresie Wielkiego Po-

udawal się do swego pokoju,

ny  zbytniemu  przepychowi

bytkowy", podlegający konser-

noty byl dzień poświęcenia ich

stu uczestniczyl w poszcze-

gdzie mial możliwość krótkie-

kościola, odzyskanego po latach

lub budowaniu gigantycznych

gólne niedziele w rozlicznych

watorskiej ochronie. W praktyce

go odpoczynku lub wysluchania

jednak większość tych obiektów

porannych wiadomości w ra-

na przestrzeni okresu komuni-

diu. Wreszcie po odpoczynku, od

stycznego nigdy nie doczekala

okolo 10:00 przyjmowal intere-

się fachowej konserwacji.

santów gromadzących się przy

Należy zaznaczyć, że wiele

domu. Do tego czasu przychodzili

kościolów archidiecezji lwow-

wszyscy pracownicy kurii. Ar-

skiej swoją metryką wskazy-

cybiskup mial zwyczaj wycho-

walo na dzialalność na tych zie-

dzenia do pracowników o godz.

miach narodu polskiego, w tym

10:00, wital się i omawial spra-

szczególnie na fundacje królew-

wy dnia bieżącego.

skie, szlacheckie. Byly to obiek-

Jeśli nie bylo interesan-

ty zaprojektowane przez zna-

tów, arcybiskup pisal listy pa-

nych architektów i wyposażone

sterskie, artykuly lub homilie

w dziela sztuki. Pasja niszcze-

i przemówienia. Ręcznie pisal

nia polskich dziel sztuki, w tym

również listy do wladz, bisku-

obiektów sakralnych, miala

pów, a w okresie świątecznym

podloże polityczne ,,i byla mo-

życzenia do przyjaciól i znajo-

tywowana koniecznością wy-

mych. Odpisywal na otrzymaną

rugowania z tamtejszych ziem

korespondencję. Większość tych

wszelkich pozostalości po tzw.

listów byla przepisywana przez

polskich panach". Odnośnie za-

siostrę zakonną Joanitę Koźmę,

bytków ruchomych postępowa-

józefitkę, pracującą w sekreta-

no podobnie. Wiele elementów

riacie. Ona też spisywala nagra-

wyposażenia kościelnego udalo

ne homilie kardynala, wygla-

się z dużym poświęceniem za-

szane w kościolach archidiecezji

brać tzw. repatriantom podczas

lwowskiej. Dzięki tej mozolnej

masowej deportacji do Polski.

pracy udalo się zachować znacz-

Najczęściej byly one lokowa-

ną spuściznę duchową arcybi-

ne w kościolach, do których

skupa Mariana Jaworskiego.

KOŚCIÓL W TARNOPOLU