11

nr 15­16 (451­452) 30.08.­16.09. 2024

Wydarzenia

www.kuriergalicyjski.com

Pozbawione wsparcia artylerii i lącz-

Zapolska. Debiutem stalo się opowia-

Rosji lub Austro-Węgier i Niemiec we-

Estończyków. Od sierpnia 1937 roku

roku we wsi Podhajce w rodzinie mar-

ności brygady legionowe liczyly lącz-

szli w sklad powstającego Wojska Pol-

szalka szlachty wolyńskiej Wincente-

danie ,,Jeden dzień z życia róży" (1881).

do listopada 1938 roku aresztowano

Opowiadania i powieści publikowala

nie tylko 5 500 bagnetów, stawiając

skiego II RP.

go Korwina-Piotrowskiego. Jej matka

blisko póltora miliona ludzi. Okres ten

początkowo w prasie lwowskiej, póź-

czola 13 000 Rosjan.

Józefa z Karskich byla tancerką baletu

nazywany jest ,,Wielkim Terrorem" ­

Ważnym elementem historii pol-

w Warszawie. W rodzinie urodzilo się

przypomniala wiceprezydent Gdańska

niej warszawskiej.

SERGIJ POROWCZUK

pięcioro dzieci: Kazimierz, Jan, Gabrie-

Emilia Lodzińska. ­ ,,Operacja polska"

Jej dziela ,,Malaszka" (1883), opo-

skich formacji podczas I Wojny Świato-

SLOWO POLSKIE

wyróżniala się przy tym wyjątko-

wej byla Bitwa pod Kaniowem, stoczona

la, Konstancja oraz Stanislaw. Matka

wiadania ,,Kaśka Kariatyda" (1885)

87 lat temu Rosjanie

15 lutego 1918 roku. Byla ona znakiem

przyszlej pisarki wolala spędzać czas

i ,,Przedpiekle" (1889) staly się przed-

wo masową skalą represji, brutalno-

rozpoczęli falę terroru

protestu przeciwko postanowieniom

we Lwowie i niezbyt interesowala się

ścią oraz bezwzględnością. Pamiętając

miotem licznych dyskusji, wywolaly

przeciwko Polakom na

traktatu brzeskiego. Wówczas II Kor-

dziećmi i ich wychowaniem. Gabrie-

o naszych rodakach wymordowanych

oburzenie konserwatywnych kryty-

Ukrainie i Bialorusi

z rozkazu Stalina, nie zapominajmy

pus Legionów Polskich wraz z innymi

la naukę pobierala w rodzinnym domu

ków ze względu na ich wyraźny natu-

o wszystkich ofiarach zbrodnicze-

oddzialami polskimi przebil się przez

i przez krótki czas w instytucji Sacre

W sierpniu w wielu polskich mia-

ralizm. Zapolska napisala wiele opo-

front austriacko-rosyjski pod Rarań-

Coeur. Zostala wyslana do Lwowa na

stach odbywają się akcje upamiętnia-

go systemu komunistycznego. Pamięć

wiadań, powieści i sztuk teatralnych,

naukę do Instytutu Szlachetnych Pa-

o ofiarach to nasz obowiązek".

z których najslynniejszą jest ,,Moral-

czą i polączyl się z polskimi formacjami

jące ofiary tak zwanej ,,polskiej opera-

W trakcie uroczystości glos zabral

w Rosji tworząc w ten sposób II Korpus

cji NKWD" ­ dzialań zainicjowanych

nienek, ale zrezygnowala.

ność pani Dulskiej", która do dziś nie

także Maciej Lisicki, byly wiceprezy-

Polski na Wschodzie.

przez Moskwę w celu ,,unieszkodliwie-

Rodzina Gabrieli nie byla zbyt za-

schodzi ze scen. Zapolska miala różne

Obecność jednostek polskich na

konflikty z reżyserami i dyrektorami

nia niechcianych elementów w pobliżu

dent Gdańska, a obecnie prezes miej-

można. W 1876 r. rodzina zmusila Ga-

Ukrainie byla widziana przez Niemcy

teatrów, w których występowala lub

granicy z Polską".

skiej spólki Gdańskie Autobusy i Tram-

brielę do poślubienia mlodego ziemia-

jako naruszenie warunków Traktatu

wystawiano jej dziela. Pisarka inte-

,,Slowo Polskie" od ponad 10 lat bada

waje. Jest on wnukiem ofiary ,,operacji

nina Konstantego Śnieżko-Blockiego,

Brzeskiego. W nocy z 10 na 11 maja 1918

okoliczności dokonywania Wielkiego

polskiej" NKWD.

porucznika gwardii carskiej. Jednak to

resowala się także kulturą żydowską,

r. bez żadnych uprzedzeń przeważające

Terroru na terenie obwodów winnic-

­ Pamięć jest niezwykle istotna,

malżeństwo rozpadlo się już rok póź-

przeciwstawiala się antysemityzmowi.

liczebnie oddzialy niemieckie zaata-

a bardzo malo Polaków wie o tym, co

W tygodniku ,,Życie" ukazala się po-

kiego, chmielnickiego oraz żytomier-

niej. W malżeństwie urodzilo się cho-

się wydarzylo w Związku Sowieckim

kowaly jednostki polskie rozlokowa-

skiego na Ukrainie. W każdej z rodzin

rowite dziecko, które wcześnie zmarlo,

wieść ,,Antysemita". Życie ludności ży-

w roku 1937. Pamiętamy lata wojny,

czlonków redakcji byl ktoś, kogo z roz-

a Gabriela zdecydowala się na rozwód.

ne w okolicy Kaniowa. Po calodziennej

dowskiej z perspektywy humanistycz-

wywózki w latach 40., natomiast nad

Z tego powodu rodzina się jej wyparla.

walce i wyczerpaniu się zapasów amu-

kazu Kremla zamordowano lub zeslano

nej przedstawiala w sztukach ,,Malka

tymi naszymi bezimiennymi bohate-

Od tego czasu kobieta znienawidzi-

na Sybir lub do Kazachstanu. Do dziś

Szwarcenkopf" (1897), ,,Jojne Firulkes"

nicji II Korpus Polski zostal zmuszony do

kilkudziesiąt tysięcy miejscowych Po-

(1912). Do tematyki walki patriotycz-

zlożenia broni. Straty niemieckie wy-

rami z lat 30. przez wiele lat zaciągnięta

la wszystkich mężczyzn i uważala ich

byla plachta milczenia. Nikt nie wie-

za przyczynę wszystkich nieszczęść

niosly ok. 1 500 zabitych i rannych, pol-

laków czeka na odkrycie, rehabilitację

nej Polaków odwolywala się w sztuce

w życiu kobiet. Gabriela marzyla zo-

i zadośćuczynienie.

,,Tamten" (1898) i ,,Sybir" (1900).

skie nie przekraczaly 1 000. Ocalalych

dzial. Dopiero, kiedy przyszla wolna

Pamięć o ofiarach ,,operacji polskiej

Od 1904 r. mieszkala we Lwowie

żolnierzy Niemcy wyslali do obozów

Polska mogliśmy im przywrócić pa-

stać slawną aktorką i osiągnąć slawę.

NKWD" zachowala się także w Gdań-

i wraz z drugim mężem, malarzem Sta-

koncentracyjnych. Polowa zdolala uciec.

W 1882 zostala aktorką, występowala

mięć ­ stwierdzil.

I Korpus Polski w skladzie armii ro-

w Krakowie, Lwowie, Poznaniu i gali-

Przy bialych i czerwonych kwiatach

sku, gdzie na miejscowym Cmentarzu

nislawem Janowskim, zorganizowala

przy pomniku polskich ofiar NKWD po-

Lostowickim znajduje się pomnik upa-

trupę teatralną, z którą podróżowala po

syjskiej powstal na Bialorusi. Dowodzil

cyjskich zespolach wędrownych.

Galicji. W 1912 brala udzial w Wystawie

nim general Józef Dowbor-Muśnicki.

Od 1897 roku zajmowala się zawo-

miętniający Polaków ­ ofiary NKWD.

jawily się także żólte i niebieskie ­ przy-

Pracy Kobiety Polskiej w Pradze, zosta-

Liczyl 30000 żolnierzy. Wslawil się

11 sierpnia w pobliżu tego pomnika

niesione prawdopodobne przez przed-

dowo aktorstwem, uważala jednak, że

zajęciem Bobrujska w lutym 1918 r.,

odbyla się uroczystość, w której wzięli

jej umiejętności nie zostaly należycie

stawicieli ukraińskiej dyplomacji.

la czlonkiem komisji artystycznej Te-

wtedy też podporządkowal się Radzie

udzial przedstawiciele wladz lokalnych

docenione. W 1889 wyjechala do Pa-

atru Premier, wspólpracowala z Lwow-

SLOWO POLSKIE

Regencyjnej. Po odzyskaniu przez Pol-

i regionalnych.

ryża, aby doskonalić swoje talenty ak-

skim Teatrem Niezależnym. Po zajęciu

Gabriela Zapolska ­ nasza

,,Operacja specjalna" NKWD reali-

Lwowa przez wojska rosyjskie (wrze-

skę Niepodleglości wlączony zostal do

torskie i zyskać większą slawę. W Pa-

wybitna rodaczka z Wolynia

Wojska Polskiego.

zowana byla na rozkaz Nikolaja Jeżo-

ryżu występowala w slynnym ,,Teatrze

sień 1914) przez pewien czas prowadzi-

III Korpus Polski w liczbie 3 tys.

Wolnym" (franc. Theatre Libre), a póź-

wa ­ ludowego komisarza Spraw We-

Gabriela Zapolska byla wybitną pi-

la cukiernię. Mieszkala w willi ,,Skiz" na

żolnierzy powstal na Ukrainie w po-

Lyczakowie, gdzie spędzila ostatnie lata

wnętrznych ZSRR. Trwala kilkanaście

sarką, autorką dziel dramatycznych,

niej ­ modernistycznym ,,Theater de

swojego życia.

miesięcy. Dzisiaj wiemy, że przemoc

powieściopisarką, aktorką, kryty-

L'Oeuvre". Przebywala tam przez 5 lat,

czątkach 1918 roku. Dowodzil nim gen.

Gabriela Zapolska zmarla 17 grud-

zwrócona przeciwko Polakom byla czę-

a po powrocie do Polski występowa-

Eugeniusz  de  Henning-Micha-

kiem sztuki. Pisarka wykazywala się

wrażliwością na problematykę praw-

elis. Korpus walczyl z bolszewikami,

ścią szerszej operacji eksterminacyjnej.

la w zespolach wędrownych i parko-

nia 1921 roku we Lwowie, pochowa-

w czerwcu 1918 zostal rozbrojony przez

Obejmowala ona przedstawicieli róż-

dy i wolności przez pryzmat kobiecej

wych. Trafila do krakowskiego teatru

na w Alei Zaslużonych na Cmentarzu

Austriaków.

wrażliwości.

kierowanego przez Tadeusza Pawli-

Lyczakowskim.

nych narodowości: Niemców, Żydów,

Po 11 listopada żolnierze tych jed-

Maria Gabriela Stefania Korwin-

Rosjan, Bialorusinów i Ukraińców, Fi-

kowskiego. Jako pisarka zadebiutowala

LIDIA BARANOWSKA

w 1883 roku pod pseudonimem Gabriela

nostek walczących wcześniej po stronie

nów, Greków, Bulgarów, Lotyszów oraz

-Piotrowska urodzila się 30 marca 1857

SLOWO POLSKIE

Arbuzy z Roztocza

000 sadzonek melonów ­ w su-

Warszawskim powstańcom

Warszawskim powstańcom

mie okolo 3 hektary. Arbuz w tej

okolicy wymaga dodatkowego

Na lwowskim Rynku

podlewania i starannej pielęgna-

cji. Najpierw sadzonki wysiewa

po raz pierwszy

się z nasion w szklarni, po mie-

sprzedawano arbuzy

siącu, przypadającym na koniec

z Glyńska kolo Żólkwi.

kwietnia, sadzi się je w polu. Aby

Jest to wioska polożona

uniknąć szoku wskutek naglych

w RoztoczuWschodnim,

przymrozków, pierwsze sadzon-

gdzie wcześniej nikt nie

ki przykrywa się folią. Rolnicy

uprawial tej poludniowej

sadzą swoje pola w trzech eta-

pach na hektar, aby mieć czas

kultury.

na poradzenie sobie ze żniwami.

Wiaro 44! 63 dni!

Rzędy pola posiadają system na-

TEKST I ZDJĘCIA

Hold nieśmiertelny skladamy Ci.

wadniający, są pokryte folią za-

KONSTANTY CZAWAGA

Tyś umęczona w pocie i krwi,

trzymującą wilgoć. Arbuz podle-

Legendą żywą, co w sercu tkwi.

wa się co 3­4 dni, tydzień przed

­ Tam nic nie rośnie na pia-

zbiorem nie podlewa się go, żeby

sku, z wyjątkiem arbuza ­ po-

IWAN KISIL

nie pękal. Arbuzy dojrzewają

wiedzial  Iwan  Kisil,  byly

W czasie piekla w ojczystym kraju

żolnierz, który dolączyl do far-

frontu ­ obwód lugański, ob-

w ciągu 60­70 dni po posadzeniu

Zapaleńcy mlodzi zbroją ducha,

sadzonek. W zeszlym roku u Ki-

merstwa swego brata Andrija.

wód doniecki, obwód zaporoski,

Do obrony Warszawy swej stają,

silów największy arbuz ważyl

Iwan walczyl ponad dwa

obwód chersoński.

Rzeczywistość straszna zlem im dmucha.

prawie 18 kg. Iwan i Andrij czer-

lata. Przeszedl prawie calą linię

Obaj nie są jeszcze pewni, jak

pią ogólną wiedzę agronomiczną

rozwinie się ich biznes, jednak

Dni 63 walki zaciętej,

Iwan stwierdza, że dla niego

od znanych sobie rolników oraz

Krwią niewinną bezbronna gromada

z tematycznych blogów wideo na

jest to świetna rehabilitacja.

By zmyć hańbę niewoli przeklętej

portalach spolecznościowych.

Kiedy kolchoz rozdawal chlo-

Nieśmiertelnej wolności hold sklada.

W tym roku zbiory rozpo-

pom ziemię, te piaszczyste ob-

częly się miesiąc wcześniej, ze

szary nie nadawaly się zbytnio

Jak Orlęta, święta mlodzież Lwowa,

względu na sprzyjające warun-

do uprawy roślin. Dookola są

Aby honor Warszawy ocalić,

sosny, jednak Kisile od dwóch

ki pogodowe. Kisile sprzeda-

Nie chcąc żyć w narzuconych okowach.

ją arbuzy przy polu, w Żólkwi

lat hodują tam arbuzy i melony.

Który kraj tym się może pochwalić?

i we Lwowie po 17 hrywień za

Zasadzają wlasne pole, również

kilogram.

sąsiedzi oddawali im do użyt-

Bohatersko plonąca Warszawa

­ Będziemy zbierać arbuzy

ku swoje udzialy. W tym sezo-

Sklada hold nieśmiertelnej wolności

w ciągu sierpnia, również we

nie bracia posadzili 20 000 sa-

I po wieki okrywa się slawą

wrześniu ­ powiedzial Iwan

dzonek, sześć odmian arbuzów

Dumnej Polski szalonej milości.

Kisil.

i po raz pierwszy wypróbowali 1

STANISLAWA NOWOSAD