17

nr 18 (454) 30.09.­14.10.2024

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

cudownej zabudowy rynku, fary, ist-

w ostatnich latach życia i twórczo-

nieje nad Wislą caly ciąg zabytko-

ści poety. Elżbieta Nawrocka-Pana-

wych spichlerzy, w których mieszczą

jota, prezes Fundacji Instytutu Juliu-

się, między innymi, ciekawe muzea.

sza Slowackiego w Atenach ukazala

W godzinach wieczornych jeszcze

w powiązaniu z pokazem unikalnych

tego dnia dojechaliśmy pelni wra-

zdjęć konteksty twórczości autora

żeń do Muzeum Józefa Pilsudskiego

,,Barbarzyńscy w ogrodzie" w wykla-

w Sulejówku, gdzie przez następne

dzie ,,Grecja w twórczości Zbignie-

dni miala miejsce większość naszych

wa Herberta". Wspomniana już prof.

spotkań. Jeszcze raz chcę podkreślić,

Anna Nasilowska skupila się w swej

że tegoroczne, bardzo bogate w treści

wypowiedzi na zagadnieniu ,,No-

i świetne wystąpienia, skupialy się na

stalgia Kazimierza Wierzyńskiego za

tematach historycznych, literackich,

krajem, a dr hab. Józef Ruszar z Insty-

także muzealniczych i o nich chcial-

tutu Myśli Józefa Tischnera przed-

bym może jeszcze choć lapidarnie

stawil swą wnikliwą interpretację

wspomnieć.

kilku wierszy z ostatniego tomu Ka-

zimierza Wierzyńskiego ,,Sen mara".

Może więc zacznijmy od części

Specjalnie z Wroclawia, z tamtejszego

historycznej...

uniwersytetu, przybyla do Sulejówka

Otóż następnego dnia, po przyjeździe,

Trudno wymienić choćby wszystkie

,,Krzemieniec w powieści Wlodzi-

oraz antologia ,,Kto Wam pozwolil tak

prof. Dorota Heck, aby w blyskotli-

mogliśmy zwiedzić monumentalny,

prezentowane tematy, a bylo ich kil-

mierza Paźniewskiego ,,Krótkie dni".

pięknie żyć" (wydane SPP/O. Wlkp

wym wystąpieniu ,,Polszczyzna Mel-

nowo zbudowany gmach Muzeum

kanaście. Dodać trzeba, że dwa dni

i ZP, Poznań/ Gniezno 2023) w tluma-

chiora Wańkowicza". przedstawić jak

Spotkania z pisarzami, podob-

Historii Polski w Cytadeli Warszaw-

później byliśmy wszyscy na Cmen-

czeniu Bogdany Buczkowskiej i Swi-

wielkim mistrzem naszego slowa byl

no byly znakomite?

skiej. Tam dr Wojciech Kalwat, pel-

tarzu Prawoslawnym na Woli na gro-

tlany Breslawskiej. Cezary Maciej

autor ,,Ziela na kraterze".

nomocnik Ministra Kultury i Dzie-

Do tego trzeba wspomnieć o kilku-

bach generalicji Armii Ukraińskiej

Na tegorocznym ,,Dialogu Dwóch

Dąbrowski ze Stowarzyszenia Pisa-

dzictwa Narodowego ds. organizacji

nastu wystąpieniach muzealników

Republiki Ludowej z czasów wojny

Kultur" bylo ich wiele. Przedstawio-

rzy Polskich, przejmująco przedstawil

wydarzeń kulturalnych związanych

ukraińskich. Każdy przedstawil

z bolszewicką Rosją w 1920 roku, aby

no nowe wiersze, glównie dotyczące

nieco inną w tonie swą książkę po-

ze 160. rocznicą Powstania Stycznio-

osobne refleksje na różne tematy,

zlożyć tam kwiaty oraz przy pomni-

obecnie toczącej się wojny w Ukra-

etycką ,,Mity" (Wydawnictwo LTW,

wego, dokonal prezentacji tegorocz-

które trudno choćby wymienić, ale

kach Tarasa Szewczenki i Juliusza

inie. Także nowe książki ściśle zwią-

Lomianki, 2024).

nego programu obchodów w którym

ogólnie dotyczyly one różnorodnych

Slowackiego w Warszawie. Wzięli-

zane z tym tematem. Na przyklad

Czy

omawiano

również

też, jak wiadomo, uczestniczyli Ru-

i wielowiekowych naszych relacji

śmy też udzial w Kongresie Badaczy

znakomita poetka ukraińska, miesz-

inne książki o charakterze

w dziedzinie kultury i sztuki. Przy-

sini, dziś Ukraińcy. W nowoczesnej

Historii Polska ­ Litwa ­ Ukraina

kająca w Polsce, Olga Tkaczyk czyta-

historyczno-literackim?

sali audiowizualnej zaprezentowal

znam, że zawsze mówiąc o Dialo-

­ Bialoruś: Wspólnota historycz-

la swe wiersze z cyklu ,,Wszyscyśmy

również ciekawy film animowany

gu Dwóch Kultur, mam poczucie, że

na czterech narodów ­ dziedzictwo

teraz ludzie lutowi". W kraju wy-

Tak, wielu naukowców bywalo wie-

dokonuję z konieczności redukcji

,,Powstali 1863" w wersji ukraińskiej.

idei i przyszle perspektywy ­ czyli

szlo ostatnio kilka książek, których

lokrotnie na naszych spotkaniach,

i uproszczeń, przedstawiając te wy-

Później w Sulejówku odbyla się se-

w debacie w auli dawnej Biblioteki

prezentacja stala się przejmującym

prezentując swe kolejne eseje, refe-

darzenia i nie wymieniając wszyst-

sja historyczna ,,Za wolność Waszą

Uniwersyteckiej w Warszawie, którą

wyrazem solidarności środowiska

raty na przyklad na temat twórczości

kich nazwisk uczestników i ich wy-

i Naszą". Co lączy i co dzieli narody

przygotowal glównie zespól Studium

pisarzy polskich z walczącym o swą

Slowackiego, pierwotnie publiko-

stąpień. W Polsce w ciągu pięciu dni

Bialorusi, Litwy, Polski i Ukrainy ­

Europy Wschodniej UW. Na nasz

wolność narodem ukraińskim. Zbi-

wane w naszym roczniku. Po latach

byliśmy w pięciu miastach, zwie-

na drodze do niepodleglości w XVIII

panel dyskusyjny na temat: Walka

gniew Zbikowski prezes warszaw-

zgromadzone zostaly w jednym to-

dziliśmy sześć muzeów, uczestni-

­ XX wieku", zainaugurowana przez

,,za wolność Waszą i naszą" ­ toczy

skiego oddzialu Stowarzyszenia

mie. Tak powstala cenna książka dra

czyliśmy w ponad sześćdziesięciu

prof. Grzegorza Nowika wykladem

się nadal" ­ zlożyly się wystąpienia

Pisarzy Polskich czytal wiersze z an-

Jana Musiala z Przemyśla, ,,Slowacki

wykladach i prezentacjach literac-

,,Ukraińcy i Bialorusini ­ Sojusznicy

z udzialem: prof. Jerzego Grzybow-

tologii ,,Nie zabralam z sobą radości".

w Krzemieńcu doczytywany jako

kich, wysluchaliśmy koncertu for-

Rzeczpospolitej w walce z sowiec-

skiego (UW), prof. Marka Kornata (UJ,

Wybór wierszy poetek ukraińskich,

otwarcie nowych ścieżek badaw-

tepianowego w wykonaniu Marii

ką Rosją 1919­1920". Wygloszono

IH PAN), prof. Karola Olejnika (UAM)

(Wyd. SPP, Warszawa 2023) we wla-

czych w twórczości Krzemieńczani-

Baka-Wilczek z Krakowa, która za-

lącznie kilkanaście wykladów, nie

i prof. Grzegorz Nowika.

snym tlumaczeniu oraz Bogdana

na" po raz pierwszy zaprezentowana

prezentowala m.in. utwory Karo-

tylko na ten temat, ale też na zbliżo-

Barana. Z kolei wybitna poetka Te-

przez autora na naszych spotkaniach.

A jaki przebieg mialy sesje na

la Szymanowskiego i Ignacego Jana

ne tematy, a dotyczące dziejów kul-

resa Tomsia z Poznania przejmują-

Z kolei Tamara Sienina, dyrektor-

tematy literackie?

Paderewskiego. Oczywiście, liczby

tur, wyjątkowych postaci w dziejach

co przedstawila antologię utworów

ka Muzeum Juliusza Slowackiego

nie są najważniejsze, ale świadczą

obu narodów. Bardzo wszystkich na

Odbyly się w dwóch miejscach, a mia-

wielu poetów polskich ,,Wiersze So-

przedstawila nową publikację ,,Listy

jednak o intensywności naszych

przyklad zainteresowalo wystąpie-

nowicie w Domu Literatury w War-

lidarności i wspólodczuwania. Czas

do Matki" ­ (wybór korespondencji

poszukiwań intelektualnych i dzia-

nie prof. Walentyny Sobol z Uniwer-

szawie, w siedzibie Stowarzyszenia

pojąć ten świat, czas ukoić ból" (Font,

Juliusza Slowackiego w tlumaczeniu

lań. Nie byloby to możliwie gdyby

sytetu Warszawskiego, ,,Filip Orlik

Pisarzy Polskich, tuż obok Zamku

Poznań 2024), w tlumaczeniu Oleny

na język ukraiński. Jak z tego wynika

nie wsparcie finansowe i organiza-

w świetle najnowszych kwerend ar-

Królewskiego oraz w gmachu Mu-

Stepaniuk.

nasze spotkania przyczyniają się do

cyjne Muzeum Józefa Pilsudskiego,

chiwalnych w Paryżu". Przedstawio-

zeum Józefa Pilsudskiego w Sulejów-

Mialem tez możliwość przedstawić

rozwoju dzialalności wydawniczej

a także dzialania naszych partnerów

no tez nowe inicjatywy w dziedzinie

ku. Nota bene Marszalek byl wielkim

swój najnowszy zbiór wierszy ,,Prze-

i publicystycznych po obu stronach

z Ukrainy, a także wielu instytucji

kultury na terenie Ukrainy. I tak, na

znawcą i milośnikiem twórczości

miną dymy, rozkwitną róże. Wiersze

granic.

wymienionych w naszym programie

przyklad prof. Afanasij Lomakowycz,

Wielkiego Krzemieńczanina. W mu-

o walczącej Ukrainie" (Wyd. Norber-

A jak przebiegala wspomniana

jako Organizatorów. W ocenie wie-

rektor Akademii Humanistyczno-

zeum konferencję literacką na temat:

tinum, Lublin 2023), w tlumaczeniu

sesja o Zbigniewie Herbercie,

lu uczestników tegoroczny Dialog

-Pedagogicznej im. Tarasa Szew-

,,Juliusz Slowacki ­ natchnienie na-

Wiery Meniok oraz naszą książkę

Melchiorze Wańkowiczu i Ka-

Dwóch Kultur przebiegający wszak

czenki w Krzemieńcu, oraz Mykola

rodów walczących o niepodleglość",

Kresowa balagula, cześć II, (Wydaw-

zimierzu Wierzyńskim?

w czasie toczącej się wojny w Ukra-

Kuracz z tejże uczelni, zaprezentowa-

po slowach powitania przez prof.

nictwo ,,Nowego Kuriera Galicyj-

inie, byl jednym z najciekawszych

li nowo powstale Muzeum Fotografii

Annę Nasilowską, prezeskę Zarzą-

skiego", Lwów 2023) o której onegdaj

Nie obfitowala w zbyt wiele wystą-

w dotychczasowej historii.

Artystycznej im. Henryka Hermano-

du Glównego Stowarzyszenia Pisa-

rozmawialiśmy już dość obszernie,

pień ale wszystkie byly ogromnie

wicza w Akademii Humanistyczno-

rzy Polskich, zainaugurowal prof.

informując o niej Czytelników.

interesujące, wygloszone przez wy-

Bardzo dziękuję za rozmowę.

-Pedagogicznej w Krzemieńcu. Z ich

Marek Troszyński z Uniwersytetu

Świetne bylo wystąpienie poetki Lucji

trawnych znawców ich twórczości.

Ja również.

wypowiedzią korespondowal wyklad

Warszawskiego, znakomity znaw-

Dudzińskiej, prezes Wielkopolskie-

O autorze ,,Struny światla" mówil

mgr Heleny Haśkiewicz z Muzeum

ca i edytor dziel Slowackiego swo-

go oddzialu Stowarzyszenia Pisarzy

prof. Jewhen Nachlik z Instytutu

Juliusza Slowackiego w Krzemień-

im wykladem ,,Kordian Wallenrod

Polskich, która zaprezentowala swą

Iwana Franki NAN Ukrainy. Mówil

książkę ,,Glos empatii / Голос емпатії,

Organizatorzy Dialogu

cu na temat: ,,Henryk Hermanowicz,

­ dylematy etyczne Podchorążego",

o ,, Mitologii losu w poezji Zbigniewa

Dwóch Kultur 2024:

a Krzemieniec". Wśród wystąpień

a dotyczącym oczywiście ,,Kordia-

(wydane przez SPP/ Oddzial Wiel-

Herberta".

na tematy historyczne warto wspo-

na". Bowiem w tym roku w ramach

kopolski i FONT, Poznań 2024)

Redaktor Jerzy Klosiński wspominal

Akademia Humanistyczno-

mnieć refleksje magistra Mychaj-

Narodowego Czytania cala Polska

w tlumaczeniu Switlany Breslawskiej

zaś publikacje Zbigniewa Herberta

/ Переклад Світлани Бреславської

Pedagogiczna im. Tarasa Szew-

la Stradomskiego, dyrektora Szkoly

wglębia się w treści tego narodowego

na lamach ,,Tygodnika Solidarność"

czenki w Krzemieńcu

Ogólnoksztalcącej w Komnacie na

dramatu. Z kolei mgr Andrij Smagluk,

Fundacja Pomoc Polakom na

temat: Bitwa pod Komnatą (1920 r.)

burmistrz Krzemieńca, dzielil się

Wschodzie im. Jana Olszewskiego

jako przyklad wspólnych polsko-

swymi refleksjami na temat: ,,Postać

Muzeum Narodowe w Lublinie

-ukraińskich dzialań wojennych

Juliusza Slowackiego jako czynnik

Muzeum Józefa Pilsudskiego

przeciwko bolszewikom. Nie unika-

wspólnej polsko-ukraińskiej walki

w Sulejówku

my nigdy na naszych konferencjach

przeciwko agresji rosyjskiej". Prof.

Muzeum Juliusza Slowackiego

tematów trudnych, stąd w programie

Henryk Duda z Katolickiego Uniwer-

w Krzemieńcu

znalazl się wyklad dra Pawla Rokic-

sytetu Lubelskiego Jana Pawla II roz-

Muzeum Narodowe w Lublinie

kiego z Instytutu Pamięci Narodo-

ważal ,,Etnonim ,,Moskal" w twórczo-

Ośrodek Badań nad Pamięcią

wej w Warszawie, ,,Jak radzić sobie

ści Juliusza Slowackiego", a Switlana

Zbiorową i Studiów Muzealnych

z dziedzictwem wzajemnych zbrod-

Wynnyczenko z Biblioteki ANU, we

Studium Europy Wschodniej

ni na tle narodowościowym z okresu

Lwowie, mówila o ,,Symbolice barw

Uniwersytetu Warszawskiego

II wojny światowej. Doświadczenie

w poemacie ,,Anhelli" Juliusza Slo-

Zarząd Glówny Stowarzyszenia

Polski i Litwy w szerszym kontekście

wackiego. Atmosferę przedwojen-

Pisarzy Polskich

regionalnym", a zostal on też wyglo-

nego Krzemieńca przybliżyl nam

Ministerstwo Kultury i Dzie-

szony w kontekście zbrodni wolyń-

prof. Jan Wolski z Uniwersytetu Rze-

dzictwa Narodowego RP

skiej nacjonalistów ukraińskich.

szowskiego snując refleksje na temat

DWOREK MILUSIN