13

nr 9 (469) 16­29.05.2025

Wolna Trybuna

www.kuriergalicyjski.com

Bialy dym, siwy dym?

i przywróci Kościolowi jego należyty

islamu, protestantyzmu i katolicyzmu. Na

ksztalt. Nie sposób być papieżem kocha-

czele każdego z tak zwanych ,,stowarzy-

nym przez wszystkich, bo wszystkie te glo-

szeń" stanęli ludzie wierni wladzom. Tak też

sy są nie do pogodzenia. Pontyfik musi mieć

Watykan stracil kontrolę nad Kościolem

W pierwszej polowie

wizję, a od wybierających go kardynalów

w Chinach kontynentalnych, którą przeję-

2025 roku oczy świata

zależy, czy wybiorą kogoś, kto ją posiada

lo Patriotyczne Stowarzyszenie Katolików

i czy ta wizja nie jest zbyt radykalna, by

Chińskich, oficjalnie nieuznające papieża

raz jeszcze zwrócily

odtrącić jedną ze stron i tym samym two-

i postanowień soboru watykańskiego II.

się ku sercu Wiecznego

rząc kolejną wyrwę. Rzeczywistość bywa

Sytuacja nie byla zarazem tak prosta, gdyż

Miasta, by zaraz potem

brutalna, tak jest i w tym przypadku. By-

z jednej strony kolaboranci blokowali ja-

przenieść uwagę na

cie papieżem to nie kierowanie organizacją

kąkolwiek formę kontroli Stolicy Apostol-

najnowsze dzielo reżysera

humanitarną.

skiej nad mianowaniem biskupów, z drugiej

,,Konklawe". Zarazem,

Papież Franciszek, jakkolwiek dobre-

przetrwal tak zwany ,,Kościól podziemny",

go by serca nie mial, nie sprawdzil się jako

prześladowany, lecz prężnie dzialający,

nie bylo ich tak wiele, jak

przywódca. Mógl sobie radzić jako duchow-

tworzony przez watykańskich lojalistów.

jeszcze dwadzieścia lat

ny, czy jako administrator, mógl mieć szczę-

Watykan, który formalnie istnienia ChRL

temu, gdy ostatecznie

ście co do dobieranych wspólpracowników,

nie uznaje, pozostaje przy poparciu Republi-

dobiegal końca pontyfikat

ale na tym jednym, kto wie, czy nie najważ-

ki Chińskiej ewakuowanej na Tajwan, gdzie

Jana Pawla II.

niejszym kierunku zawiódl oczekiwania, ja-

znajduje się dziś nuncjatura apostolska. Ko-

kie w nim pokladano. Zabraklo mu wiedzy

lejni papieże nie chcieli tak po prostu odciąć

PAPIEŻ LEON XIV

o świecie i kompetencji, o sobie dal również

się od wiernych wlączonych do ,,Kościola

MACIEJ SERŻYSKO

znać jego charakter. Kto wie, może nie tyle

poradzieckim, czy w bylym Bloku Wschod-

Warto wspomnieć, że Kościól rozpo-

patriotycznego", doprowadzając tym sa-

Franciszek, z jednej strony, cieszyl

przeroslo go jego zadanie, o ile czasy, w któ-

nim. Nawet między państwami dawnego

rządza bardzo, ale to bardzo pokaźnym

mym do formalizacji schizmy, ani też zry-

się ­ zwlaszcza w początkowym okresie

rych przyszlo mu rządzić? Naprawdę, trud-

drugiego świata widać w tym istotne róż-

majątkiem. Jest największym posiadaczem

wać serdecznych więzi ze znienawidzonym

pontyfikatu ­ niezwyklą popularnością,

no byloby wymagać od kogoś gotowości do

nice ­ inaczej do poradzieckiej spuścizny

gruntów na kuli ziemskiej ­ szacuje się, że

przez Pekin rządem tajwańskim. Powstal

jednych urzekając, a drugich szokując

stawienia czola tylu wyzwaniom przerasta-

podchodzą Lotysze, inaczej Tadżykowie,

w jego posiadaniu znajdują się rozsiane po

problem, którego rozwiązanie nastręczalo

niespotykaną skromnością, lamaniem re-

jących cale narody, ale niesprawiedliwym

a jeszcze inaczej Ormianie. Ich perspektywa

świecie, często w doskonalych lokaliza-

problemy calemu Watykanowi, caly czas

gul i otwartością, z jaką dumny, dostojny

byloby też przekreślać kogoś, kto nie podo-

z kolei różni się od tej, jaką mają dziś Fino-

cjach, jak centra miast, 71 600 000 hektary,

uznającemu komunizm za bezbożne zlo i za-

biskup Rzymu dotychczas nikomu się nie

lal, a mimo to podjąl wysilek. Nie byl, w żad-

wie, Polacy, czy Czesi. Jeszcze inne glosy

czyli aż 716 tysięcy kilometrów kwadrato-

grożenie dla wiary.

kojarzyl. Z drugiej zaś, w przypadku Ber-

nym razie, najgorszym papieżem w dziejach,

i sentymenty odezwą się w Bulgarach,

wych. To ponad dwa razy więcej, niż wynosi

Chociaż Franciszek wzdrygal się od

goglio zadzialy analogiczne mechanizmy,

do takiego Jana XII bardzo mu zresztą dale-

czy tych, których jeszcze kilkadziesiąt lat

powierzchnia Polski, w której to dysponuje

polityki, wolalby zastępować dyplomację

co wobec każdego celebryty (jakkolwiek

ko, dyskusyjne byloby przypięcie mu latki

temu określilibyśmy mianem Jugoslowian.

762 kilometrami kwadratowymi ­ to sporo

przeslaniem pokoju i milości, to, koniec koń-

klóciloby się to slowo z majestatem glowy

zlego papieża. Mial dobre chęci, ale te nie

Dziwimy się czasem naiwności Europy Za-

więcej, niż wynosi powierzchnia Singapuru

ców, polityka i dyplomacja zawsze się o nie-

Kościola katolickiego) ­ opatrzenie, znuże-

zawsze wystarczają. Zwlaszcza, że potem

chodniej względem Rosji. Co dopiero mamy

i lączna powierzchnia ośmiu najmniejszych

go upominaly. I wtedy też papież wypadal

nie, wyparcie przez bardziej nośne ,,tema-

tych chęci, zdawać by się moglo, zabraklo.

powiedzieć o perspektywie mieszkańca

państw świata. Gdyby zbić majątek kościel-

w najlepszym wypadku przyzwoicie, często

ty". Tak zwany ,,efekt Franciszka" slabl

Może po prostu byl kimś, kto byl stworzony

regionu, gdzie to Stany Zjednoczone wspie-

ny w jedno państwo, byloby ono większe,

zaś wątpliwie. Tak bylo z tajną umową, jaką

z biegiem lat, a kolejne doniesienia o jego

do ery końca historii, do czasów, które nie

raly dyktatorów, organizowaly inwazje

niż Niemcy i Polska razem wzięte. Byloby

zawarl pod jego przywództwem Kościól

niecodziennych decyzjach raz, że stawaly

i zamachy stanów? W tym świetle wypo-

nadeszly? Być może nie tylko my daliśmy się

trzydziestym dziewiątym największym na

z wladzami ChRL. Na jej mocy Watykan uzy-

się coraz rzadsze (bo przecież ile konwe-

minane Franciszkowi slowa o ,,wielkiej Ro-

oglupić, a może w historii Franciszka odbija-

świecie, wyprzedzając Birmę i ustępując

skal prawo do wybierania biskupów, lecz

nansów jest do zlamania?), a dwa, że nie

sji" nie zabrzmią równie skandalicznie, co

ją się nasze blędy jako cywilizacji. Musimy

nieco Zambii. Przewyższaloby też wiel-

spośród kandydatów wskazanych przez

tworzyly już wiadomości ,,papież zrobil

na Starym Kontynencie. Z drugiej strony,

też pamiętać, że przecież Franciszek zrobil

kością między innymi Ukrainę, Francję

Patriotyczne Stowarzyszenie Katolików

to!", a ,,papież znów zrobil coś takiego". Do-

towarzysze radzieccy aktywnie szkolili,

wiele dobrego i nawet jeżeli nie wszystkie

z terytoriami zamorskimi, Madagaskar, czy

Chińskich. Cena? Oprócz dobicia targu z po-

datkowym ciosem dla wizerunku starzeją-

zbroili i finansowali partyzantki, a wizeru-

jego decyzje byly trafne i nie ze wszystkim

Hiszpanię, o Japonii, Filipinach, Wyspach

tępianymi przez poprzedników komunistami

cego się, slabnącego na ciele i umyśle,

nek Lenina mógl rzeczywiście kojarzyć się

sobie radzil, to oddal też Kościolowi liczne

Brytyjskich, czy samych Wloch nie wspo-

Kościól mial ­ nieoficjalnie ­ przymknąć oko

a przez to mniej udzielającego się publicz-

komuś z wolnością. Podkreśla się więc to,

zaslugi, jak chociażby umiędzynarodowie-

minając. Grunty to jednak nie wszystko

na lamanie praw czlowieka, czy ­ co raczej

nie ojca świętego byly jego wypowiedzi

co zdaniem wielu w Franciszku bylo naj-

nie grona kardynalskiego w świecie, gdzie

­ należy przecież pamiętać o nieruchomo-

klóci się z katolickimi naukami ­ ludobój-

uwypuklające niklą wiedzę na tematy bie-

ważniejsze ­ otwartość, bezpośredniość,

serce i centrum wiary katolickiej przesuwa

ściach (w tym niezliczonych historycznych),

stwo Ujgurów. Watykan przehandlowal

żące. Coraz częściej swoim symetryzmem

niechęć do blichtru i gotowość do dialogu.

się z Europy na Wschód i na Poludnie.

nieprzebranej kolekcji bezcennych dziel

więc gloszone wartości za pozorny wplyw

i niewlaściwie kalkulowaną ostrożnością

Papież spotykal się z muzulmańskimi du-

Leon XIV pokazal się jako papież zu-

sztuki, zasobach finansowych zasilanych

na sytuację w ChRL i stabilizację sytuacji

oburzal, zamiast dawać przyklad, jakiego

chownymi, wyciągal rękę do homoseksu-

pelnie inaczej, niż świeżo wybrany kardy-

datkami od wiernych...

tamtejszych biskupów pod względem praw-

wymagać można od autorytetu moralnego

alistów, zabieral glos w sprawach uchodź-

nal Bergoglio. Odziany w odświętne szaty,

Cale to zaplecze obsluguje sieć parafii

nym ­ odtąd nie wybierano już ludzi, których

ex officio. Mniej lub bardziej zorientowani

ców, podkreślal przy tym, że Kościól jest

których to Franciszkowi jako pierwszemu

i rozmaitych instytucji, od dobroczynnych,

Kościól najzwyczajniej w świecie nie uzna-

w funkcjonowaniu Stolicy Apostolskiej

miejscem dla wszystkich. Budzilo to, rzecz

zabraklo w tej podnioslej chwili, przy-

po edukacyjne. Kościól dysponuje wla-

wal. Górę wzięly chlodne kalkulacje, a glów-

obserwatorzy zwracali uwagę na poblaż-

jasna, często silny sprzeciw środowisk kon-

pominal bardziej Wojtylę z czasów, gdy

snymi mediami, prowadzi dzialalność wy-

ny negocjator ze strony Kościola, kardynal

liwość, z jaką traktowal on opresyjne

serwatywnych, zwlaszcza w mniej liberal-

w blask i chwalę Kościola nikt jeszcze nie

dawniczą, bierze udzial w wychowywaniu

Pietro Parolin, szef dyplomacji, byl później

reżimy autorytarne, przymykając oczy na

nych spoleczeństwach ­ wskazać należy tu

wątpil. Niedlugo później doniesiono, że

mlodzieży, obecny jest w niezliczonych in-

wskazywany jako najpewniejszy następca

ich postępowania, bądź wręcz przyjmując

zwlaszcza na kontynent afrykański.

w przeciwieństwie do poprzednika (który

stytucjach, w tym silach zbrojnych (poprzez

Franciszka na tegorocznym konklawe.

częściowo tworzone przez nie narracje.

Franciszek, w gruncie rzeczy, niewie-

tym samym zlamal tradycję) zamieszka

kapelanów), dzięki czemu realnie oddzialuje

Dobra wola i uśmiech okazaly się nie-

Trudno uważać, by akurat to dopro-

le się w swym podejściu i prezencji różnil

w Palacu Apostolskim, swojej oficjalnej

na życie i poglądy ludzi w wielu zakątkach

wystarczające nie tylko w stosunkach na

wadzilo do sytuacji, w której papieża

od prowincjonalnego księdza. Już nawet

rezydencji. Na ciąg dalszy zmian nie trzeba

świata. Owszem, oprócz krajów, gdzie kato-

szczeblu państwowym, ale i w organizacji

Franciszka żegnaly na miejscu nie milio-

nie biskupa. Przypominal uśmiechniętego

bylo dlugo czekać, i tak oto zmianie uleglo

licy stanowią praktycznie calość populacji

życia codziennego Kościola. Jak pokaza-

ny, a między stu czterdziestoma a dwustu

plebana, który każdego gotów jest przyjąć

stanowisko Watykanu w sprawie Ukrainy.

mamy państwa, gdzie niemal ich nie ma, czy

la historia, wyzwania czaily się wszę-

pięćdziesięcioma tysiącami żalobników.

pod swój dach i wysluchać. Nawet wy-

Już nie unikanie jak ognia określenia kto

to z powodu dominacji innych religii (tak jak

dzie, nawet w niecodziennych miejscach.

Byl raptem drugim urzędującym papie-

chodząc pierwszy raz na balkon w bialej

jest ofiarą, a jasne wskazanie, że na na-

w Somalii), czy zeświecczenia (vide Czechy).

W 2019 roku papież zwolal w Rzymie tak

żem, który zmarl w obecnym stuleciu.

szacie, wybral strój pozbawiony ornamen-

paści w dzisiejszym świecie nie może być

Mamy też takie, gdzie chrześcijanie podle-

zwany Synod Amazoński, jako że to wla-

Pierwszego, Karola Wojtylę, żegnaly

tów. Pozlacany Pierścień Rybaka, zwykle,

miejsca. Równocześnie wezwania do poko-

gają systematycznym prześladowaniom,

śnie tamten region i sytuacja jego rdzen-

w Rzymie przeszlo cztery miliony wier-

czarne buty ­ wszystkie te gesty nie byly

ju ­ bo i czy naprawdę ktoś się spodziewal

jak ma to miejsce chociażby w Pakistanie.

nych mieszkańców byly punktem wyjścia

nych. Jakkolwiek by to nie zabrzmialo, za-

rzucania klątw na Putina, wypowiadania

pozbawione znaczenia.

Kościól nie wszędzie ma równą moc, nie

do dyskusji. Podczas obrad w Ogrodach

bity przed pięcioma laty przez Ameryka-

Duszpasterzem Franciszek byl szcze-

Rosji świętej wojny? Pod pewnymi wzglę-

wszędzie sięga też w równym stopniu jego

Watykańskich zagościly ­ zapewne na

nów Ghasem Solejmani, general Korpusu

dami linia Kościola byla i jest niezmienna,

rym i oddanym temu, w co i jak wierzyl,

autorytet, co nie umniejsza w żadnym razie

znak szacunku wobec uciśnionych przed

Strażników Rewolucji Islamskiej odpowie-

choć różnić się może sposób, w jaki dany

choć również zrozumialym jest, że po-

jego wplywów i możliwości.

laty przez chrześcijan Indian ­ osobliwe

dzialny za operacje poza granicami Iranu,

papież i jego otoczenie mogą ją realizować.

strzegany mógl być jako postać kontro-

Wszystko to wiąże się z olbrzymią od-

figurki. Zidentyfikowano je jako podobizny

przyciągnąl na swój pogrzeb siedem milio-

Jak na razie nierozważnie byloby popa-

wersyjna. Mimo wszystko, sprowadzać

powiedzialnością. Doskonale ilustruje to sy-

inkaskiej bogini Pachamamy. Trafily one

nów osób, a zwolenników mial na pewno

dać w hurraoptymizm, lecz pierwsze ozna-

dzialalność glowy kościola do roli dusz-

tuacja katolików pod jednym z najbardziej

później do jednego z kościolów, a jeszcze

nieporównywalnie mniej, niż lider najwięk-

ki tego, jak ma wyglądać pontyfikat Le-

pasterza jest równie pięknie, co naiwnie.

totalitarnych reżimów, jakim jest Chińska

nieco później na języki teologów i publi-

szej wspólnoty duchownej świata.

ona XIV, możemy odczytywać jako dobrą

Żaden papież, począwszy od Świętego Pio-

Republika Ludowa. Gdy Komunistyczna

cystów katolickich. Ci zaś roztrząsali, czy

By odpowiedzieć sobie na pytanie,

wróżbę. Czas pokaże jakie jeszcze zmiany

tra, nie byl nigdy tylko i wylącznie duszpa-

Partia Chin przejęla większość terenów

aby Franciszek nie dopuścil się balwo-

jakim papieżem byl Franciszek, musimy

wprowadzi nowy papież ­ gdzie po postę-

sterzem. Zdaje się, że bezpowrotnie minąl

Republiki Chińskiej, rozpoczęla się przymu-

chwalstwa. Jakby tego bylo malo, część

wpierw określić o jaką perspektywę nam

powym poprzedniku postawi na powrót

czas, gdy papieże rywalizowali o wladzę

sowa ateizacja ludności. Wszyscy chrześci-

uchwal Synodu Amazońskiego niektórzy

chodzi. Ostatnimi czasy media regularnie

do korzeni, a gdzie na dalszą liberalizację?

z najpotężniejszymi personami świata

janie, którzy nigdy nie stanowili w dawnych

z nich określali wręcz mianem herezji...

przytaczaly wypowiedzi księży i zakonni-

I jaki przyjmie ona ksztalt?

chrześcijańskiego. Pontyfik nie wzywa już

Chinach zbyt licznej grupy, stali się wrogami

Rola papieża jest ­ na wielu poziomach

ków, jak i osób związanych bliżej z życiem

Pozostaje mieć nadzieję, że przed na-

na krucjaty, nie ma na zawolanie armii (nie

państwa. Kościól i jego struktury przetrwa-

­ trudna. Świat oczekuje od przywdziewają-

Kościola, w których dominowaly pochwal-

stępnym konklawe nie będzie już żadnych

licząc Gwardii Szwajcarskiej), a nawet nie-

ly w ukryciu, pomimo prześladowań komu-

cego bialą szatę nieskazitelnego autorytetu

ne tony. Niektórzy z nich zaznaczali, że pa-

powodów, by tekst taki jak ten mial po-

male w gruncie rzeczy Państwo Kościel-

nistycznej dyktatury. Wraz z uplywem lat

moralnego, dobrego duszpasterza, ale też

teologa, dyplomaty, polityka i męża stanu.

pież ­ Argentyńczyk ­ pochodzil z Ameryki

wstać. Niezależnie od tego, czy jesteśmy

ne stanowi już tylko wspomnienie. Choć

rządy w Pekinie postanowily zapanować

Jeszcze inni w tym podzielonym świecie

Poludniowej i jego percepcja wydarzeń

katolikami, prawoslawnymi, czy może

na dzisiejszy Watykan jako niepodlegly,

nad wyznaniami, których nie dalo się tak

chcieliby zobaczyć w nim kogoś, kto prze-

w innych częściach świata byla tym faktem

zupelnie innego wyznania, pozostaje nam

suwerenny kraj i pelnoprawny podmiot

latwo w calości wykorzenić ze spoleczeń-

wietrzy skostnialy system, oczyści go

naznaczona. Nie ulega wątpliwości, że w Ar-

mieć nadzieję na pontyfikat rozważny

prawa międzynarodowego trudno dziś

stwa. W latach pięćdziesiątych XX wieku

ze zbytków średniowiecza i dostosuje do

gentynie, Boliwii, Nikaragui, czy Peru Rosja

i przepelniony mądrością zakorzenioną

patrzeć inaczej, niż z przymrużeniem oka,

państwo powolalo specjalny urząd mający

nowych czasów, bądź tego, który zatrzy-

(a wcześniej Związek Radziecki) postrze-

w wartościach. W dzisiejszym świecie

mówimy tu o pelnoprawnym graczu na

zająć się kontrolą pięciu usankcjonowanych

ma wszelkie szaleństwa nowoczesności

gana jest zupelnie inaczej, niż na obszarze

każda ich ostoja jest na wagę zlota.

arenie geopolitycznej.

prawnie wyznań ­ buddyzmu, taoizmu,