14

nr 9 (469) 16­29.05.2025

Rozmowy Kuriera

www.kuriergalicyjski.com

Zakamarki wspomnień  (cz. 9)

Rozmowa ANNY

jestem bardzo wdzięczny Mariuszowi

GORDIJEWSKIEJ

Olbromskiemu, że powierzyl mi sta-

nowisko dyrektora zamku Kazimie-

z aktorem, reżyserem,

rzowskiego, którego wieloletni remont,

dzialaczem teatralnym,

przebudowa i w ogóle wszystko co

dyrektorem Polskiego

można nazwać końcem budownictwa

Teatru Ludowego

wlaśnie wtedy dobiegal końca. Kiedy

we Lwowie ZBIGNIEWEM

przyjeżdżalem tam, będąc w drodze do

CHRZANOWSKIM.

Szczecina i Wroclawia, zawsze mialem

kilka godzin przerwy. Bardzo polubi-

Panie Dyrektorze, 1981 rok,

lem wchodzenie na wzgórze zamkowe

a konkretnie październik na

i obserwowanie tego obiektu, który

wiele lat zmienil Pana życie. Co

dlugo byl zamknięty. Ale wiedzialem

się wówczas wydarzylo?

na pewno, że Zamek Kazimierzowski

W październiku rozpocząl się kolejny

w Przemyślu od wielu lat byl siedzibą

sezon teatralny. Tradycyjnie graliśmy

jednego z najstarszych amatorskich

,,Wesele" Stanislawa Wyspiańskiego.

zespolów teatralnych w Polsce ­ Teatru

W tych pięknych strojach. Po spek-

Fredreum. Z tym teatrem i z zespolem

popiersie i muzeum jemu po-

taklu część kwiatów, które otrzyma-

lączenia rodziny do Walbrzycha, pod-

Caly czas myślalem. Caly czas myśla-

spotkalem się wcześniej, ale to byla

święcone, ale też polski teatr.

liśmy od widzów, spontanicznie zde-

jąlem pracę zawodową, ale nie w Wal-

lem, bo nie tylko teatr zostal we Lwo-

znajomość chwilowa. A później, kiedy

cydowaliśmy zlożyć pod pomnikiem

brzychu, tylko w dalekim Szczecinie.

Tak, prawdopodobnie (śmieje się). Tak

wie. Zostala moja matka, zostala moja

skończyl się remont i sala widowisko-

Mickiewicza. Byla to już oczywiście

Zacząlem pracować w teatrze polskim,

to się niestety dzialo i dopiero w 1988

ukochana siostra, aktorka tego teatru.

wa wrócila do swojej funkcji, powoli

późna pora wieczorna, może nawet

związalem się z profesjonalną sceną

roku dowiedzialem się, że Walery

Caly czas byl Lwów! Ewentualnie raz

zacząlem przyjaźnić się z tym teatrem.

bliżej do pólnocy. Po tym zdawalo się

polską. W Szczecinie zadebiutowalem

podjąl zamiar zrealizowania ,,Zemsty"

na pól roku można bylo przyjechać do

Pamiętam, kiedy będąc w Prze-

niewinnym zlożeniu kwiatów jakiś

jako reżyser komedią Moliera ,,Szko-

Aleksandra Fredry. Przyjechalem do

Lwowa, ale nie zawsze się udawalo, bo

myślu szliśmy na górę do Zam-

patrol, który tam przypadkowo się

la żon". Teatr w Walbrzychu zaprosil

Lwowa na premierę. Zobaczylem moich

przecież moje obowiązki, praca w sta-

ku Kazimierzowskiego, a potem

przyplątal, zainteresowal się tą grupą

mnie wkrótce na realizację kolejnej

ukochanych przyjaciól, wszystkich

cjonarnym teatrze, repertuar, kalen-

schodziliśmy na dól Pan mi po-

ludzi stojących pod pomnikiem, we-

premiery. W tych pierwszych latach

na scenie. I Kazia Ziembowicza, i Wa-

darz nie pozwalaly mi na swobodne

wiedzial: wiesz, za co polubilem

solo ze sobą rozmawiających. Potem

wyreżyserowalem ,,Mazepę" Juliusza

lerego Bortiakowa, i Stasia Czerkasa,

podróżowanie.

Przemyśl? Za to, że mi bardzo

poszliśmy wszyscy aleją Akademicką.

Slowackiego, do wspólpracy zaprosi-

i Jadzię Czerkasównę i wszystkich in-

Mówil Pan o Walbrzychu, wspo-

przypomina Lwów. Te wzgórza,

Zostaliśmy zatrzymani. Wypytywano

lem Andrzeja Nikodemowicza, który

nych. I tak strasznie im zazdrościlem

minal o Szczecinie, ale równo-

te uliczki. Pan do dziś mieszka

nas i wkrótce posądzono o jakąś poli-

już od kilku lat mieszkal i pracowal

tej fredrowskiej przygody, tak chcialem

cześnie przesunąl się Pan bliżej

na stale w Przemyślu.

tyczną demonstrację. Niestety, musie-

w Polsce, w Lublinie.

zagrać w tym przedstawieniu.

do Lwowa, bo potem w Pana ży-

liśmy się podporządkować i wlaściwie

Tak. Ale ta milość zaczęla się wlaśnie

Też byl zmuszony opuścić Lwów.

Zagral Pan?

ciu byl Przemyśl i jest do dziś.

dobrowolnie pójść na posterunek ów-

od tego wzgórza, od panoramy z tego

czesnej milicji, napisać oświadczenie,

Też byl zmuszony, stracil pracę

W przyszlości, kiedy już moglem

Nie. Do Lwowa zacząlem się przybliżać

wzgórza na miasto i dalekie pasmo

że skladaliśmy kwiaty po spektaklu.

w Akademii Muzycznej we Lwowie.

pojawiać się we Lwowie zupelnie

stopniowo. I takim skokiem w kierun-

gór. Uliczki Przemyśla, sam klimat,

Podane zostaly wszystkie informa-

Myślalem, że będę już powoli oddala-

normalnie, nie incognito. Zagra-

ku odwrotnym byl Wroclaw. Zaczą-

ale nie tylko. Nawet melodyka wy-

cje ­ kto, skąd, gdzie pracuje czy się

ny, bo geograficznie bylem daleko od

lem z ogromną radością rolę Rejenta.

lem pracować w telewizji wroclaw-

mowy mieszkańców Przemyśla tak

uczy. Uroslo to do wielkiego skanda-

Lwowa. Moglem odwiedzić rodzinę,

W rolę Podstoliny wcielila się cu-

skiej. Przepracowalem tam dwa lata.

bliska jest lwowskiej.

lu, demonstracji politycznej. Studenci

ale dopiero po uplywie jakiegoś cza-

downa Jolanta Martynowicz. A Wa-

I w czasie tych moich peregrynacji już

Niestety, lwowski balak już

Politechniki, ówcześni aktorzy ­ ob-

su. Oczywiście musialem się starać

lery zagral Cześnika, przejąl tę rolę po

takich, powiedzialbym, troszeczkę

zatracony.

cokrajowcy przecież, grupa lwowska,

o wizę, o pozwolenie, zalatwiać spra-

Staszku Czerkasie. I kiedy my z nim

częstszych, zawsze byl jakby przymu-

pięć osób ­ zostali blyskawicznie wy-

wę w konsulatach radzieckich.

razem jako Cześnik i Rejent wstąpi-

sowy przystanek pociągu w Przemy-

Tak, ale jeszcze slyszalny. Ten zaśpiew,

daleni ze Lwowa. Lwowscy aktorzy,

liśmy w tę walkę o mur graniczny,

ślu. W Przemyślu spotkalem mlodego

jeszcze ta melodyka, jeszcze ta linia

A co bylo z teatrem na ulicy

w tym ja, moja siostra Lidia oraz Zofia

bylo w tym coś symbolicznego ­ wal-

czlowieka, który objąl stanowisko kie-

akcentów ­ to wszystko jest takie bli-

Kopernika?

Iwanowa straciliśmy pracę automa-

czyliśmy o teatr! I wywalczyliśmy

rownika wydzialu kultury w urzędzie

skie. No i architektura też (śmieje się).

tycznie. I wlaściwie zdawalo się, że to

Teatr jakby istnial, tylko musieli

go! Później, jak już wspominalem, byl

wojewódzkim ­ Mariusza Olbromskie-

Wróćmy do Pana powrotu, któ-

jest kres teatru.

kombinować jak przetrwać ten czas.

jego przepiękny spektakl ,,Odprawa

go. Czlowiek nieslychanie wrażliwy

ry nastąpil w 1988 roku. Miesz-

Ja otrzymalem zakaz kontaktu z te-

poslów greckich" Kochanowskiego,

na piękno, poeta, chętny na realizację

Niby to byl nonsens, ale grali

kając już w Przemyślu Pan coraz

atrem. Aktorzy, którzy pozostali, zbie-

w którym zagralem Antenora. I oczy-

wszelakich pomyslów, czasem bardzo

nie po polsku...

częściej przyjeżdżal do Lwowa.

rali się i nie wiedzieli co począć dalej.

wiście ,,Kartoteka". Po dramatycz-

szalonych. On zaproponowal mi pracę

Czy Pan pozostawil ten reper-

Próbowali pertraktować z dyrekcją

Grali nie po polsku, teatr zacząl się na-

nym przerwaniu tych pierwszych

w Przemyślu. Pomyślalem sobie ­ tak

tuar, który zostal narzucony?

Domu Nauczyciela. Na szczęście ze-

zywać ,,Przyjaźń" ­ ,,Drużba". A mądry

prób w 1981 roku nareszcie moglem

będę bliżej do Lwowa, do swojego uko-

spól jako takowy nie zostal rozwiąza-

Walery Bortiakow wymyślil jeszcze

wrócić do ,,Kartoteki".

chanego miasta, do moich najbliższych,

Ten repertuar powoli po prostu wy-

ny. Tylko tak zwani bohaterowie tego

jakąś sztukę o Feliksie Dzierżyńskim.

do moich przyjaciól, do mojego teatru,

parowal. Na szczęście. Nie widzialem

Teraz dopiero zrozumialam,

wydarzenia pod pomnikiem Mickie-

To byl sposób na przetrwanie.

do którego w tym czasie powoli wra-

tych przedstawień.

dlaczego ta ,,Kartoteka" dla

wicza zostali odseparowani od teatru,

calem. Postanowilem jednak zmienić

Czyli Feliks Dzierżyński ,,ura-

Pana jest tak ważna. A czy byl

Na szczęście!

ponieśli odpowiednie kary.

miejsce pracy, wyjechać z Wroclawia

towal" nie tylko polską szko-

taki dzień po wyjeździe, gdy

i przenieść się do Przemyśla. Wedlug

Na szczęście. I dobrze, że wyparowal.

A Pan?

lę, gdzie bylo wystawione

Pan nie pomyślal o Lwowie?

mnie to byl szczęśliwy krok, za który

Królowala wlaśnie ,,Zemsta" Aleksandra

A ja zostalem bez pracy. Otrzyma-

Fredry i cudowny wiersz fredrowski.

lem później zastępczą pracę w Domu

A pojawily się nowe fredrow-

Twórczości Ludowej. Zresztą sy-

skie klimaty.

tuacja przekomiczna, bo to wlaśnie

w tym budynku dawnego teatru ,,Ba-

Wróciliśmy do Aleksandra Fredry

gatela" zacząlem pracować jako in-

i nastąpilo wznowienie ,,Ślubów pa-

struktor jakiegoś ruchu amatorskie-

nieńskich" w nowej obsadzie. Po-

go ­ kompozytorów-amatorów. Zofia

jawily się nowe jednoaktówki fre-

Iwanowa byla studentką Akademii

drowskie: ,,Pierwsza lepsza", ,,Odludki

Muzycznej, niestety stracila rok stu-

i poeta". Zaczęliśmy się bawić z Fredrą.

diów. Później podjęla studia, ale już

A później pojawil się Marian Hemar

w Akademii Muzycznej w Odessie.

i jego cudowne jednoaktówki poświę-

Moja siostra stracila pracę, w jakimś

cone wybitnym postaciom polskiej

biurze pracowala, później szukala

kultury lwowskiej, polskiej literatu-

pracy w innym miejscu.

ry. Ten Marian Hemar przecież tak

Cóż, przede mną stanęla bariera. Zo-

lwowski poeta, z jego cudowną poezją

stalem odseparowany od sztuki, od

lwowską, z jego tęsknotą za miastem,

teatru, od reżyserii, od aktorów. Mo-

ale taką lagodną i pogodną... Do tego

glem się z nimi kontaktować, ale tyl-

lwowskie przeboje, do których Ma-

ko prywatnie i w domowych warun-

rian Hemar pisal wspanialą muzykę.

kach. Moja malżonka i syn od kilku

Wreszcie można bylo o tym glośno

lat już mieszkali w Kraju, wyjechali

mówić, glośno śpiewać, wprowadzić

do Polski wcześniej, więc nastąpila

do repertuaru i stworzyć caly odcinek

decyzja, że ja również muszę opu-

hemarowsko-lwowskiej propozycji

ścić Lwów. Wyjechalem w ramach

teatralnej.