9

nr 10 (470) 30.05.­12.06. 2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Wystawa w sanktuarium św. Antoniego

o dawnych nekropoliach podolskich

Ziemia podolska

zawsze byla krajem,

zamieszkalym przez

przedstawicieli wielu

narodowości ­ malą

ojczyzną dla ukraińskiej,

polskiej i żydowskiej

spoleczności. Panoramę

każdego miasteczka

tradycyjnie znaczyly

trzy punkty ­ wieża

kościola, banie cerkwi

prawoslawnej i synagoga.

Niestety te oznaki

wielonarodowościowego

uważany za chroniący mia-

nawale rosyjskich najeźdźców,

z ukraińską spuścizną badamy

sto, a sam święty ­ za patrona

potrzebna jest nam jak nigdy

i czcimy polską i żydowską?".

kraju w wielu

Gródka Podolskiego. Po dru-

jedność ­ akcentowala sekre-

Wicekonsul RP Tomasz Kowal

przypadkach zostaly

gie ­ świątynia pw. św. Stani-

tarz. ­ Ten projekt i cala ak-

podkreślil, że projekt ,,Mogily

precyzyjnie zniszczone

slawa Biskupa i Męczennika,

cja wspomaga zjednoczenie

przodków" i wystawa przypo-

przez komunistów.

pomimo dość prostej architek-

wszystkich wspólnot Ukra-

mnialy po raz kolejny, że Polacy

tury, jest unikalna. Jej część

iny, niezależnie od narodowo-

i Ukraińcy na Podolu są dobry-

glówna powstala w czasach

ści i wiary. Projekt wyraziście

mi sąsiadami. Mieszkając przez

TEKST I ZDJĘCIA

Breżniewa i jest to PIERWSZA

ukazuje, że na Podolu przez

stulecia obok siebie w zgodzie

DMYTRO POLUCHOWYCZ

W

świątynia katolicka wybu-

stulecia obok siebie miesz-

i poważaniu, kontynuują ten

Gródku Podolskim te

dowana w ZSRR! Ostatecznie

kali Ukraińcy, Polacy i Żydzi.

sposób życia i tak samo żyć będą

niszczenia rozpoczę-

swój wygląd kościól otrzymal

Przedstawia naocznie, jakie

w przyszlości. Sama wystawa

ly się jeszcze w latach

już w okresie niezależności

byly pomiędzy nimi stosunki

nie tylko buduje międzynarodo-

1930., gdy w jedną noc bolsze-

Ukrainy, ale jego część glówna

i wymiana kulturalna, wzbo-

wościowy pokój na Ukrainie, ale

wicy wysadzili w powietrze

powstala w okresie ,,zastoju".

gacająca każdą spoleczność.

też umacnia przyjaźń pomiędzy

wszystkie murowane świąty-

Podkreślę, że drugą świątynią,

Ta interesująca wspólna prze-

naszymi narodami:

KONSUL TOMASZ KOWAL

nie i spalili drewnianą XVIII-

powstalą w czasach ZSRR, jest

szlość odkrywa przed nami

­ Wystawa, mimo iż jest

-wieczną synagogę. Dopiero pod

trzydzieści planszy (po dziesięć

cerkiew nadbramna nad Zlo-

drogę do przyszlości. Ekspo-

niewielka, zawiera niezwykle

koniec XX w. pejzaż miejski znów

na każdą wspólnotę). Zaznaczę,

tymi Wrotami w Kijowie, po-

zycja umacnia jedność naszego

glęboki sens. Jest to ważny krok

uświetnily banie i wieże, w tym

że przedstawione tu ,,żydow-

wstala w 1982 r., ale pelni ona

narodu i jest znaczącym wkla-

do zachowania wielonarodowej

kościola pw. św. Stanislawa Bi-

skie" plansze są częścią więk-

raczej funkcję muzeum.

dem do wspólnego zwycięstwa

historii regionu. Jako wicekon-

skupa i Męczennika. Tutaj mialo

szego projektu ,,Satanów: zagu-

I wreszcie ­ świątynia stoi

nad agresorem ­ podkreślila

sul Rzeczypospolitej cieszę się

miejsce wydarzenie, o którym

biony świat dawnego cmentarza

pośród dawnego cmentarza

Olena Grich. Przypomniala też,

z tej inicjatywy. Gródek Po-

opowiemy poniżej. Synagoga

żydowskiego",  prowadzone-

(powstalego na początku XIX

iż dzięki projektowi ,,Mogily

dolski jest ważną miejscowo-

niestety nie wrócila do miej-

go przy wsparciu Zjednoczonej

w.) i część jego nagrobków też

przodków" i dokonanym przy

ścią dla polskiej spoleczności

skiego pejzażu, bowiem liczna

wspólnoty żydowskiej Ukrainy.

jest ekspozycją wystawy.

jego realizacji odkryciom na

obw. chmielnickiego. Dziala tu

niegdyś żydowska spoleczność

Ta część wystawy byla przed-

W ceremonii otwarcia wy-

Ukrainie i w świecie wiele osób

szkola polska, a lokalna pol-

miasta zostala calkowicie wy-

stawiona już w pięciu miastach

stawy wzięli udzial przedsta-

dowiedzialo się o spoleczności

ska spoleczność jest niezwy-

niszczona przez hitlerowców

i w Kijowie. W stolicy ekspono-

wiciele wladz lokalnych, miesz-

Gródka Podolskiego i jego bo-

kle aktywna. Jesteśmy zain-

w czasie II wojny światowej.

wano ją w Centrum wystawo-

kańcy Gródka, duchowieństwo,

gatej spuściźnie kulturowej.

teresowani dalszą wspólpracą,

Nowy Kurier Galicyjski wie-

wym Narodowego rezerwatu

przedstawiciele

wspólnoty

Z kolei kierownik miejskie-

planujemy wspierać takie kul-

lokrotnie zamieszczal na swoich

historycznego ,,Babi Jar".

żydowskiej, uczniowie Malej

go Wydzialu kultury i aktyw-

turalne inicjatywy i regularnie

lamach materialy o dzialalno-

Inne plansze przedstawialy

Akademii Nauk i, naturalnie,

ny uczestnik projektu Oleg Fe-

odwiedzać miasto ­ podkreślil

ści projektu ,,Mogily przodków",

zdjęcia wielu świątyń z tere-

uczestnicy projektu ,,Mogily

dorow zaakcentowal ważność

dyplomata.

realizowanego przez Organi-

nów Ziemi Gródeckiej, autor-

przodków". Gościem honoro-

prowadzonych badań i zna-

Natomiast proboszcz ko-

zację Spoleczną ,,Ukraina Inco-

stwa gródeckiego artysty-foto-

wym otwarcia byl wicekon-

czenie studiów nad wielona-

ściola św. Stanislawa Biskupa

gnita" wspólnie z miejskim Wy-

grafika i aktywnego uczestnika

sul Konsulatu Generalnego RP

rodową i różnicowaną wy-

i Męczennika ks. Wiktor Lut-

dzialem kultury. Przypomnę,

projektu ,,Mogily przodków"

w Winnicy Tomasz Kowal.

znaniowo spuścizną Podola.

kowski tak ocenil wydarzenie:

że celem projektu jest zbadanie

Igora Mocnego.

Otwierając wystawę sekre-

Podkreślil również, że sam pro-

­ Cieszę się, że to wydarze-

dawnych nekropolii Ziemi Gró-

Nietradycyjne miejsce eks-

tarz Rady miasta Olena Grich

jekt, jak i podsumowująca pra-

nie odbylo się w naszym ko-

deckiej (ukraińskich, polskich

pozycji zostalo wybrane celo-

przedstawila aktualność pro-

ce wystawa sprostowują tra-

ściele. To nie tylko historia ­

i żydowskich). Pozwoli to na

wo. Po pierwsze w sanktuarium

jektu ,,Mogily przodków" i sa-

dycyjne rosyjskie oskarżenia

to żywa pamięć o przodkach.

przestudiowanie wielonarodo-

przechowywany jest czczo-

mej ekspozycji:

Ukrainy o ,,nazizm" i ,,faszyzm",

Wystawa przypomina nam,

wościowej kultury Podola w celu

ny na Podolu cudowny obraz

­ Dziś, gdy naród ukraiń-

bowiem ,,...o jakim nazizmie

jak jest ważne by zachować te

opracowania nowych tras tury-

św. Antoniego Padewskiego,

ski przeciwstawia się okrutnej

możemy mówić, gdy na równi

miejsca, pamiętać o tych, któ-

stycznych. Realizacja projektu

rzy są już po drugiej stronie

dala dobre wyniki. W jego ra-

życia, modlić się za nich i prze-

mach dokonano co najmniej kil-

kazywać tę odpowiedzialność

kudziesięciu odkryć, mających

kolejnym pokoleniom ­ nad-

ogólnoukraiński i międzynaro-

mienil kaplan.

dowy rozglos.

Po uroczystości otwarcia

Wystawa fotograficzna, któ-

wystawa z placu przed sanktu-

ra zostala otwarta 16 maja br.

arium zostala przeniesiona do

w sanktuarium św. Antonie-

wnętrza kościola i pozostala tam

go w Gródku Podolskim po-

do 26 maja.

święcona byla zbliżającemu się

­ Jest to bardzo ciekawy i po-

Międzynarodowemu  Dniowi

trzebny projekt ­ powiedziala

Muzeów (18 maja) i pólmetko-

parafianka Tatiana Bojko. ­

wi realizacji projektu ­dotąd

Wywolal on żywe zaintereso-

zbadano polowę zaplanowane-

wanie. W niedzielę, po nabo-

go terenu, a jest to co najmniej

żeństwie, ludzie nie kwapili się

czterdzieści nekropolii i miejsc

rozchodzić, na dlugo zatrzymy-

pochówków.

wali się przy planszach i żywo

Ekspozycja

przedstawia

omawiali wydarzenie.

w równych częściach foto-

Po Gródku Podolskim wy-

gramy z polskich, ukraińskich

stawa będzie eksponowana

i żydowskich cmentarzy, razem

w Chmielnickim i Kijowie.