19

nr 10 (470) 30.05.­12.06. 2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

również zięć J. Żulińskiego, mąż jednej z jego

podręczników przeznaczonych dla semi-

przeznaczone dla podopiecznych. Przy-

W październiku 1863 r. trafil ponownie

Mimo możliwości kariery naukowej

jeżdżaly do nich na kilkutygodniowe bez-

córek ­ Teresy.

we Francji, J. Żuliński podjąl decyzję, by

nariów nauczycielskich. Profesor semina-

do więzienia. Tym razem policja ustalila

Świadectwem uczuć oraz inicjatyw

rium dzielil się zarazem swymi przemyśle-

platne turnusy grupy dzieci i mlodzieży

już wystarczającą liczbę faktów świadczą-

z bratem Tadeuszem i matką Barbarą udać

z lwowskich uboższych rodzin, zwlaszcza

religijnych J. Żulińskiego bylo zalożenie

się do Lwowa. Związal się z tym miastem

niami i doświadczeniami dydaktycznymi

cych o zaangażowaniu obu braci na rzecz

z szerszą publicznością. Świadczą o tym

robotniczych i rzemieślniczych.

przez niego we Lwowie w 1889 r. Arcy-

powstania. Grozil im wyrok dlugoletniego

do końca swego życia. Podjąl pracę jako

bractwa Królowej Korony Polskiej. Nawią-

m.in. publikacje: Polskie Mineralogiczno-

Kolonia rymanowska charakteryzowa-

więzienia. Uratowala ich wspomniana in-

profesor wiedzy o przyrodzie w żeńskim

la się osobliwym programem zajęć. Prze-

zywalo ono do slynnych Ślubów króla Jana

-Geologiczne Muzeum w Krakowie (Lwów

Seminarium Nauczycielskim, prowadzo-

terwencja rektora J. Dietla.

Kazimierza w 1656 r. w katedrze lwow-

1872), O nauczaniu historii naturalnej

widziano w nim zabiegi lecznicze, spacery

Józef wraz z Tadeuszem podążyl do Pa-

nym we Lwowie przez siostry Benedyk-

skiej. Towarzystwo glosilo ideę, że dzięki

w szkolach ludowych (Lwów 1876).

w pobliskie lasy, gry sportowe. Program

tynki obrządku ormiańsko-katolickiego.

ryża. Uzupelnil swe studia przyrodnicze na

upowszechnieniu kultu maryjnego nastąpi

obejmowal także pogadanki patriotyczne,

Swą pracę zawodową lączyl stale

Sorbonie, w Jardin des Plantes i w Collège de

Byla to szkola prawdziwie nowoczesna,

musztrę, ćwiczenia wojskowe w formie za-

odrodzenie duchowe narodu polskiego.

z dzialalnością spoleczną. W 1873 r. za-

France. Wladze francuskie docenily zdolno-

slużąca solidnemu ksztalceniu dziewcząt.

bawy (podchody). Ksztaltowano w ten spo-

Pozwoli to przezwyciężyć wszelkie prze-

lożyl szkolę początkową dla slużących.

Absolwentki tego zakladu oświatowego

ści i pracowitość polskiego emigranta. Za-

ciwności, umożliwi wznowienie otwartej

uzyskiwaly dyplomy, upoważniające je do

W tym wlaśnie środowisku, zlożonym

sób postawę ideową i umiejętności fizyczne

trudnily go na stanowisku adiunkta w Ecole

przyszlych bojowników walki o niepodle-

walki o niepodleglość.

podjęcia pracy w szkolach początkowych

w znacznej mierze z dziewcząt i chlopców

des Mines (Akademii Górniczej), zostal też

Józef Żuliński przeszedl jako nauczy-

glość. Jak podkreślala s. Barbara Żulińska,

przybylych do Lwowa ze wsi, bylo wiele

asystentem profesora Daubrée. Prowadzil

autonomicznej Galicji. Począwszy od prze-

wielu mlodych uczestników tej kolonii kil-

ciel na emeryturę w 1905 r. Zmarl trzy lata

analfabetek i analfabetów. J. Żuliński za-

również zajęcia z geologii w Szkole Polskiej

lomu XIX i XX wieku dzięki tym dyplomom

kanaście lat później, a więc w 1914 r., wyru-

później ­ w 1908 r. Kondukt pogrzebowy

biegal o upowszechniania oświaty na róż-

mogly rozpocząć studia akademickie.

na Montparnasse. Zaszczycono go powo-

prowadzil ks. biskup Wladyslaw Bandur-

szylo do walki o wolność Polski w szeregach

J. Żuliński zabiegal o wysoki poziom

nych szczeblach.

laniem na czlonka Francuskiego Towa-

Legionów. Warto dodać jako ciekawostkę,

ski. Pochowano Zmarlego na Cmentarzu

nauczania w tym seminarium. Zorganizo-

Wielkim dzielem jego życia bylo zor-

rzystwa Mineralogicznego i Towarzystwa

Lyczakowskim na polu 72, w drugim gro-

ganizowanie Kolonii Leczniczej dla dzieci

że na początku XX w. prowadzil musz-

Nauk Ścislych w Paryżu.

wal dobrze wyposażony gabinet przyrod-

trę w Rymanowie nauczyciel rysunków

bowcu rodziny Żulińskich. Zaslugi Józefa

niczy, wdrażal uczennice do prowadzenia

w Rymanowie Zdroju. Dzięki ofiarności

W czasie Komuny Paryskiej grozilo mu

z galicyjskiego Podola, znany później jako

Żulińskiego uczczono tablicą pamiątkową

Anny Potockiej J. Żuliński uzyskal tam

rozstrzelanie wskutek jakiegoś falszywego

obserwacji i wyciągania z nich odpowied-

dluta Barącza, zawieszoną w krużgan-

Edward Rydz-Śmigly. Lekarzem kolonijnym

nich wniosków. W 1888 r. namiestnik

za darmo sporą dzialkę budowlaną. Po-

oskarżenia. Uratowala go energiczna inter-

byl dr Stanislaw Czarnik, pediatra ze szpi-

kach przy katedrze ormiańsko-katolickiej

Galicji Agenor Goluchowski mianowal J.

moc innych osób oraz instytucji spra-

wencja sprzedawczyni pieczywa, znająca

we Lwowie.

wila, że wzniesiono na niej trzy domy

tala Powszechnego we Lwowie, niebawem

Żulińskiego rzeczoznawcą w Komisji oceny

Żulińskich jako swych stalych klientów.

Ostatnie lata J. H. Rosena we Lwowie 1934- 1937 (cz. 8)

W 1936 roku Jan Henryk

Rosen otrzymal osobiste

zaproszenie do udzialu

w Wystawie Prasy

Katolickiej w Watykanie

i w II Międzynarodowego

Kongresu Dziennikarzy

Katolickich. Bylo to jakby

świadectwo tego, że

nie zostal zapomniany

w Watykanie, zaś

JAN HENRYK ROSEN

jego twórczość jest

POLSKA, MATKĄ ŚWIĘTYCH, TARCZĄ CHRZEŚCIJAŃSTWA

nadal wysoko ceniona

wojny domowej w Hiszpanii i niebez-

przez Ojca Świętego

lewej artysta przedstawil Polskę świętą

Wśród gości z Polski byl też Jan Hen-

piecznego dążenia niektórych krajów

Wlaśnie jego nowe dzielo, przygotowa-

Piusa XI i hierarchię

i Polskę uczoną, mianowicie namalowal

europejskich do konfliktu zbrojnego na

ne na ową wystawę, pt. ,,Polska, Matką

ryk Rosen. Inauguracyjne przemówie-

postacie św. Jana Kantego, św. Jozafa-

skalę światową. (Warto zauważyć, że

Świętych, tarczą chrześcijaństwa", wy-

nie wyglosil przewodniczący komi-

katolicką w Polsce. Dla

Niemcy hitlerowskie i Rosja sowiecka

konane jako olbrzymi fryz, w pierwszej

ta Kuncewicza, św. Stanislawa Kost-

tetu wystawowego hrabia Della Torre.

J. H. Rosena zajętego dla

na wystawę nie zostaly zaproszone).

kolejności zwracalo uwagę odwiedzają-

W 60 salach zostaly zebrane eksponaty

kę, kardynala Ledóchowskiego, Jana

zarobku ozdobieniem

Udzial Polski w Watykańskiej Wy-

z calego świata. Pierwsze piętnaście sal

Kochanowskiego. Po stronie prawej ­

cych salę sekcji polskiej.

prowincjonalnych

wystawy poświęcono dziejom druko-

postać ks. Skorupki, którego podtrzy-

stawie Prasowej przedstawial się bar-

Czasopismo ,,Kultura"

świątyń galicyjskich

dzo okazale. Świadczylo to o dążeniu

muje żolnierz polski, a za nim król Jan

wanego slowa. Dalej byly sale różnych

informowalo

i usunięcie go we Lwowie

hierarchii polskiego Kościola katolic-

III Sobieski i marszalek Józef Pilsudski

państw. Niektóre z nich zdobily cenne

i dziarski dobosz, symbolizujący Pol-

dziela sztuki, np. salę belgijską ozdo-

kiego do pokoju europejskiego i pod-

czytelników, że ,,Jan

nieco na ubocze po

kreślenia wierności ideom pokojowym

skę orężną. Osobno zostala wydzielona

biono witrażami, zaś salę wloską zdobi-

Henryk Rosen wlaśnie

zwolnieniu z profesury na

papieża Piusa XI, wiernego przyjaciela

postać św. Jana Kantego, który w za-

la alegoryczna rzeźba ,,Italia Cattolica",

ukończyl nowe

Politechnice Lwowskiej,

narodu polskiego. Na prezesa polskie-

dzielo rzeźbiarza Griselliego.

dumie oparl się na kazalnicy. Jest glę-

monumentalne dzielo,

zaproszenie to bylo

Monumentalny obraz ,,Polska, Mat-

go komitetu wystawy powolano J. E. ks.

boko zamyślony i zmartwiony. O czym

które przeznaczone jest

nowym wyzwaniem,

biskupa Stanislawa Adamskiego, zaś na

myśli? Na pewno trwożą go losy pań-

ką Świętych, tarczą chrześcijaństwa",

jako dekoracja pawilonu

możliwością po raz

bezpośredniego kierownika dyrekcji

który ozdobil salę polską, powstal

stwa i narodu polskiego. Na pięknym

polskiego na Wystawie

komitetu wyznaczono ks. pralata Ka-

w niecale dwa miesiące. Wedlug dr.

brokacie rozpina skrzydla wielki Orzel

kolejny zaprezentować

Mariusza Klareckiego, ,,artysta użyl

Bialy i świeci napis: ,,Polonia antemu-

czyńskiego. W Watykanie na projek-

Prasy Katolickiej

swoją twórczość na forum

techniki ,,aux trois crayons" ­ trzech

tanta wystawy zaproszono wloskiego

rale christianitatis". Jak pisal w 1936

w Watykanie.

europejskim.

kredek. Skorzystal z czerni, czerwie-

architekta Giovanni Pontiego i ,,kon-

roku prof. Jerzy Gutsche o tym obrazie

W obrazie swoim

Rosena, ,,...Oto w wizji artysty droga,

cepcję swoją ująl on w formie krzyża".

ni oraz sangwiny. Do tego dodane jest

daje artysta syntezę

jaką Polska w dziejach szla ku swe-

W wystawie wzięlo udzial okolo

zloto, które podnosi wartość i efekt

JURIJ SMIRNOW

życia narodowego,

350 pism katolickich z calego świata.

wizualny calości. Pod względem kon-

mu Monsalwat, droga, którą kroczyć

symbolizując ją

Warszawska ,,Kultura" podkreślila, że

będzie nadal, wierna pięknej tradycji

Dla ozdobienia sali polskiej, artysta

serwatorskim jest bardzo delikatny, bo

na wystawie jest przedstawiona rów-

,,przedmurza chrześcijaństwa". Patrio-

namalowal monumentalny fryz ,,Pol-

narysowany na tekturze, która zostala

w galerii zaslużonych

naklejona na plótnie".

ska, Matką Świętych, tarczą chrześci-

nież ,,...prasa katolickich mniejszości

tyczna tematyka tego obrazu będzie

postaci historii

Fryz Jana Henryka Rosena przed-

narodowych. Ukraińska prasa grecko-

rozwinięta w kolejnych kompozycjach

jaństwa". Wystawa zostala poświęcona

polskiej... Kompozycja

J. H. Rosena, mianowicie w kompozycji

75-leciu watykańskiego oficjalnego

katolicka jest ponadto reprezentowana

stawial najwybitniejszych bohaterów

powstala w celach

,,Chwala oręża polskiego" w ambasa-

pisma ,,L'Osservatore Romano", które

w III specjalnej sekcji wystawy, gdzie

wielowiekowej historii Polski, świę-

propagandowych na

zostalo zalożone w 1860 roku i w Waty-

m.in. obrządki wschodnie posiadają

tych narodu polskiego, wybitnych

dzie Rzeczypospolitej w Waszyngtonie

zamówienie Katolickiej

swoje dzialy. Wielkie wydawnictwa

uczonych i slynnych wodzów. Cale tlo

(1937­1938 r.) i w ozdobieniu pawilo-

kanie postanowiono nadać temu jubile-

katolickie w liczbie dziewięciu również

obrazu zostalo wyzlocone, zaś w cen-

uszowi charakter ogólnoświatowy. Do

nu polskiego na Światowej Wystawie

Agencji Prasowej,

posiadają osobne stoiska".

udzialu w wystawie zaproszono przed-

w Nowym Jorku (1939 r.). Po II wojnie

trum na tym zlotym tle artysta naszki-

spelni świetnie swoje

Bardzo okazale przedstawia się sek-

światowej obraz Jana Henryka Rosena

stawicieli prasy katolickiej z calego

cowal widok królewskiego Wawelu,

przeznaczenie na

,,Polska, Matką Świętych, tarczą chrze-

świata, ze wszystkich kontynentów.

a nad nim ryngraf z wizerunkiem Mat-

cja polska, zwlaszcza jej strona dekora-

terenie wystawy

Jak pisala warszawska ,,Kultura": ,,Ojciec

cyjna, w której zostal silnie podkreślony

ścijaństwa" przywiózl z Watykanu do

ki Boskiej Częstochowskiej. Panorama

międzynarodowej".

święty Pius XI pragnąl, by wystawa,

zarówno moment religijny, jak i narodo-

Polski kardynal Stefan Wyszyński. Do

wzgórza wawelskiego zostala wyko-

mająca uświetnić jubileusz ,,L'Osserva-

teraz dzielo Rosena znajduje się w Pa-

wy. Wnętrze polskiego dzialu wystawy

nana wedlug historycznych widoków

projektowal inż. architekt Wlodzimierz

z XVII wieku. Byly to symbole polskiej

Uroczystego otwarcia wystawy

tore Romano" , odbyla się w siedzibie

lacu Arcybiskupim przy ul. Miodowej

Padlewski i prof. Roedal, z którymi

państwowości i duchowości. Po stro-

w Watykanie dokonal w dniu swo-

Ojca chrześcijaństwa. Papież Pius XI

w Warszawie. W lipcu 2020 roku po

wspólpracowali Maciej Loret i jego syn.

dal wyraz pragnieniu, by ta wysta-

raz pierwszy w Polsce obraz J. H. Ro-

ich imienin 12 maja 1936 roku osobi-

nach obrazu Rosen umieścil dwie gru-

Warto podkreślić, że Jan Henryk Rosen

wa stala się jasnym symbolem pokoju

ście Ojciec Święty Pius XI. Obecni byli

sena ,,Polska, Matką Świętych, tarczą

py wybitnych Polaków, którzy zapisali

dostal zaproszenie do udzialu w wy-

europejskiego i światowego". Bylo to

wszyscy kardynalowie kurialni, kor-

chrześcijaństwa" zostal przedstawiony

się w dziejach narodu, jako wlaśnie

jak najbardziej widocznym wysilkiem

na wystawie na Zamku Królewskim

najwybitniejsi przedstawiciele owej

stawie zarówno od komitetu polskiego,

pus dyplomatyczny oraz liczni przed-

na rzecz pokoju, w groźnych czasach

w Warszawie.

duchowości i państwowości. Po stronie

jak też od watykańskich organizatorów.

stawiciele różnych narodów i krajów.