22

nr 10 (470) 30.05.­12.06. 2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Galeria burmistrzów. Świt demokracji (cz. 1)

ale prasa zarzucala

W przededniu 350.

mu, że mógl dokonać

rocznicy powstania

o wiele więcej. Historyk

Stanislawowa w ,,bialym

Żanna Komar daje dość

domu" powstala idea

jaskrawe porównanie:

upamiętnienia wydarzenia

,,Jeżeli Kamiński byl

galerią portretów

lokomotywą, która

kolejnych burmistrzów.

poruszyla pociąg

Poproszono mnie o pomoc

z miejsca i szybko

w poszukiwaniu zdjęć tych

nabrala prędkości,

postaci, z których malarz

to Nimgin byl raczej

mial odtworzyć portrety

kontrolerem ruchu,

dzialaczy. Niektórzy z nich

który przejmowal się

byli dobrze znani, a zdjęć

nie tyle prędkością, co

WALERY SZYDLOWSKI

niektórych trzeba bylo

bezpieczeństwem".

poszukiwać w archiwach.

Z wybuchem I wojny świa-

Gdy poszukiwania

towej front szybko zbliżal się

archiwalne zbliżaly się

do miasta. Obawiając się po-

do końca, okazalo się, że

gromów, Nimgin wraz z więk-

w budżecie miejskim nie

szością żydowskich radnych

ma funduszy na realizację

opuszcza miasto i ucieka na Za-

chód. W okupowanym Stanisla-

tego ambitnego planu. Na

wowie ,,na gospodarstwie" po-

tym projekt się zakończyl.

zostaje wice burmistrz, Niemiec

Burmistrze nie są temu

Karol Fidler.

winni, dlatego proponuję

Jego przodkowie zaczynali

na razie gazetową galerię

jako prości stolarze i z czasem

ARTUR NIMGIN

burmistrzów naszego

dorobili się sieci sklepów me-

Portret Szydlowskiego

miasta.

blowych. Fidler w żaden sposób

znany jest nam

nie mógl znaleźć porozumienia

IGNACY KAMIŃSKI

z rosyjskim naczelnikiem po-

z publikacji

IWAN BONDAREW

wiatowym Gawińskim, któ-

w ,,Księdze pamiątkowej

Pierwszy, ale nie najlepszy

Dwa portrety

burmistrza i jego zastępcy byly

ry wielokrotnie grozil mu ze-

mieszczaństwa polskiego

jedynymi, oplacanymi z kasy

W pierwszej polowie XIX w.

Od 1870 r. miastem kieru-

slaniem na Syberię. Możliwe,

Stanislawowa".

miejskiej.  Natomiast  radni

w mieście nie obierano bur-

je Ignacy Kamiński. Ta postać

iż spelnilby swą groźbę, ale

Wykonany jest

i asesorzy pracowali bezplat-

mistrzów,  lecz  mianowano

uczynila tyle dobrego dla Sta-

w maju 1915 r. w mieście rządzil

w podobnym stylu jak

nie. Te zasady zostaly określone

ich z urzędu. Wladzę wpraw-

nislawowa, że zasluguje na od-

już rosyjski protegowany Iwan

portret Kamińskiego,

w ,,Statucie miasta Stanislawo-

dzie mieli minimalną, bowiem

rębną opowieść. Wprawdzie na

Habrusewycz.

co pozwala przypuszczać

wa" z 1868 r.

wszystko zależalo od staro-

szczycie swej administracyjnej

R ządzil

on

niedlugo.

o istnieniu galerii

Wróćmy jednak do nasze-

sty okręgowego. Ale w 1867 r.

kariery wplątal się w skandal

W czerwcu Austriacy odbili

burmistrzów

go pierwszego burmistrza. In-

w monarchii austrowęgierskiej

korupcyjny i w lipcu 1888 r.

Stanislawów i z ewakuacji po-

formacji o nim jest niewiele.

dokonano reformy, prowadzą-

zmuszony zostal do opuszcze-

wrócil dr Nimgin wraz z ży-

Stanislawowa.

Nie znamy daty jego urodzin

cej do poszerzenia autonomii

nie posady.

dowskimi deputowanymi. Jed-

Dlugowieczny Żyd

i śmierci. Po raz pierwszy Anto-

regionów. Od tej chwili na po-

nak, gdy zaczęla się ofensywa

,,Księga pamiątkowa

ni Suchanek figuruje w kroni-

sadę burmistrza kandydata

Jako czlowiek Artur Nimgin

Brusilowa, szanowni wlodarze

mieszczaństwa polskiego

kach miejskich, jako podoficer

obierano.

przeżyl nie tak wiele ­ 78 lat. Jed-

miasta znów spakowali kufry

(coś w rodzaju sierżanta) Gwar-

Pierwszym obranym przez

nak jego staż polityczny wśród

i wyjechali nad brzegi modrego

Stanislawowa" przytacza

dii  Narodowej  Stanislawo-

mieszkańców miasta burmi-

stanislawowskich burmistrzów

Dunaju.

portret Ignacego

wa. Byla to formacja stworzona

strzem zostal Antoni Sucha-

jest rekordowy. Gospodarzyl

W latach 1916-1917 burmi-

Kamińskiego. Widzimy

przez Polaków, obawiających się

nek, obejmujący fotel burmi-

w mieście a przerwami okolo 23

strzem byl lokalny restaurator

na nim solidnego

wtargnięcia do miasta Węgrów

strza jeszcze sprzed czasów

lat ­ od 1896 r. do 1919 r.

Antoni Sztygar. Wypadlo mu

mężczyznę z potężnymi

w 1848 r. Na liście dowódców

reformy ­ od 1854 r. Tu termin

Przyszly burmistrz urodzil

wiele ciężkich chwil, ale uporal

wąsami.

Gwardii Suchanek określany

,,obrany przez mieszkańców"

się w 1856 r. w Tlumaczu. Po-

się z nimi z godnością. Po trze-

jest jako lekarz. W 1854 r. zostal

można zastosować z dużym

chodzil z rodziny żydowskie-

cim (i ostatnim) odejściu Rosjan

obrany na burmistrza.

przybliżeniem. System wy-

Przez pewien czas funkcję

go lekarza. Zdobyl wyksztal-

do miasta znów powraca Nimgin.

W latach 1866-1870 ten

borów organów administra-

burmistrza pelnil jego zastęp-

cenie prawnika i mial też tytul

Ale nie bylo mu dane doburmi-

eskulap, na zasadach demokra-

cji samorządowej w XIX w. nie

ca, Walery Szydlowski (1835-

doktora prawa. Jego droga na

strzyć do końca kadencji.

tycznych, obejmuje posadę bur-

byl zbyt demokratyczny. Glos

1896). Dopiero w kwietniu

polityczny Olimp zaczęla się

1 listopada 1918 r. do jego ga-

mistrza. W tym czasie Stanisla-

posiadali jedynie mieszkań-

następnego roku zostaje pelno-

od posady redaktora ,,Kuriera

binetu weszla ukraińska de-

wów przeżywa dwa znaczące

cy-mężczyźni. A przy tym nie

prawnym gospodarzem miasta.

Stanislawowskiego". W 1888 r.

legacja. Zawiadomiono go, że

wydarzenia ­ przelożenie kolei

każdy byl mieszczaninem ­

Gazeta ,,Kurier Stanislawowski"

zostaje obrany do Rady miasta,

przejmują wladzę w Stanisla-

i ,,marmoladowy pożar". Lite-

jedynie ten, kto odpowiadal

tak opisuje nowego burmistrza:

w 1890 ­ jest już asesorem, a od

wowie. I chociaż rząd ZURL za-

ratura krajoznawcza podaje, że

trzem kryteriom:

,,Byl to czlowiek o dobrym sercu,

1894 r. ­ wice burmistrzem.

chowal samorząd w mieście, to

przez ten pożar Suchanek wy-

życzliwy, skromny, mial jedynie

1 ­ byl psychicznie zdrowym;

Podczas choroby Szydlowskie-

przy Nimginie ustawiono spe-

lecial ze swej posady ­ chociaż

2 ­ mial nieskalaną reputację;

przyjaciól i żadnego wroga".

go faktycznie wykonuje funk-

cjalnego komisarza ­ profeso-

pożar mial miejsce w 1868r.,

Szydlowski też byl lekarzem,

3 ­ byl posiadaczem nieru-

cje burmistrza. Gdy ta posada

ra gimnazjum Pawla Czajkiw-

a Suchanek przestal być bur-

ale w odróżnieniu od Suchanka,

chomości, prowadzil przedsię-

zwolnila się ostatecznie, Żydzi,

skiego. Sam burmistrz i jego

mistrzem dopiero po dwóch la-

nic wspólnego z medycyną nie

biorstwo, które splaca podatki

którzy mieli większość w Ra-

nadzorca niewiele decydowali

tach. Jakkolwiek bylo, ale swoją

mial. Ukończyl Wydzial pra-

lub posiadal inne źródla docho-

dzie, ustąpili pierwszeństwo

­ w mieście pierwsze skrzypce

kadencję wykorzystal.

wa Uniwersytetu Lwowskiego

du, dostatecznego do utrzyma-

kandydatom chrześcijańskim.

grali wojskowi.

Potem Suchanek na dluższy

i uzyskal stopień doktora pra-

nia siebie i rodziny.

Ci, jednak, oddali przewagę do-

Ostateczna ,,demobilizacja"

czas znika z pola widzenia hi-

wa. Krajoznawca Mychajlo Ho-

Co roku mieszkańcy obie-

świadczonemu i sprawdzone-

Nimgina nastąpila po majowym

storyków i dziennikarzy. Po-

lowatyj wyszukal, że burmistrz

rali radę miejską, skladają-

mu zastępcy.

przewrocie i powrocie do mia-

jawia się dopiero na początku

mieszkal przy ul. Sobieskiego

ca się z 36 czlonków (radnych

,,Za" Nimgina przeglosowalo

sta Polaków w 1919 r. Ale nasz

lat 1890., gdy sądzil się o ka-

73 (ob. Strzelców Siczowych).

miejskich). Oni z kolei, obierali

26 radnych, 2 ­ utrzymalo się,

doktor nie przepadl i przy nowej

mienicę przy ul. Lipowej 8 (ob.

Byl też wlaścicielem niewiel-

spośród siebie burmistrza, jego

a 3 ­nie stawilo się na posiedze-

wladzy. Byl urzędnikiem woje-

Szewczenki) z ukraińskim ad-

kiej posiadlości na początku

zastępcę i siedmiu miejskich

wódzkim i mieszkal w eleganc-

nie. Mychajlo Holowatyj pisze,

wokatem Mandyczewskim. Po

dzisiejszej ul. Hruszewskiego.

deputowanych ­ tzw. asesorów,

że wówczas deputowani gloso-

kim mieszkaniu przy ul. Kazi-

raz ostatni Suchanek pojawia

W latach jego urzędowania

którzy stali na czele różnych

mierzowskiej 14 (ob. Mazepy,

wali metodą ,,aklamacji", czyli

się w 1897 r. jako czlonek Rady

miasto aktywnie się rozrasta-

miejskich komisji. Kadencja

gmach Kasy Oszczędności).

powstaniem.

nadzorczej Banku Mieszczań-

lo. Zaczynając od 1894 r. bur-

burmistrza trwala trzy lata. Po

Zmarl Nimgin 26 listopada

Nimgim wykazal się

skiego. Podobizny pierwszego

mistrz zapadl na ciężką chorobę.

jego wyborze decyzję mial za-

1933 r. i zostal pochowany na

burmistrza na razie nie odna-

Stopniowo oddala się od spraw

twierdzić cesarz. Do swej funk-

starym cmentarzu izraelickim.

dobrymi wynikami

leziono, co nie oznacza, że nie

i wkrótce umiera jako nie tak

cji burmistrz przystępowal

Na jego kościach wybudowano

swej dzialalności,

istnieje.

stary czlowiek.

po zlożeniu przysięgi. Posada

później kino ,,Kosmos".