32

nr 10 (470) 30.05.­12.06. 2025

Kurier kulturalny

www.kuriergalicyjski.com

Prezentacja książki, opisującej życie na ziemi stanislawowskiej

pod okupacją ZSRR i III Rzeszy

W Centrum Kultury

Polskiej i Dialogu

Europejskiego w Iwano-

Frankiwsku, dawnym

Stanislawowie, 9 maja

2025 roku odbyla się

prezentacja książki

,,W cieniu dwóch

totalitaryzmów. Życie

codzienne na ziemi

stanislawowskiej 1939­

1944", polączona ze

spotkaniem z autorem

publikacji dr. Piotrem

Olechowskim. Goście

sytuacja gospodarcza, a tak-

wydarzenia zanurzyli

że przedstawione są dzialania

się w ówczesną

propagandowe i wykorzysty-

atmosferę i poznali

wane przez okupantów metody

różne plaszczyzny życia

wywierania wplywu na opinię

kremlowskiego dyktatora do

imperialnej i chorych ambicji

pewne analogie między

za czasów ,,pierwszych

publiczną. Czytelnicy dowiedzą

dziś.

ideologicznych.

tym, co się wydarzylo

się również o edukacji, w której

Z kolei hitlerowcy próbowa-

­ Ten temat nie jest dobrze

Sowietów" oraz okupacji

w okresie II wojny

dominowala antypolska propa-

li zachowywać pozory bardziej

zbadany. Zaletą książki jest to,

niemieckiej.

światowej i tym, co mamy

ganda, ateizacja dzieci i mlo-

kulturalnych i wyksztalconych

że autor napisal o życiu polskiej,

teraz. Historia często

dzieży za czasów sowieckich,

,,wyzwolicieli" ­ krótko mówiąc

ukraińskiej i żydowskiej spo-

DANUTA STEFANKO

się powtarza, jeżeli nie

a równocześnie pozory dbalo-

rasy wyższej. Dowodem na to

leczności, więc mamy calościo-

TEKST

wyciągamy wniosków

ści o ksztalcenie spoleczności

są chociażby artykuly z prasy

wy obraz tamtego okresu. Ko-

EUGENIUSZ ANDRUSIAK

poprzez likwidację analfabe-

okupacyjnej pt. ,,Poradnik kul-

rzystal ze źródel miejscowych

ZDJĘCIA

­ mówila Tetiana Zińko,

tyzmu w okresie okupacji nie-

turalnego zachowania" czy ,,Jak

i polskich archiwów. Kompleks

nauczycielka języka

­ Stanislawów byl niemalże

mieckiej. Ponadto książka uka-

czytać książki? 10 przykazań

wykorzystanych źródel jest

polskiego.

zupelnie zapomniany w polskiej

zuje ówczesny system ochrony

dla każdego czytelnika". Byl to

mocny i reprezentatywny. Lek-

historiografii, nie powstawa-

zdrowia i pospolite problemy

szczyt hipokryzji, gdyż Niemcy

tura książki jest lekka, co nie

Publikacja ukazuje również

ly publikacje naukowe, dlatego

spoleczne. Na osobną uwagę

umieszczając wskazówki o do-

często się zdarza przy publika-

stosunek przedstawicieli róż-

wybralem wlaśnie takie ramy

zaslugują fragmenty dotyczące

brych uczynkach i zachęcając

cjach naukowych ­ powiedzial

nych narodowości, zamieszku-

terytorialne i chronologicz-

spędzania czasu wolnego i ob-

traktować bliźnich jak samych

ukraiński historyk i krajo-

jących ziemię stanislawowską,

ne. Kwestia życia codziennego

chodów świąt.

siebie, równocześnie mordo-

znawca dr Petro Hawrylyszyn.

do zmiany okupantów, a także

w szczególnych momentach, a II

wali miliony Żydów i przed-

Mimo niewątpliwego okru-

hierarchię spoleczną, czyli to,

Urodzilam się w Kolomyi.

wojna światowa byla szczegól-

stawicieli innych narodowości

cieństwa obydwu okupantów

jak byli traktowani Ukraińcy,

Interesuje mnie historia

nym momentem, zasluguje na

w obozach koncentracyjnych.

oraz totalnej kontroli w każ-

Żydzi czy Polacy przez najeźdź-

badania z perspektywy szer-

Okres dwóch wielkich wo-

dej dziedzinie życia mieszkań-

ców ze Związku Radzieckiego

miasta rodzinnego,

szej, komparatystycznej. Mia-

jen światowych oraz powojnie

ców warto podkreślić, że wla-

i III Rzeszy. Książka jest opar-

szczególnie wątek polski.

nowicie należy tutaj zastosować

nieublaganie i dramatycznie

śnie najeźdźców z Imperium Zla

ta o materialy archiwalne, za-

Język, historia, kultura

nie tylko klastyczny warsztat

zmienily mapę narodowościową

cechowala polityka totalnego

wiera cytaty z ówczesnej prasy,

i literatura są ze sobą

naukowy historyka, ale tak-

dawnego Stanislawowa i ówcze-

unicestwiania godności ludz-

uzupelnione  wspomnieniami

powiązane. Takie książki

że elementy pokrewnych nauk,

snego województwa stanisla-

kiej, ksztaltowania bezmyślnego

mieszkańców tych terenów. Co

jak chociażby socjologii czy an-

homo sovieticus, czyli szarego

wowskiego. Po II wojnie świa-

lączylo dwie okupacje? ,,Czlo-

są potrzebne, żeby lepiej

tropologii. Taką drogę postano-

towej w mieście pozostali tylko

obywatela bez wlasnego zdania,

wiek byl na końcu wszelkiej

rozumieć historię, gdyż

wilem sobie obrać, podejmując

nieliczni przedstawiciele spo-

hierarchii". Zarówno sowieci,

wartości, bezwzględnie pod-

nie możemy oderwać

badania nad tą kwestią ­ po-

leczności żydowskiej, która naj-

jak i hitlerowcy traktowali lu-

danego reżimowi. System ten

naszej teraźniejszości

wiedzial dr Piotr Olechowski.

bardziej ucierpiala wskutek Ho-

jest niezmiennie kontynuowa-

dzi jako bezduszne narzędzia

od przeszlości. Widzimy

Od zarania swoich dziejów

ny za wschodnią granicą przez

locaustu. Po ponownej okupacji

do osiągnięcia wlasnej polityki

Stanislawów byl miastem wie-

w 1944 roku tych ziem przez

lonarodowościowym, wielo-

Sowietów również spoleczność

kulturowym i wielowyznanio-

polska w większości opuścila

wym. Przed II wojną światową

swoje rodzinne miejscowości.

zarówno miasto, jak i okolice

Byl to okres absurdów, a rów-

zamieszkiwali glównie Rusi-

nocześnie walki o przetrwanie,

ni, czyli Ukraińcy, Żydzi oraz

codzienności w cieniu totalita-

Polacy. Przedstawiona książ-

ryzmów, polączonej z rozmaity-

ka jest nieprzeciętna, gdyż

mi próbami zachowania godno-

ukazuje relacje w spoleczeń-

ści ludzkiej i wartości. Wlaśnie

stwie i życie codzienne bez

znajomość  historii  pozwala

szczególowej analizy sytu-

zrozumieć, dlaczego obecnie je-

acji politycznej czy militarnej.

steśmy w takim, a nie innym,

Opisuje codzienność, między

punkcie geopolitycznym, spo-

innymi w takich kluczowych

lecznym i narodowościowym.

ośrodkach ówczesnego woje-

Publikacja ,,W cieniu dwóch

wództwa  stanislawowskie-

totalitaryzmów. Życie codzien-

go jak Stanislawów, Kolomyja,

ne na ziemi stanislawowskiej

Kalusz, Rohatyn, Dolina czy

1939­1944" jest dostępna do

Obertyn.

wypożyczenia  w  Bibliotece

Autor wyodrębnia różne

Centrum Kultury Polskiej i Dia-

dziedziny życia. Jest opisana

logu Europejskiego.

Partnerzy medialni