18

nr 11 (471) 13­26.06. 2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

Saturnin Zaremba, burmistrz Kolomyi

Saturnin Zaremba

Pokuckiego" i kto strzela z grubego kalibru

i dla jakich celów?".

(1877­1935) ­ jeden

Taż gazeta 8 lutego podala, że ,,woje-

z nielicznych burmistrzów

wództwo wyslalo ,,kontrkomisję", co wy-

Kolomyi w okresie

wolalo panikę na kolomyjskim ratuszu,

międzywojennym. Byl

bowiem pracowala krotko, ale dokladnie

rodowitym mieszkańcem

sprawdzila wszystkie punkty. Podano, że

tego miasta. Chociaż

komisja potwierdzila wszystkie zarzuty,

wyjawione pierwszą komisją lustracyjną.

obejmowal swą posadę

Nie wyjawiono umyślnego szachrajstwa,

zaledwie dwa lata,

a jedynie chaos i balagan w magistracie

zdążyl poznać się jako

i potwierdzono, że pan Zaremba choć i oso-

dobroczyńca, zostal

ba uczciwa nie umial uporać się z balaga-

jednak wciągnięty pod

nem w magistracie. Prawdopodobnie po

koniec pelnienia funkcji

tej komisji zalecono zmniejszenie personelu

w liczne skandale.

magistratu i bardziej efektywną dzialalność

urzędników Ratusza.

Przedstawię dzialalność

,,komisji lustracyjnej", która ma spraw-

5 lutego przedstawiono protokól

tego wlodarza Kolomyi.

dzić dzialalność burmistrza ­ glównie

dzialalności komisji na sesji Rady miasta.

burmistrzem, które jest w Polsce. Chyba,

systemu podatkowego i jego deficytu,

Poruszono też kwestie kadrowe, sprawoz-

że w balaganie magistrackim zatracil plan

nierównomiernego oblożenia podatkami

dania wydzialu sanitarnego i inne kwestie

ILJA KRYWORUCZKO

swej dzialalności". Na zakończenie pisano:

mieszkańców miasta, szczególnie warstw

robocze.

Gazeta ,,Tygodnik Pokucki Zjednocze-

,,Wielkie niezadowolenie jest też w mieście

biedniejszych, zużytkowanie kredytów

,,Tygodnik Pokucki Zjednoczenie" 22

nie" z dnia 14 kwietnia 1929 r. pisala, że

z powodu wydalenia z magistratu rzeko-

inwestycyjnych, funduszu emerytalne-

lutego skomentowal dalszy rozwój wy-

Saturnin Zaremba, wówczas ,,zamożny

mo dla oszczędności, bylych wojskowych,

go urzędników państwowych, dlugów

padków w artykule Skandal w magistracie.

mieszczanin kolomyjski i prezes spólki

którzy pierś swą nadstawiali w obronie

wekslowych w Miejskiej Kasie Oszczęd-

Pisano: ,,Są ludzie, którzy starają się skom-

eksportu nierogacizny" zostal burmi-

ojczyzny".

ności, wysokich kosztów administracji

promitować obecny rząd. Są oni nie tylko

strzem Kolomyi. Decydujące o wyborze

Tymczasem prorządowa gazeta ,,Praw-

itd. Komisja sprawdzila również wydatki

w obozie wrogim rządowi, ale i znacznie bli-

glosy należaly do przedstawicieli gmin

da Kolomyjska" 18 stycznia opublikowa-

na budowę mostu zupelnie innej gminy.

żej można ich znaleźć przy pracy konspira-

żydowskiej i ukraińskiej oraz trzech Ży-

la artykul ,,Magistrat kolomyjski drży

1 lutego ,,Prawda Kolomyjska" donosila:

cyjnej. Pewni, ,,że on nie powróci już", prze-

dów-agudystów i polskich endeków (na-

w posadach, czy już niechybne bankructwo

,,Zawsze bylo i będzie tak w Kolomyi, że

prowadzają swą wlasną politykę. Ludzie ci

rodowych demokratów). Już na początku

i komisarz rządowy?", gdzie napisala, że

za uczciwą pracę dla dobra spoleczeństwa

asekurują się na wszelki wypadek, kryjąc

swego urzędowania burmistrz Zaremba

deficyt budżetu ,,prawdopodobnie zbliża

otrzymuje się nagrodę w postaci obelg,

tyly, przód i boki. Przykro i smutno o tem

poczynil liczne datki dobroczynne. Gaze-

się szybkim tempem i wyjątkowo dobre za-

drwin, aresztów itd. Podobnie ma się spra-

pisać, tak jednak jest. W Kolomyi odczuwa-

ta ,,Czystość" napisala, że z ,,pensji bur-

kolomyjskiemu kupcowi Jakóbowi Breierowi,

miary burmistrza Saturnina Zaremby nic tu

wa z burmistrzem p. Zarembą, który znany

my to na wlasnej skórze. Widzi się wytę-

mistrza za maj" przekazal on koszty na:

wlaścicielowi sklepu przy pl. Rynek 42, mialo

nie pomogą" bowiem dzialania bylego mera

jest z pracy spolecznej, i dlatego dziwimy

żoną pracę endecji w kierunku zohydzenia

1) Ochronka Polska przy ul. Szewczenki

zostać sprzedane na licytacji 39 kg pszenicy.

Balickiego, który ,,doprowadzil do takie-

się dlaczego ,,Zjednoczenie" względnie

ludności obecnego rządu, w kierunku skom-

­ 109 zl., 2) Bibljot. ,,Gwiazdy" 100 zl., 3)

Cena startowa wynosila 2,80 dol. USA. A 30

go oburzenia biedaków, że miasto zabiera

,,Tygodnik Pokucki" w ostatnim swoim

promitowania jego posunięć a przytem

Dom Sierot Żydów. 150 zl., 4) Bursy Gimn.

listopada ,,Tygodnik Pokucki Zjednoczenie"

obecnie dojrzalych plonów 1000 procent".

numerze z dnia 25 I. 1931 zarzuca rządom

starają się też pewne osoby o dostarczenie

i Ludowa 150 zl., 5) Bursa Rzemieśl. im.

donosil o objęciu przez p. burmistrza patro-

Gazeta donosila, że deficyt budżetu na 1

p. Zaremby tyle niewlaściwości, że nawet

realnych dowodów".

St. Kostki 100 zl., 6) Przytulisko Miejskie

natem komitetu organizacyjnego obchodów

stycznia 1931 r. wynosil zaledwie 300 zl.,

rządy p. Balickiego uznano w Zjednoczeniu

Dalej redakcja opisala wybory z okre-

­ 100 zl., 7) Ochronka Ruska ­ 100 zl., 8)

100-lecia Powstania Listopadowego.

co stanowi z uwzględnieniem inflacji 644

za nadzwyczaj dobre w porównaniu z rzą-

sem dzialalności Zaremby: ,,500.000 defi-

Internat Seminarjum Żeńskiego 34 zl.

Rok 1931 byl ostatnim dla Saturnina

tys. dol. USA lub 26,93 mln hrywien ­ są

dami p. Zaremby. Ale jeśliby panowie re-

cytu, defraudacje i nadużycia w magistra-

W lipcu ­ kolejna darowizna ­ 50 zl.

Zaremby rokiem pelnienia swojej funkcji.

to niemale sumy deficytu. W tym stanie

daktorzy dobrze wzięli pod uwagę obecne

cie ­ oto wynik dwuletniej gospodarki pana

na cele Obwodu Związku Strzeleckiego,

Impulsem do takiego rozwoju wypadków

gazeta przychylna Zarembie, obwinia jego

niedomagania magistratu, które pochodzą

Zaremby.

o czym zawiadamiala lokalna gazeta ,,Ty-

stal się artykul w ,,Tygodnik Pokucki Zjed-

poprzednika: ,,Wiadomą jest rzeczą, że na

wlaśnie z dobrych czasów starych rządów

Przykro nam, że nie możemy uczynić

godnik Pokucki Zjednoczenie" z dnia 21

noczenie" (17.01.1931), zatytulowany: ,,Ba-

budowę elektrowni, inwestycje gazowni

p. Balickiego, to z pewnością inaczej by

zadość postulatom poważnych obywateli

lipca 1929 r. jednak za względu na ogrom-

lagan w gospodarce gminnej w Kolomyi".

i splatę dlugu w Banku Boden-Kredit-Ansz-

pisali".

mieszczan, którzy w najlepszej wierze stara-

ny deficyt budżetu miejskiego ­ 85 tys.

Mowa w nim byla, jak Saturnin Zaremba,

talt we Wiedniu za rządów p. Balickiego,

O budowie mostu natomiast pisano tak:

li się podtrzymać pana Zarembę. Chodzi nam

zl. (bez dlugów, niewyplaconych pensji

jako mieszkaniec Kolomyi przez pierwsze

gmina pobrala pożyczkę 1 600 000 zlotych.

,,Inaczej przedstawiają się sprawy budowa-

jednak wlaśnie o interes mieszczaństwa. --

urzędnikom magistratu i braku możliwości

dwa miesiące swego urzędowania ,,roz-

Z tej pożyczki, Boden-Kredit-Ansztalt nie

nia mostów na terenie innej gminy, a prze-

Kto pokryje ogromny deficyt 500.000 zl.?

wykupu 16 wagonów węgla) pan Zaremba

dawal swą pensję towarzystwom dobro-

otrzymal ani grosza, elektrownia względnie

cież mosty buduje nie burmistrz, tylko inż.

Na każdego obywatela, na każde dziecko,

napisal podanie dymisji z posady w grud-

czynnym i biednym", a mieszkańcy Kolomyi

sieci elektryczne nie są uzupelnione a tem

Wasylewicz dyrektor magistratu, który

kobietę i najbiedniejszego mieszkańca wy-

niu b.r. Donosila o tym 13 grudnia gazeta

mieli nadzieję, że ,,zrobi wszystko możliwe

samem miasto nie ma tych dochodów, ja-

chyba nie idzie w tak ciężkich czasach na

pada wskutek deficytu kwota 12 zl. Rodzina

,,Nasz Glos: pismo tygodniowe"

i zadba o los upadającego miasta". Doprowa-

kie by moglo uzyskać, gdyby takowe sieci

niekorzyść gminy, która nie ma na pierw-

mieszczańska czy robotnicza skladająca się

3 grudnia 1930 r. Saturnin Zaremba zo-

dzilo to do szeregu zagrożeń: bankructwo

istnialy w calym mieście i stacji kolejowej".

szego na wyplatę pensji dyrektorowi ma-

z pięciu osób jest obciążona wskutek fatalnej

stal mimo wszystko obrany po raz trzeci na

gospodarki miasta, niewykonanie budżetu,

Dalej oskarża Balickiego o to, że przez de-

gistratu, urzędnikom i pracownikom fizycz-

gospodarki kwotą 100 zl. W interesie miesz-

burmistrza Kolomyi. Tygodnik ,,Tygodnik

wzrost bezrobocia, brak inwestycji itd. Bur-

ficyt budżetu zwolnil 5 z 7 urzędników

nym". Gazeta zakończyla artykul: ,,Dużo

czaństwa kolomyjskiego nim caly majątek

Pokucki Zjednoczenie" 12 stycznia donosil

mistrza obwiniono, że w 1930 r. pomimo, że

magistratu niższego stopnia z pensją 130-

rzeczy można zarzucić magistratowi i wlad-

gminy przepadnie, musi przyjść komisarz

ironicznie: ,,Zawodowi komicy i kawalarze!

bezplatną żywność podczas mrozów mieli

150 zl. miesięcznie, czyli biedaków, którzy

com miasta Kolomyi, jednak nie burmistrzo-

rządowy.

Ostatnio wesoly kawal urządzono b. burmi-

otrzymać wszyscy mieszkańcy miasta,

przepracowali po 10 i więcej lat w ratuszu"

wi, który jest uczciwym czlowiekiem i sam

W ubieglym tygodniu wykryto na razie

strzowi p. Zarembie. Wybrano go ponownie

to otrzymala ją jedynie gmina żydowska.

­ innymi slowy w takim stanie gospodarki

jeden w gminie nie da rady i dlatego insy-

nadużycie i defraudację na grube tysią-

burmistrzem i to znaczną większością glo-

Autor doszedl do następującego wniosku:

miasta winien byl burmistrz Balicki.

nuacje skierowane do osoby p. Burmistrza

ce. Kisztan, b. funkcjonarjusz magistratu,

sów. Wszystko byloby dobrze, gdyby nie ta

,,Pan burmistrz Zaremba wszak nie jest

Dalej gazeta ,,Tygodnik Pokucki Zjed-

spotkaly się z ogólnem zdziwieniem i zapy-

doniósl o malwersacjach. Przez kilka dni

większość. W najbliższym czasie utworzą

burmistrzem żydowskim w Palestynie, ale

noczenie" donosi o przyjeździe do miasta

taniem, kto stoi za parawanem ,,Tygodnika

policja urzędowala w biurach magistratu

się nowe grupy, które znów zwalczać się

i aresztowala kilku funkcjonarjuszy". Ga-

zaczną z dawną zażartością, bez możności

zeta zaznaczyla, że p. Zaremba powinien

niestety wzajemnego a definitywnego po-

podać się do dymisji, a nowym burmistrzem

żarcia się nawzajem. Życzenia nasze nowo-

powinien zostać p. Libchart, specjalista od

roczne nie spelnily się niestety i p. b. bur-

kwestii podatkowych. I dalej ,,Tygodnik

mistrz zostal znowu burmistrzem. Daj mu

Pokucki" pisze: ,,Wydawnictwo nasze w nu-

Boże dużo szczęścia lecz czy poradzi sobie

merze z dnia 25 stycznia przed wykryciem

z ,,radą miejską" w to wątpimy".

malwersacji w apelu do komisji lustracyjnej

W kwietniu 1930 r. burmistrz wraz z dr

pisalo tak: Spodziewać się należy, że komi-

Boleslawem Skwarczyńskim, Radcą Woje-

sja lustracyjna zbada też zapewne sposób

wództwa i Franciszkiem Kowalskim zostali

pobierania oplat gminnych od siedziarek

czlonkami komitetu organizacyjnego obcho-

na targowicy i wyjaśni czemu z tych tak

dów Dnia Konstytucji 3 Maja (,,Prawda Kolo-

ważnych źródel dochodu gminy plynie tak

myjska" za 1 maja). We wrześniu b.r. Saturnin

malo pieniędzy. Rozpoczęto natomiast usil-

Zaremba przekazal 100 zl. ,,Na rzecz Kolonji

ne starania a nawet udaly się delegacje do

Letniej dzieci polskich z Niemiec, Gdańska

p. starosty Dr. Nowaka by p. Zaremba zo-

i Śląska w Kolomyi", o czym donosil 21 wrze-

stal. P. starosta mial podobno obiecać swe

śnia ,,Tygodnik Pokucki Zjednoczenie". Jedno-

poparcie. Delegacja przyjaciól p. Zaremby

cześnie w tejże gazecie opublikowano oglo-

wybiera się więc do Województwa".

szenie burmistrza o ,,Ogloszeniu licytacji".

Z reakcją na ten artykul wystąpila 1

W nim byla mowa, że na podanie dr Józefa Sil-

marca ,,Gazeta Kolomyjska", publikując

bermana, adwokata w Obertynie przeciwko

artykul przeczący ustaleniom ,,Tygodnika