19

nr 11 (471) 13­26.06. 2025

Okruchy historii

www.kuriergalicyjski.com

zlego bowiem zrobili ci ludzie, że ich tak sro-

Natomiast już 15 marca ,,Tygodnik Po-

Kolomyjska" powiadomila, że przez te

Pokuckiego": ,,Bomba wyladowana w ,,Zjed-

jednocześnie zostal konsultantem praw-

skandale Rada miasta zostala rozwiązana

nym p. Zaremby i dodala, że spoleczność

gi los czeka ? Mówią, że wypowiedzenie ma

kucki Zjednoczenie" obwinil Zarembę, że

noczeniu" na 500.000 zlotaszków ma po-

marnotrawi budżet miejski i buduje kamie-

i 27 maja Województwo naznaczylo radę

módz. Rozlożono ją na mieszkańców Kolo-

miasta spodziewa się na ukaranie winnych

na celu tylko zaszeregowanie pracowników

miejskich do innych kategorji. Czy nie można

nice w mieście: ,,Przeciw p. Zarembie jako

doradczą z osób najbardziej godnych zaufa-

myi, że każdy obywatel choć w pieluszkach

w korupcji, winnych w deficycie budżetu.

osobie prywatnej najmniejszych zastrze-

nia. Przewodniczyl nowej radzie Menżyński

obciążony zostanie 12 zl. Faktem zaś jest,

,,Tygodnik Pokucki Zjednoczenie" 8 mar-

bylo zszeregować ich bez wypowiedzenia

posad? (...) Skoro się zważy, że wszystkie

żeń nie mamy. Za stan gospodarki gminnej

i mial pod sobą 5 asesorów. Wśród nich byl

że niedobór wynosi tylko 250.000 zl. więc

ca 1931 r. publikuje artykul w którym pisze:

odpowiada jednak przedstawiciel, w tym

Saturnin Zaremba.

osoby wymienione są doskonale sytuowane

nie rozumiemy po co i na co niepokoić opinją

,,W ubieglym tygodniu pismo nasze nie wy-

i nie poniosą wcale uszczerbku, tem większa

wypadku burmistrz. W ostatnim naszym

Tak ze skandalem zakończyl się okres

publiczną i przypisywać deficyt gospodarce

szlo. Może i lepiej się stalo. Już od dawna

jest krzywda biedaków pobierających 120­

artykule o gospodarce gminnej poruszyli-

pelnienia funkcji burmistrza przez Saturni-

radzono nam dobrze, by sprawami gminy nie

p. Zaremby, jakkolwiek wszystkie deficyty

na Zarembę. A 11 grudnia 1935 r. odszedl

śmy sprawę ogromnego deficytu. Skąd bie-

pochodzą od wydatków na olbrzymie pro-

zajmować się zbytnio, gdyż Kolomyja prze-

150 zl miesięcznie. Czy nie lepiej zredukować

rze się ten deficyt? Wszak gmina żadnych

on do wieczności. Pomimo wszystkich

centa od dlugów na elektrownię, gazownię

stalaby być Kolomyją, gdyby w magistracie

prezydjum, niż 40 funkcjonarjuszy którzy na

inwestycji nie czyni, a budżet jak na 50.000

nieprzyjemnych historii związanych z jego

byl porządek". Gazeta obwinia burmistrza

swem utrzymaniu mają jeszcze jakich 120

itd. zaciągniętych przez burmistrza Balic-

osób? Jaki los czeka biedaków i nieszczęśli-

miasto jest faktycznie bardzo skromny. Od-

dzialalnością gazeta ,,Tygodnik Pokucki

kiego a nie Zarembę". Dalej prorządowa

o to, że ,,p. Zaremba wypowiedzial posady

we niewinne ich rodziny?"

powiedź calkiem prosta. Pieniądze wyrzuca

Zjednoczenie" tak pisala o nim: ,,Śp. Zmarly

gazeta obwinila ,,Tygodnik Pokucki Zjedno-

prawie calemu personelowi magistrackiemu.

byl czlowiekiem hojnym i szczodrobliwym,

się przez okno! Ile jest tych drobnych wy-

czenie" w klamstwie: ,,Zjednoczenie" pisząc

Wypowiedziano na 14 dni miejsca nawet sta-

Pod koniec artykulu gazeta dodala:

ktokolwiek się do niego zglosil o pomoc, nie

,,Dziś calą zemstę za fatalny stan gospo-

datków najzupelniej niepotrzebnych, nikt

o deufradacjach popelnionych przez inka-

bilizowanym funkcjonarjuszom, którzy mają

zostal zawiedziony. P. Saturnin Zaremba byl

tego nie zliczyl Dlatego opowiemy tylko

po dwadzieścia lat slużby. Kwalifikować tego

darki przelewa magistrat na Bogu ducha

sentów ani slowem nie wspomnialo, że te

winnych funkcjonarjuszy. Czy nie lepiej

o rzeczach najbardziej uchwytnych i wi-

czlowiekiem nadzwyczaj bogatym i przez

defraudacje popelniane byly od roku 1923,

postępowania nie będziemy, opinja ludności

miasta jest zgodna z naszą. Chodzi jednak

abyście panowie z prezydjum ustąpili

docznych". Przedstawila też los areszto-

to wszyscy do niego się garnęli".

względnie jak się zdaje od czasów nastania

wanych: ,,Wszak w ostatnim tylko tygodniu

Pomimo wszystko Saturnin Zaremba

sami? Napewno zaoszczędzi gmina dzie-

Polski, dlaczego to Zjednoczenie przemil-

o skutki prawne. Funkcjonarjusz stabilizo-

pozostawil znaczący ślad w historii Ko-

siątki tysięcy na placach i kilkakrotnie tyle

aresztowano ponownie trzech funkcjonar-

cza, może dlatego, ażeby bić w burmistrza

wany a wydalony musi dostać emeryturę

lomyi w okresie międzywojennym jako

na oszczędniejszej i lepszej gospodarce!".

juszy magistratu podejrzanych o defrauda-

Zarembę jak w taran".

a wtedy obciąży się dalej admin. Ostatecznie

burmistrz, starający się zmienić magistrat,

urzędnicy stabilizowani otrzymają pobory

,,Gazeta Kolomyjska" wystąpila też prze-

cje, a przed kilku dniami przyjęty urzędnik,

Wiemy, że pan Zaremba wytoczyl pro-

ale z powodu wad w samym systemie wla-

emerytalne. Co jednak poczną inni biedacy

ciwko Józefowi Sanojcy, platnemu asesorowi

który mial objąć dzial podatkowy, okazal

ces o znieslawienie redaktorowi ,,Zjedno-

się osobistością karaną za nadużycia sze-

dzy nie mógl dlugo utrzymać się w fotelu

i radcy, że jest ,,zwolennikiem Pilsudskiego"

czenia" p. Morozowickiemu, obwiniając go

obarczeni rodzinami w czasach tego kryzy-

burmistrza.

su gospodarczego. gdy uzyskanie posady

i wychwalaniu dzialalności Zaremby. Po

ściomiesięcznym więzieniem".

o dzialania na skodę miasta i jego osobistą.

Skandale, powiązane z postacią Sa-

kilku dniach pismo donioslo, że ,,magistrat

Gazeta ,,Prawda Kolomyjska" 1 marca

jest wprost nieprawdopodobieństwem?

Trzeba być nie tylko burmistrzem ale i czlo-

zwolnil wszystkich tymczasowych pracow-

turnina Zaremby na tym się nie skończy-

W cytatach zostala zachowana

1931 r. opublikowala informację, że niejaki

wiekiem i litować się nad nędzą ludzką. Co

ników, a bylo ich 40 osób".

ly ­ trwaly do lata b.r. 7 czerwca ,,Prawda

oryginalna pisownia.

Nowak równolegle z posadą w starostwie

Medaliki ­ skarby sprzed lat (cz. 8)

w cieniutkiej aluminiowej blaszce,

owalne, z postacią świętego na awersie

Medalik św. Benedykta

i krzyżem św. Benedykta na rewersie,

z napisami po lacinie. Są dziewiętna-

stowieczne, ale sprzed roku 1880. La-

ukąszony przez węża, nie bylo dla nie-

two je datować, jako że wlaśnie w tym

Wśród medalików,

roku zatwierdzono nowy wygląd me-

go ratunku, leżal niemalże bez świa-

znalezionych w okolicach

domości. Mial wówczas wizję ­ przy-

dalika przy okazji obchodów na Monte

Lwowa, trafiają się

Cassino 1400-letniego jubileuszu uro-

szedl do niego św. Benedykt, dotknąl

i te najpopularniejsze,

rany krzyżem i mlodzieniec wyzdro-

dzin św. Benedykta.

i mniej popularne, często

Na awersie jest postać św. Benedyk-

wial. Później wstąpil do zakonu, a po

pochodzące z daleka.

latach zostal papieżem i wlaśnie on,

ta w stroju zakonnym i z nimbem nad

Leon IX, kierując się zasadami i idąc

glową, w prawej ręce w geście blogo-

Spodziewalam się, że

śladem świętego Benedykta, poprowa-

slawieństwatrzyma krzyż, a w lewej ­

z pewnością znajdę

księgę, swoją Regulę. U stóp świętego są

dzil dzielo odnowy moralnej Kościola.

medalik św. Benedykta, ale

insygnia wladzy opata ­ pastoral i mi-

We wprowadzaniu reform wzorowal

żeby byly aż trzy takie?!

się na zasadach klasztoru benedykty-

tra. Jest też kruk ­ swego czasu św. Be-

Niemalże identyczne,

nów w Cluny. Ta nazwa brzmi znajomo,

nedykt kazal krukowi odnieść zatruty

chociaż pochodzące

prawda? Wlaśnie w Cluny przelożo-

chleb jak najdalej od ludzi. W otoku jest

napis w formie skrótu, czyli pierw-

nym byl święty Odylon, tak sugestyw-

z różnych wytwórni, ale

szych liter poszczególnych slów Crux

nie przedstawiony przez J. H. Rosena

tylko jeden jest dobrze

Sancti Patris Benedicti (Krzyż świętego

w lwowskiej katedrze ormiańskiej.

zachowany.

Papież Leon IX i św. Odylon żyli w tych

Ojca Benedykta).

samych czasach i z calą pewnością

Na rewersie, jak już wspomnialam,

Święty Benedykt z Nursji żyl na

mieli ze sobą kontakt. W calej historii

nie ma pelnego napisu, formuly są zbyt

przelomie V i VI wieków, jest autorem

nie ma jednak wzmianki o medali-

dlugie, dlatego na medaliku są skró-

reguly benedyktyńskiej i duchowym

ojcem zakonników Zachodu, jednym

ku czy też chociażby o propagowaniu

cone do pierwszych liter. Na rewersie

z ojców Kościola i glównym patronem

takiego czy innego rysunku krzyża,

pośrodku jest wspomniany już krzyż

Europy. Wlaśnie on zalożyl klasztor

mamy tylko wątek podążania śladem

i litery CSPB ­ rozmieszczone na czte-

i wybudowal kościoly na Monte Cassi-

świętego Benedykta.

rech polach, oddzielonych ramionami

krzyża ­ to skrót od slów Crux Sancti

A więc nie wiadomo, kto i kiedy za-

no, dlatego uznawany jest także za pa-

Patris Benedicti (Krzyż Świętego Ojca

inicjowal powstanie medalika. Jedna

trona architektów. Benedyktynów zaś

kojarzymy z dewizą Ora et labora (Módl

Benedykta). Na belce pionowej krzyża

z najstarszych wzmianek o medalionie

­ kolejne litery CSSML, skrót od for-

św. Benedykta jako o rysunku pojawia

się i pracuj), a ich haslem przewodnim

jest Ordo et pax (Lad i pokój). Od pra-

muly Crux Sacra Sit Mihi Lux (Krzyż

się w aktach sądowych procesu cza-

święty niech mi będzie światlem), a na

rownic w Straubing, w Bawarii. Sześć

wie tysiąca lat benedyktyni obecni są

belce poprzecznej ­ NDSMD, czyli Non

oskarżonych zgodnie zeznalo, że nie

w Polsce, a ich najslynniejszym klasz-

Draco Sit Mihi Dux (Smok, w znaczeniu

byly w stanie wyrządzić szkody klasz-

torem jest opactwo w Tyńcu, nic więc

­ diabel, niech nie będzie mi przewod-

dziwnego, że na naszych terenach

torowi w Metten, ponieważ zakonnicy

mamy benedyktyńskie medaliki.

umieścili na murach medal św. Bene-

nikiem). Nad krzyżem na obrzeżu jest

Medalik św. Benedykta, a wlaści-

monogram Pana Jezusa IHS i litery VR-

dykta. W ciągu kilkuset lat wydarzenie

SNSMV ­ SMQLIVB, skrót zdania Vade

obroslo legendami, trudno dziś dojść,

wie ­ przedstawiony na nim krzyż,

Retro Satana, Numquam Suade Mihi

jak bylo naprawdę. Nic dziwnego zresz-

jest znany od tysiąca lat, a może nawet

Vana ­ Sunt Mala Quae Libas, Ipse Ve-

dlużej. Krzyż wpisany jest w owal bądź

tą nie ma w tym, że żadne czary ani zla

nena Bibas (Idź precz szatanie, nie kuś

okrąg i opatrzony tekstem wyrzeczenia

wola nie mogly wyrządzić krzywdy

się zla ­ to formula, którą wypowiada-

klasztorowi, gdzie sprawowane są msze

mnie do próżności ­ Zle jest to co pod-

zaklęcia, zaczęto wierzyć w moc sa-

papież Benedykt XIV. Na przestrzeni

święte, zanoszone modlitwy, gdzie

my już przy chrzcie i o której powinni-

suwasz, sam pij trucizny).

wieków zmienial się nieco jego ksztalt,

dzieje się tak wiele dobra. Ale ponoć

Wlaśnie te ostatnie slowa bywają

mego przedmiotu. Tak już jest, że wielu

śmy pamiętać przez cale życie. Pelny

uklad graficzny i treść napisów, czę-

krzyż św. Benedykta rzeczywiście byl

traktowane jako egzorcyzm, dlatego

chce szukać wsparcia tam, gdzie go nie

napis trudno bylo umieścić na malej

przedstawiony gdzieś we wnętrzach

też taki medalik często jest poszuki-

ma i być nie może...

powierzchni tak, żeby byl czytelny,

sto umieszczanych w formie skrótów

klasztoru ­ może w formie zacheusz-

Tak czy inaczej, medalik stawal się

więc tekst jest skrócony do pierwszych

bądź pierwszych liter wyrazów, oprócz

wany jako ochrona przed dzialaniem

coraz bardziej popularny, w trudnych

liter wyrazów.

krzyża zaczęla pojawiać się postać św.

sil nieczystych. Jednak ­ jak już wspo-

ków, może jako inny rodzaj dekoracji,

dla narodów okresach wojen, najazdów,

Czy rzeczywiście to przedsta-

Benedykta, a potem i atrybuty święte-

sprawa stala się glośna i prawdopodob-

mnialam, medaliki nie są amuletami,

epidemii, zwątpień, ale i pokus przy-

a slowa są deklaracją życiową posia-

nie przyczynila się do wzrostu popular-

wienie uksztaltowalo się już za życia

go. Ostatnie zmiany wprowadzono przy

świętego Benedykta? Slynąl on z przy-

okazji obchodów jubileuszu 1500-lecia

ności medalika. Zaczęto sam rysunek,

pominal o kwestiach najważniejszych,

dacza, którą wypowiada się przecież

urodzin św. Benedykta i taki wzór obo-

sam przedmiot traktować jako rodzaj

mobilizowal do modlitwy i prosto-

już na początku życia, przy chrzcie.

wiązania do krzyża, z wiary i ufności

amuletu przeciwko zlu. Niestety wiara

Postać świętego Benedykta, krzyż

w krzyż, który zawsze nosil przy so-

wal drogi życiowe. Noszenie medalika

wiązuje do dziś.

często ocierala się o zabobony ­ napisy

i litery na medaliku mają nam wciąż

propagowal Święty Wincenty a Paulo,

Medaliki, które mam przed sobą,

bie. Znane jest zdarzenie z XI wieku,

na medaliku traktowano jak magiczne

o niej przypominać.

a sto lat później jego ksztalt zatwierdzil

są wytloczone z dużą dokladnością

kiedy umieral pewien mlodzieniec,