7
nr 12 (472) 30.06.14.07.2025
Wydarzenia
www.kuriergalicyjski.com
Utwory Mrożka w tlumaczeniu lwowskich studentek
W dniach 1721
czerwca na Ukraińskim
Uniwersytecie Katolickim
we Lwowie odbyla
się Letnia Akademia
Przekladu i Komunikacji
Międzykulturowej
poświęcona
wspólczesnej literaturze
polskiej. Glównym
KATARZYNA KUCZYŃSKA-
bohaterem warsztatów
KOSCHANY
ANDRIJ PAWLYSZYN
translatorskich byl
WIERA MENIOK
Slawomir Mrożek klasyk
pomaga w tym odzyskiwaniu?
JULIA KONOWALYK
dwudziestowiecznej
Moja teza brzmi, że pomaga nam
innych rzeczy, nie powiąza‑
w czasie, gdy urodzila mojego
w tym poezja. Że może nam po‑
nych z gramatyką. W tym roku
prozy polskiej, którego
tatę. Tata byl ochrzczony zresz‑
magać w tym poezja. Sam akt
to grupa fachowych tluma‑
twórczość wciąż
tą w tym samym kościele co
pisania. I tak się dzieje w te‑
czy z języka polskiego, którą
pozostaje malo znana
Zbigniew Herbert, kościele św.
rapii po udarze, po urazie, kie‑
prowadzi Ostap Slywynski,
w Ukrainie. Projekt
Antoniego. Bylam tam. Potem
dy jakieś zwoje mózgowe mu‑
wybitny tlumacz z języka
edukacyjno-kulturalny
zaczęla się wojna niemiecko‑
szą się odnowić. Muszą zacząć
polskiego na język ukraiń‑
zostal zrealizowany
‑radziecka i musieli w czerwcu
dzialać na nowo. Ale tak się też
ski, i wierszy i prozy, w dużej
uciekać. Uciekali bardzo dlugo
dzieje po szoku, w którym nie‑
części utworów noblistki Olgi
przy wsparciu Instytutu
i w końcu trafili do Poznania,
koniecznie doslownie tracimy
Tokarczuk. Zaproponowali‑
Polskiego w Kijowie i we
calą wojnę tulając się. To bylo jej
mowę.
śmy w tym roku przetluma‑
wspólpracy z Katedrą
pierwsze dziecko. I tata, i babcia
Podczas naszej rozmowy za‑
czyć jakąś garść opowiadań
OSTAP SLYWYNSKI
Filologii Polskiej
bardzo pielęgnowali tę pamięć.
uważylem, że profesor w trak‑
Slawomira Mrożka. Bo ten
Lwowskiego Uniwersytetu
I to najważniejsze nazwisko,
I kiedy tylko Ukraina odzyska‑
cie wykladu sięgnęla do twór‑
wybitny, bardzo ciekawy za‑
Narodowego im. Iwana
nad którym pracujemy teraz
la niepodleglość, tata jeszcze
czości Serhija Żadana.
slużony autor polski nie jest
Franki.
w trakcie Akademii czyli Sla‑
zdążyl przyjechać do Lwowa,
Tak, bo Żadan jest moim
szczerze mówiąc u nas znany.
womir Mrożek. Może para‑
ale babcia już nie. Tata dzialal
zdaniem w tej chwili najwięk‑
Dwie male książeczki. Może
doksalnym się wydać to, że ten
w Towarzystwie, które kulty‑
szym żyjącym poetą ukra‑
nie najważniejsze jego utwory.
KONSTANTY CZAWAGA
klasyk polskiej literatury XX
wowalo pamięć o Lwowie. Więc
ińskim wyjaśnila. On mi
Przy okazji powiem, że przyje‑
TEKST
wieku jest slabo przedstawiony
nasluchalam się takich historii
trochę przypomina poetów pol‑
chala porozmawiać o nim au‑
IHOR REWAGA
po ukraińsku. Zwlaszcza jego
bardzo dlugo i wydaje mi się, że
skich walczących w czasie II
torka jego biografii. I oczywi‑
ZDJĘCIA
P
proza czyli opowiadania i po‑
to mnie jakoś wyposażylo w pe‑
wojny światowej. Byli poetami
ście przeprowadzić warsztaty
omyslodawcą Akademii
wieści, bo napisal dwie powie‑
wien rodzaj solidarności. My,
i walczyli. U nas wtedy mówio‑
w najszerszym zakresie, doty‑
jest Ostap Slywynski, po‑
ści, autobiografię, które nie są
tęskniąc do Lwowa jako miasta,
no, że Polska strzela do wroga
czące przekladów grupy stu‑
eta, prozaik, tlumacz, wy‑
przetlumaczone na język ukra‑
nigdy nie kwestionowaliśmy
brylantami. To co ma najcen‑
dentek pod przewodnictwem
kladowca Ukraińskiego Uniwer‑
iński. Z wyjątkiem niektórych
tego, że jesteśmy z Ukraińcami.
niejszego oddaje. Żadan kogoś
doświadczonych tlumaczy.
sytetu Katolickiego we Lwowie.
opowiadań, eseistyki i kilku
Tak, jesteśmy po waszej stronie.
takiego przypomina. To, że zo‑
Translują te teksty, szlifują,
Pomysl na Akademię Prze‑
dramatów i to wszystko.
Mój tata, który teraz jest bardzo
stal w Charkowie, że robi tam to
ulepszają z tym, żeby na końcu
kladu jest pomyslem dawnym
Julia Konowalyk, studentka
chory, choruje na Parkinsona
co robi. I jednocześnie caly czas
opublikować je na stronie Uni‑
powiedzial dla Kuriera Ostap
na Ukraińskim Uniwersytecie
i na raka, dwie ciężkie choro‑
pisze.
wersytetu Katolickiego i żeby
Slywynski. To bylo moje
Katolickim studiuje filologię,
by, zawsze mi bardzo kibicuje,
W ciągu czterech dni do‑
one zaistnialy w przestrze‑
wieloletnie marzenie, żeby po‑
a na Uniwersytecie im. Iwana
kiedy tu przyjeżdżam. Przyjeż‑
świadczeni tlumacze z Polski
ni kulturologicznej. Jesteśmy
wstala we Lwowie, wlaśnie
Franki we Lwowie teatrologię.
dżam już od 2012 roku. Bylam
i z Ukrainy pracowali z uczest‑
bardzo wdzięczni za wsparcie
na Uniwersytecie Katolickim,
Zglosilam się do udzia‑
tu też zaraz po Majdanie. I po‑
nikami Akademii nad przekla‑
Instytutowi Polskiemu w Ki‑
który jak mi się wydaje, jest
lu w Akademii, ponieważ za‑
tem w kolejnych latach. Teraz
dami literackimi oraz uczest‑
jowie. Bo widzimy, że w świe‑
dobrą do takich rzeczy placów‑
fascynowala mnie twórczość
w czasie wojny jestem po raz
niczyli w dyskusjach. Chętnie
cie wspólczesnym przemoc do
ką. To przestrzeń, w której mlo‑
Slawomira Mrożka, szczegól‑
drugi, a w listopadzie przyjadę
dzielili doświadczeniem.
niczego nie prowadzi, że naj‑
dzi ludzie wieku studenckiego,
nie jego osiągnięcia jako dra‑
trzeci raz. Mam cudowne za‑
Swoimi refleksjami podzielil
lepsze wyniki daje rozeznanie,
ale też niedawni absolwenci,
maturga teatru absurdu sty‑
plecze moich rodziców, któ‑
się też Andrij Pawlyszyn, tlu‑
wyrozumialość i wglębienie
zainteresowani tlumaczeniem
lu, który osobiście bardzo lubię
rzy mi bardzo kibicują, żebym
macz literatury polskiej, wy‑
się w kontekst pewnych zja‑
na język ukraiński, mogli się
wyjaśnila. Zdecydowalam
tu przyjeżdżala. Ale ja uważam,
kladowca Ukraińskiego Kato‑
wisk. Jednym z ważnych te‑
spotykać, szkolić, rozmawiać,
się wziąć udzial również dlate‑
że to mój obowiązek, a nie jakaś
lickiego Uniwersytetu.
matów, które tu są omawiane
bawić, bo Akademia Przekladu
go, że w przyszlości chcialabym
odwaga. Uważam że odważni to
W zeszlym roku glównym
stale, także w innych kontek‑
to również spektakle teatralne,
pracować jako tlumaczka lite‑
wy jesteście. Odważni są Ukra‑
tematem byly tlumaczenia z ję‑
stach, staram się go podejmo‑
które studenci przygotowują
ratury zwlaszcza teatralnej.
ińcy. I trochę o tym chcialam
zyka hiszpańskiego, bo mamy
wać, to jest temat rozszerzenia
w trakcie zajęć. Chcialem, żeby
Profesor Uniwersytetu Ada‑
powiedzieć też w moim dzi‑
tu taką grupę tlumaczy po‑
wiedzy Ukraińców o literatu‑
tu powstal ośrodek tlumacze‑
ma Mickiewicza w Poznaniu
siejszym wykladzie. Mówilam
wiedzial Andrij Pawlyszyn.
rze i kulturze polskiej a poprzez
nia literackiego. Szkoleniowy,
Katarzyna Kuczyńska‑Koscha‑
o trzech autorach i mówilam
Uczyli mlodych, zachęcali ich
instrumenty oświaty rozsze‑
ale też intelektualny. Tak, dys‑
ny jest literaturoznawczynią,
o zjawisku afazji czyli utracie
do takich tlumaczeń. W tym
rzenie liczby poznanych tek‑
kusyjny. W tym roku organizu‑
autorką prozy poetyckiej. Po‑
mowy. Tracimy mowę, kiedy
roku Ostap Slywynski, który
stów polskich pisarzy... Bardzo
jemy to po raz drugi, bo zasada
mimo wojny na Ukrainie czę‑
przeżywamy jakiś szok, prze‑
pracuje na Uniwersytecie Ka‑
ważne jest również, aby wię‑
jest taka, że co roku Akademia
sto uczestniczy tam w różnych
żywamy jakąś traumę. Wybuch
tolickim na wydziale huma‑
cej o literaturze i kulturze pol‑
jest poświęcona innej kulturze,
wydarzeniach.
wojny i to nagle, a wiemy, że tak
nistyki i zajmuje się filologią,
skiej dowiedzieli się studenci
innemu językowi. W tym roku
Nie jestem wprost lwo‑
bylo w 2022 roku, byl ogrom‑
wystąpil z inicjatywą przepro‑
na uczelniach, gdyż Polska to
jest to literatura polska. Wy‑
wianką, ale jestem lwowianką
nym szokiem. I to szokiem
wadzenia takich warsztatów
bardzo ważny sąsiad, bardzo
dawaloby się, że tlumaczy lite‑
w tym znaczeniu, że stąd po‑
zbiorowym, ale każdy przeży‑
poświęconych tlumaczeniom
bliski nam, z podobnym spo‑
ratury polskiej jest w Ukrainie
chodzę mentalnie powiedziala
wa go inaczej. Inaczej przeży‑
z języka polskiego. Zglosily się
sobem myślenia i chociaż po‑
wystarczająca liczba, ale tak nie
Katarzyna Kuczyńska‑Koscha‑
wa ktoś, kto przeżyl poprzednią
na te warsztaty w większo‑
zostaje w cieniu takich ogrom‑
jest. Wczoraj mieliśmy bardzo
ny po wykladzie na Akademii.
wojnę, inaczej ktoś, dla kogo to
ści studentki filologii polskiej
nych, rozleglych cywilizacji
ciekawą dyskusję z tlumacza‑
Moja babcia, mama mojego ojca
jest pierwsza wojna. Inaczej go
we Lwowie, z Uniwersytetu
jak amerykańska, angielska,
mi literatury polskiej na język
urodzila się we Lwowie 17 lip‑
przeżywa male dziecko, które
Narodowego im. Iwana Fran‑
niemiecka, francuska, bardzo
ukraiński Andrijem Pawly‑
ca 1914 roku. W Stanislawowie
niewiele rozumie, i tak dalej.
ki, również z innych uczelni
często daje nam korzystniej‑
szynem, Oleną Szeremet i Juri‑
czyli dzisiejszym Iwano‑Fran‑
Wojna nie jest jedynym szo‑
lwowskich. Są to mlodzi ludzie
sze zasoby dla poznania siebie
jem Zawadskim. Są mentorami,
kiwsku skończyla szkolę śred‑
kiem, kiedy się traci mowę. To
z jeszcze bardzo niskim pozio‑
i świata podkreślil Andrij
pracują z mlodymi uczestnicz‑
nią sióstr urszulanek. Nauczyla
może być tragedia prywatna.
mem wiedzy w języku polskim,
Pawlyszyn.
kami. Mamy same dziewczy‑
się tam świetnie francuskiego,
To może być udar, jak to bylo
ale chcą się uczyć, ksztalcą się
Już calkiem niedlugo będzie‑
ny, 25 dziewczyn. W trakcie
którego mnie potem uczyla. No
u Slawomira Mrożka. To może
szybko, są utalentowani i do‑
my mogli przeczytać dziewięć
rozmowy wymienialiśmy na‑
i byla bardzo wymagającą osobą,
być utrata bliskich. To może
brze rokują. Niestety, nasze za‑
tekstów Slawomira Mrożka,
zwiska polskich pisarzy, któ‑
która narysowala mi horyzont
być czyjś wyjazd. Staralam mó‑
klady filologiczne uczą przede
niemal wszystkie przetluma‑
rych dziela nie byly dotąd tlu‑
Lwowa jako miasta jedynego
wić o sytuacji, kiedy na pewien
wszystkim gramatyki, a tluma‑
czone po raz pierwszy. Podczas
maczone, a powinny ukazać się
na świecie. Wielokulturowego,
czas tracimy możliwość komu‑
czenie to osobny rozdzial sztu‑
Akademii ze sceny zabrzmial
po ukraińsku. Dziesiątki na‑
otwartego, wspanialego. Prze‑
nikacji. Tracimy mowę, a po‑
ki. Wymaga intuicji, roze‑
także nowy ukraiński przeklad
zwisk nam przyszly do glowy.
żyla tutaj dramatyczne chwile,
tem ją odzyskujemy. I co nam
znania, wiedzy i wielu‑wielu
dramatu Mrożka ,,Wdowy".
